Ο Νίκος Παπαθανάσης, αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μίλησε το πρωί του Σαββάτου 17/10 για τις δύσκολες διαπραγματεύσεις σχετικά με τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, τα δημοσιονομικά περιθώρια για πρόσθετη στήριξη στην ενεργειακή κρίση, τα χρηματοδοτικά εργαλεία για την ελληνική οικονομία και το στεγαστικό.
Μιλώντας στην εκπομπή «Σ/Κ από τις 5» του ΕΡΤnews, ο κ. Παπαθανάσης ανέφερε πως δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για τη νέα προγραμματική περίοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως σημείωσε, οι συνομιλίες είναι περίπλοκες, καθώς τα κράτη-μέλη διαφωνούν τόσο για το ύψος του κοινοτικού προϋπολογισμού όσο και για τη διατήρηση των χρηματοδοτήσεων της πολιτικής συνοχής. Εξήγησε ότι η πολιτική αυτή έχει καθοριστική σημασία για την ενίσχυση των λιγότερο ισχυρών οικονομιών της Ευρώπης.
Για την ενεργειακή κρίση, ο υπουργός δήλωσε ότι εξετάζονται οι δυνατότητες για επιπλέον παρεμβάσεις. Διευκρίνισε, ωστόσο, πως ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα δεν σημαίνει από μόνο του ότι μπορεί να αξιοποιηθεί για νέες δαπάνες, αφού εφαρμόζονται συγκεκριμένοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
Οι συνολικοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι που αναμένεται να έχει στη διάθεσή της η χώρα έως το 2034 θα ξεπεράσουν τα 100 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό. Ο ίδιος παρουσίασε επίσης τα σχέδια για την ενίσχυση των νοικοκυριών και την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για την ενεργειακή κρίση και τον προϋπολογισμό
Για την ενεργειακή κρίση, ο αναπληρωτής υπουργός παραδέχθηκε ότι οι συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξακολουθούν να είναι περίπλοκες. Αιτία, όπως ανέφερε, είναι οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών σχετικά με το μέγεθος του κοινοτικού προϋπολογισμού και τη χρηματοδότηση επιπρόσθετων μέτρων.
Η ελληνική θέση, όπως εξήγησε, είναι να παραμείνουν οι πόροι για την πολιτική συνοχής, προκειμένου να συνεχιστεί η υποστήριξη των χωρών με ασθενέστερες οικονομικές δυνατότητες.
Ο κ. Παπαθανάσης αναφέρθηκε στο γεγονός ότι οι τελευταίες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις δεν κατέληξαν σε συμφωνία, επισημαίνοντας ότι ο διάλογος βρίσκεται σε εξέλιξη και πως μπορεί να βρεθεί λύση σε επόμενη φάση. Πρόσθεσε ότι οι επιλογές για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση διαμορφώνονται από τις διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών: ορισμένα επιζητούν περικοπές στον προϋπολογισμό, ενώ η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρηθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη να αξιοποιηθούν τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας με τρόπο που να προστατεύει την οικονομική σταθερότητα και να διαφυλάσσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης παρεμβάσεων στο μέλλον.
Δημοσιονομικοί κανόνες και δυνατότητες για νέα μέτρα στήριξης
Για το ενδεχόμενο νέων μέτρων κατά της ενεργειακής κρίσης και της ακρίβειας, ο αναπληρωτής υπουργός διευκρίνισε ότι το πλεόνασμα δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη δυνατότητα χρηματοδότησης πρόσθετων δαπανών.
Η χώρα, όπως ανέφερε, οφείλει να τηρεί συγκεκριμένους δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι περιορίζουν την αύξηση των κρατικών δαπανών. «Δεν σημαίνει ότι επειδή έχουμε ένα πλεόνασμα, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε», είπε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας ότι η κυβέρνηση αξιοποιεί στο έπακρο τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Σύμφωνα με τον κ. Παπαθανάση, στόχος της κυβέρνησης είναι να μην επιβληθούν νέοι φόροι και να συνεχιστεί η ελάφρυνση των φορολογικών βαρών. Υποστήριξε ότι η διατήρηση δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι αναγκαία, ώστε να αποφευχθούν αρνητικές επιπτώσεις σε μεταγενέστερο χρόνο.
Αναφερόμενος στις παρεμβάσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί, ο υπουργός έκανε λόγο για συνολικό πακέτο 2,2 δισ. ευρώ, από το οποίο περίπου 1 δισ. ευρώ αφορά την ενέργεια. Όπως υποστήριξε, η δυνατότητα χρηματοδότησης των μέτρων εξαρτάται από τις δημοσιονομικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας.
Η εικόνα, πρόσθεσε, θα επανεξεταστεί όταν εφαρμοστούν τα μέτρα για τις πρώτες 15 ημέρες, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει δυνατότητα για επιπλέον παρεμβάσεις.
Ο αναπληρωτής υπουργός προειδοποίησε ακόμη ότι η υπέρβαση των δημοσιονομικών ορίων ενδέχεται να αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και, ως εκ τούτου, να περιορίσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων μέτρων.
Απαντώντας στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης ότι τα υψηλότερα κρατικά έσοδα συνδέονται με την ακρίβεια και την άνοδο των έμμεσων φόρων, ο κ. Παπαθανάσης υποστήριξε ότι οι επιδόσεις της οικονομίας δημιουργούν δημοσιονομική δυνατότητα για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης. Ανέφερε επίσης πως η Ελλάδα είναι μεταξύ των λίγων ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ανακοινώσει παρεμβάσεις, ενώ σε άλλα κράτη είτε εξετάζονται είτε επιβάλλονται επιπρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Εθνικό πρόγραμμα 23 δισ. ευρώ για τα έτη 2026-2030
Ο κ. Παπαθανάσης στάθηκε ιδιαίτερα στην περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, εκτιμώντας ότι θα εξακολουθήσουν να διατίθενται σημαντικοί πόροι στην ελληνική οικονομία για επενδύσεις και δράσεις με κοινωνικό και αναπτυξιακό αντίκτυπο.
Για την πενταετία 2026-2030, το εθνικό πρόγραμμα φτάνει τα 23 δισ. ευρώ, όπως ανέφερε, από 10 δισ. ευρώ που ήταν το αντίστοιχο ποσό για το 2021-2025. Όπως σημείωσε, η διαφορά αντιστοιχεί σε αύξηση 13 δισ. ευρώ.
Ο αναπληρωτής υπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει καταθέσει αιτήματα για το σύνολο των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, στόχος που, όπως υπενθύμισε, είχε αμφισβητηθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Στους πόρους που θα είναι διαθέσιμοι τα επόμενα χρόνια περιλαμβάνονται, κατά τον ίδιο, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης ευάλωτων πολιτών και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Ταυτόχρονα προχωρά η εφαρμογή του ΕΣΠΑ, από το οποίο, σύμφωνα με όσα είπε, απομένουν 19 δισ. ευρώ προς απορρόφηση μέχρι το 2030.
Ο κ. Παπαθανάσης ανέφερε ότι το Ταμείο Ανάκαμψης διέθετε 18 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και άλλα 18 δισ. ευρώ σε δάνεια. Κατά την εκτίμησή του, το άθροισμα των χρηματοδοτικών εργαλείων που θα είναι διαθέσιμα θα ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ έως το 2034.
Για τις συνομιλίες σχετικά με το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, ο αναπληρωτής υπουργός εκτίμησε ότι μπορεί να μην υπάρξει συμφωνία τον Δεκέμβριο. Σε αυτή την περίπτωση, η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μετατίθεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Τη σημασία της πολιτικής συνοχής για την ενίσχυση των λιγότερο ισχυρών οικονομιών της ΕΕ ανέδειξε παράλληλα ο κ. Παπαθανάσης. Όπως επισήμανε, οι συζητήσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αποτυπώνουν τις διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών αναφορικά με το ύψος των διαθέσιμων πόρων.
«Σπίτι μου 3»: Διευρυμένα κριτήρια και υψηλότερα όρια αξίας ακινήτων
Ο αναπληρωτής υπουργός τοποθετήθηκε για τη στεγαστική πολιτική και τις αιτιάσεις ότι τα προγράμματα «Σπίτι μου» ανεβάζουν τις τιμές των ακινήτων, απορρίπτοντας τη σύνδεσή τους με αύξηση της τάξης του 30%.
Κατά τον ίδιο, οι τιμές των κατοικιών είχαν ήδη σημειώσει σημαντική άνοδο προτού αρχίσουν τα προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2». Παρέθεσε στοιχεία που δείχνουν αυξήσεις περίπου 6%-7% το 2023 και το 2024, ενώ, όπως είπε, το 2025 και το 2026 η άνοδος ήταν μικρότερη.
Ο κ. Παπαθανάσης διευκρίνισε ότι δεν ισχυρίζεται πως οι παρεμβάσεις αυτές οδήγησαν σε πτώση των τιμών. Ανέφερε, ωστόσο, ότι κατά την εκτίμησή του δεν αποδεικνύεται πως προκάλεσαν την αύξησή τους.
Περίπου 24.000 νοικοκυριά απέκτησαν κατοικία μέσω των προγραμμάτων, σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό. Πρόσθεσε ότι σε αρκετές περιπτώσεις η μηνιαία δόση του δανείου είναι μικρότερη από το ενοίκιο που πλήρωναν προηγουμένως οι δικαιούχοι.
Για το «Σπίτι μου 3», ο κ. Παπαθανάσης είπε ότι προβλέπονται ευρύτερα ηλικιακά όρια, τα οποία θα φτάνουν έως τα 55 έτη. Όπως περιέγραψε, η μέγιστη αξία του ακινήτου θα αυξηθεί από 250.000 σε 400.000 ευρώ και το ανώτατο ποσό δανείου θα οριστεί στις 230.000 ευρώ.
Το νέο πρόγραμμα, όπως ανέφερε, εκτιμάται ότι θα επιτρέψει σε 15.000 ακόμη συμπολίτες να αποκτήσουν κατοικία.
Ο αναπληρωτής υπουργός προανήγγειλε επίσης το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο θα αφορά 14.000 κατοικίες, σύμφωνα με όσα είπε. Τόνισε, ωστόσο, πως η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν μπορεί να στηριχθεί σε ένα μόνο μέτρο, αλλά χρειάζεται συνδυασμός πολιτικών για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της πρόσβασης σε κατοικία.
Ο Κάθετος Διάδρομος ως εθνική στρατηγική
Στο πεδίο της ενέργειας, ο κ. Παπαθανάσης επανέλαβε ότι επιδίωξη της χώρας είναι να καταστεί ενεργειακός κόμβος. Επισήμανε ακόμη ότι η Ελλάδα έχει πλέον περάσει από την εισαγωγή ενέργειας στην εξαγωγή της.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο η αποχώρηση της Αμερικανίδας αξιωματούχου Κίμπερλι Γκίλφοϊλ να επηρεάσει τα σχέδια για τον Κάθετο Διάδρομο, ο κ. Παπαθανάσης απάντησε ότι πρόκειται για εθνική στρατηγική, η οποία είχε δρομολογηθεί πριν εκείνη αναλάβει τα καθήκοντά της.
Όπως σημείωσε, οι θεσμικές συζητήσεις με τις υπόλοιπες χώρες βρίσκονται σε εξέλιξη και η αντικατάσταση της αξιωματούχου δεν αναμένεται να μεταβάλει τα ελληνικά σχέδια.
«Ο Κάθετος Διάδρομος θα συνεχιστεί όπως είχε σχεδιαστεί», δήλωσε ο κ. Παπαθανάσης, προσθέτοντας ότι η χώρα θα συνεχίσει να επιδιώκει ισχυρότερο ενεργειακό ρόλο και χαμηλές τιμές ενέργειας για τους καταναλωτές.
