Τηλεφωνικές απάτες με πολύωρες κλήσεις, έντονη πρόκληση φόβου και απώλεια ακόμη και ολόκληρης περιουσίας βρίσκονται στο επίκεντρο της δράσης πολλών κυκλωμάτων τηλεφωνικής εξαπάτησης. Οι δράστες αξιοποιούν την ψυχολογική πίεση, συλλέγουν σταδιακά σημαντικά στοιχεία και καθοδηγούν τα θύματα —συχνά ηλικιωμένους— ώστε να παραδώσουν χρήματα και τιμαλφή. Ενδεικτική είναι η υπόθεση για την οποία φέρεται να αφαιρέθηκαν 38 κιλά χρυσού, όπως ανέφερε στην ΕΡΤ η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., Κωνσταντία Δημογλίδου.
Η επικοινωνία των δραστών με την παθούσα στην υπόθεση αυτή, σύμφωνα με την κ. Δημογλίδου, διήρκεσε τουλάχιστον τέσσερις ώρες. Η εκτίμηση επιβεβαιώθηκε από τον έλεγχο του κινητού τηλεφώνου της γυναίκας, ο οποίος έγινε μετά την καταγγελία.
«Για τέσσερις ώρες της αποσπούσαν πληροφορίες, προκαλώντας φόβο στα θύματα», δήλωσε η κ. Δημογλίδου. Όπως εξήγησε, οι απατεώνες ασκούν ισχυρή ψυχολογική πίεση, ιδίως σε ηλικιωμένους, επιχειρώντας να τους πείσουν ότι κινδυνεύει η περιουσία τους. Έτσι, μέσα στην αγωνία και τον πανικό, τα θύματα καταλήγουν να ακολουθούν τις οδηγίες τους.
Γιατί η έγκαιρη ενημέρωση της Αστυνομίας είναι καθοριστική
Η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. στάθηκε ιδιαίτερα στο διάστημα που περνά έως ότου οι Αρχές πληροφορηθούν μια απάτη. Στην υπόθεση αυτή, η καταγγελία έγινε περίπου ένα 24ωρο μετά το συμβάν, με αποτέλεσμα να περιοριστεί η δυνατότητα άμεσης αστυνομικής κινητοποίησης.
Η κ. Δημογλίδου σημείωσε ότι η έγκαιρη ειδοποίηση της Αστυνομίας θα επέτρεπε την άμεση αναζήτηση των εμπλεκομένων στην ευρύτερη περιοχή. Επιπλέον, η μεταφορά τόσο μεγάλης ποσότητας χρυσού είναι δύσκολη, στοιχείο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στις έρευνες.
Πώς οι απατεώνες συγκεντρώνουν στοιχεία για την περιουσία των θυμάτων
Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο τα κυκλώματα να έχουν συνεργούς, οι οποίοι τους ενημερώνουν εκ των προτέρων για την οικονομική κατάσταση των ανθρώπων που βάζουν στο στόχαστρο.
Η κ. Δημογλίδου διευκρίνισε πως σε αρκετές περιπτώσεις οι έρευνες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα ίδια τα θύματα δίνουν χωρίς να το αντιλαμβάνονται τα στοιχεία που αναζητούν οι απατεώνες. Οι δράστες αντλούν σταδιακά πληροφορίες από πολύωρες κλήσεις, προσπαθώντας να εξακριβώσουν αν υπάρχουν χρήματα ή κοσμήματα στο σπίτι, αν το θύμα είναι μόνο του και αν βρίσκονται εκεί άλλα μέλη της οικογένειας.
Οι πληροφορίες αυτές επιτρέπουν στους επιτήδειους να κατανοήσουν τις συνθήκες σε κάθε κατοικία και να διαμορφώσουν αναλόγως τον τρόπο με τον οποίο θα προσεγγίσουν το θύμα.
Μαζικές τηλεφωνικές κλήσεις και επιλογή συγκεκριμένων στόχων
Τις διαφορετικές μεθόδους των ομάδων απάτης περιέγραψε και ο καθηγητής Εγκληματολογίας και δικηγόρος Παναγιώτης Παπαϊωάννου. Όπως επισημάνθηκε, ορισμένες ομάδες καλούν μαζικά σε συγκεκριμένες περιοχές, αναζητώντας ανθρώπους που θα πειστούν από το πρόσχημά τους.
Άλλες ομάδες, αντίθετα, μπορεί να λειτουργούν με μεγαλύτερη οργάνωση και να επιλέγουν στοχευμένα συγκεκριμένα πρόσωπα, αξιοποιώντας πληροφορίες που έχουν συλλέξει νωρίτερα. Η διάκριση αυτή καθιστά αναγκαίο να διερευνηθεί πώς οι δράστες αποκτούν προσωπικά δεδομένα και στοιχεία για τους πιθανούς στόχους τους.
Υπάρχουν επίσης κυκλώματα που οργανώνουν τις ενέργειές τους από μακριά, ακόμη και από το εξωτερικό. Αυτό μπορεί να περιπλέξει την αστυνομική έρευνα, αφού οι Αρχές πρέπει να εντοπίσουν τόσο εκείνους που εκτελούν την απάτη όσο και τις μεταξύ τους σχέσεις και διασυνδέσεις. Για την εξάρθρωση οργανωμένων ομάδων, κρίσιμο είναι να βρεθεί από πού προέρχονται οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται.
Συλληφθέντες που επανεμπλέκονται σε υποθέσεις απάτης
Οι αστυνομικές Αρχές απασχολούνται και με την επανεμφάνιση των ίδιων προσώπων σε διαφορετικές υποθέσεις. Η κ. Δημογλίδου ανέφερε ότι έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις ατόμων που, ενώ συνδέονται με απάτες, εμπλέκονται εκ νέου σε παρόμοια περιστατικά.
Ειδικότερα, αν δεν επιβληθεί προσωρινή κράτηση σε κάποιον δράστη, ενδέχεται να βρεθεί σε νέα υπόθεση ακόμη και την επόμενη μέρα. Πρόκειται είτε για απόπειρα εξαπάτησης είτε για απάτη που έχει ήδη διαπραχθεί, κάτι που φανερώνει πόσο δύσκολο είναι να ανακοπεί η επαναλαμβανόμενη εγκληματική δράση.
Παρότι οι πολίτες ενημερώνονται και δέχονται επανειλημμένες προειδοποιήσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που παγιδεύονται από τα κυκλώματα. Οι δράστες καταφεύγουν σε ανάλογα προσχήματα και ασκούν ψυχολογική πίεση, μεταβάλλοντας τις κινήσεις τους ανάλογα με τον τρόπο που αντιδρούν τα θύματα.
Οι δράσεις ενημέρωσης για την ασφάλεια των πολιτών
Για να περιοριστεί το φαινόμενο, η ΕΛ.ΑΣ. έχει συναντηθεί με εκπροσώπους εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, καθώς και επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας και του ΔΕΔΔΗΕ. Η κ. Δημογλίδου εξήγησε ότι στόχος των επαφών είναι να ενημερώνεται καλύτερα το κοινό για τις πρακτικές των επιτήδειων και τους κινδύνους που ενέχουν αυτές οι τηλεφωνικές κλήσεις.
Παράλληλα, σε συνεργασία με δήμους υλοποιούνται δράσεις ενημέρωσης, ενώ διοργανώνονται και ομιλίες σε Κέντρα Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων (ΚΑΠΗ). Έμφαση δίνεται στους πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς συχνά βρίσκονται στο στόχαστρο των κυκλωμάτων.
Αυστηρότερες ποινές και εξάρθρωση των οργανωμένων κυκλωμάτων
Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο επιβολής αυστηρότερων ποινών σε όσους εμπλέκονται σε τηλεφωνικές απάτες. Η κ. Δημογλίδου δήλωσε ότι η Ελληνική Αστυνομία έχει υποβάλει σχετική πρόταση, επισημαίνοντας ταυτόχρονα πόσο σημαντική είναι η πρόληψη και η διαρκής ενημέρωση των πολιτών.
Ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου, από την πλευρά του, τόνισε ότι η αυστηροποίηση των ποινών δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Όπως ανέφερε, χρειάζεται να συγκεντρώνονται επαρκή αποδεικτικά στοιχεία και να εξαρθρώνονται τα κυκλώματα ως οργανωμένες ομάδες. Διαφορετικά, οι έρευνες κινδυνεύουν να περιοριστούν στη σύλληψη μεμονωμένων ατόμων, χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί οι ευρύτερες διασυνδέσεις τους.
Η ολοκληρωμένη διερεύνηση της δράσης όλων των εμπλεκομένων μπορεί να οδηγήσει στην απόδοση ευθυνών και να δώσει στις δικαστικές Αρχές τη δυνατότητα να εξετάσουν συνολικά τα στοιχεία κάθε υπόθεσης.
