Το 1915, η βρετανική κυβέρνηση έκανε πρόταση παραχώρησης της Κύπρου στην Ελλάδα, ζητώντας ως αντάλλαγμα τη συμμετοχή της στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κυβέρνηση Ζαΐμη δεν την αποδέχθηκε, σε μια απόφαση που συνδέθηκε με τον Εθνικό Διχασμό.
Στις 17 Οκτωβρίου 1915, η Ελλάδα βρέθηκε μπροστά σε μια πρόταση με πιθανές ιστορικές συνέπειες για την Κύπρο. Η Μεγάλη Βρετανία δήλωσε πρόθυμη να παραδώσει το νησί στην ελληνική κυβέρνηση, υπό την προϋπόθεση ότι θα εγκατέλειπε την ουδετερότητα και θα παρείχε άμεση βοήθεια στη Σερβία, που δεχόταν επίθεση από τη Βουλγαρία.
Από το 1878 η Κύπρος διοικούνταν από τη Βρετανία, ενώ το 1914 προσαρτήθηκε επίσημα στη Βρετανική Αυτοκρατορία. Η ένωση με την Ελλάδα αποτελούσε ήδη πάγιο αίτημα των Ελληνοκυπρίων.
Η βρετανική πρόταση και το παρασκήνιο
Κατ’ εντολή του υπουργού Εξωτερικών Έντουαρντ Γκρέι, ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα Φράνσις Έλιοτ διαβιβάζει την προσφορά στον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Ζαΐμη.
Η βρετανική πρόταση προέβλεπε τη μεταβίβαση της Κύπρου στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση του πολέμου.
Ο Ζαΐμης ζητά προθεσμία για να ενημερώσει τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Όπως αναφέρει ο ιστορικός Πέτρος Παπαπολυβίου, μεσολαβούν δύο ημέρες ώσπου να συναντήσει τον μονάρχη.
Στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη ο Εθνικός Διχασμός: ο Ελευθέριος Βενιζέλος τάσσεται υπέρ της συμμαχίας με την Αντάντ, ενώ ο Κωνσταντίνος επιμένει στην ουδετερότητα. Ο Βενιζέλος έχει μόλις αναγκαστεί να παραιτηθεί και την πρωθυπουργία αναλαμβάνει ο Ζαΐμης.
Η αρνητική απάντηση της Αθήνας
Η επίσημη απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης δίνεται στις 21 Οκτωβρίου 1915. Η Αθήνα εκφράζει ευχαριστίες για την προσφορά της Βρετανίας, εξηγώντας ωστόσο ότι οι συνθήκες στη χώρα δεν επιτρέπουν στρατιωτική εμπλοκή.
Η Κύπρος δεν παραχωρείται.
Στις 26 Οκτωβρίου, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Έντουαρντ Γκρέι επιβεβαιώνει στη Βουλή των Κοινοτήτων πως η πρόταση έχει πλέον αποσυρθεί, αφού η Ελλάδα δεν εκπλήρωσε τον όρο της άμεσης ενίσχυσης της Σερβίας.
Ιστορική ειρωνεία αποτελεί το γεγονός ότι η Ελλάδα θα πάρει τελικά μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1917, στο πλευρό των Συμμάχων, χωρίς όμως να έχει την Κύπρο.
Η Βρετανία δεν επανέφερε την προσφορά και διατήρησε την κυριαρχία της στο νησί έως τις 16 Αυγούστου 1960, ημερομηνία ανακήρυξης της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας.
Άλλα γεγονότα που συνέβησαν σαν σήμερα

1814: Μια πρωτοφανής «ζυθοπλημμύρα» στο Λονδίνο προκαλεί τον θάνατο οκτώ ανθρώπων. Τεράστια δεξαμενή ζυθοποιίας σπάει, απελευθερώνοντας ένα κύμα μπίρας που καταστρέφει σπίτια και πλημμυρίζει δρόμους.
1854: Βρετανικές και γαλλικές δυνάμεις εξαπολύουν τον πρώτο μεγάλο βομβαρδισμό της Σεβαστούπολης στον Κριμαϊκό Πόλεμο. Η πολιορκία της καίριας ρωσικής ναυτικής βάσης κρατά σχεδόν έναν χρόνο.
1864: Η Ελλάδα ψηφίζει νέο Σύνταγμα, το οποίο θεσπίζει τη Βασιλευομένη Δημοκρατία και κατοχυρώνει τη λαϊκή κυριαρχία. Στο κείμενο προβλέπεται εκλεγμένη Βουλή και περιορίζονται οι αρμοδιότητες του μονάρχη.
1888: Στο αμερικανικό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών, ο Τόμας Έντισον καταθέτει περιγραφή μηχανής που καταγράφει και προβάλλει κινούμενες εικόνες. Η σύλληψη του κινητοσκοπίου συνιστά σημαντικό σταθμό στην ανάπτυξη του κινηματογράφου.
1915: Η Μεγάλη Βρετανία προσφέρει την Κύπρο στην Ελλάδα, ζητώντας ως αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς τη Σερβία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κυβέρνηση του Αλέξανδρου Ζαΐμη απορρίπτει την πρόταση.

1931: Ο διαβόητος μαφιόζος Αλ Καπόνε κρίνεται ένοχος για φοροδιαφυγή στο Σικάγο. Παρότι είχε συνδεθεί με πολυάριθμα εγκλήματα, οι φορολογικές παραβάσεις οδηγούν στην καταδίκη του. Μία εβδομάδα αργότερα του επιβάλλεται ποινή κάθειρξης 11 ετών.
1933: Αφού εγκαταλείπει τη ναζιστική Γερμανία μετά την άνοδο του Χίτλερ, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν φτάνει στις ΗΠΑ. Στο Πρίνστον εγκαθίσταται και συνεχίζει την επιστημονική του δραστηριότητα.
1937: Τα ανιψάκια του Ντόναλντ Ντακ εμφανίζονται για πρώτη φορά σε κυριακάτικο κόμικ εφημερίδας στις ΗΠΑ. Ο Χιούι, ο Λιούι και ο Ντιούι καθιερώνονται αργότερα ως αγαπημένοι ήρωες της Disney.

1941: Οι ναζιστικές δυνάμεις Κατοχής πραγματοποιούν τη Σφαγή των Κερδυλλίων στις Σέρρες, εκτελώντας περίπου 230 άνδρες στα Άνω και Κάτω Κερδύλια ως αντίποινα για την αντιστασιακή δράση. Στη συνέχεια πυρπολούν τα δύο χωριά.
1957: Γίνεται γνωστή η απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Αλμπέρ Καμί. Ο Γάλλος συγγραφέας, δημιουργός των έργων «Ο Ξένος» και «Η Πανούκλα», πραγματεύτηκε τον παραλογισμό της ανθρώπινης ύπαρξης.
1973: Με φόντο τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ, ο Οργανισμός Αραβικών Πετρελαιοεξαγωγών Χωρών (OAPEC) αποφασίζει να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου. Το εμπάργκο που ακολουθεί στρέφεται κατά χωρών που στηρίζουν το Ισραήλ και προκαλεί παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση.

1979: Ανακοινώνεται η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στη Μητέρα Τερέζα, για το ανθρωπιστικό της έργο και τη φροντίδα φτωχών και ασθενών, κυρίως στην Ινδία.
1997: Στην Κούβα, τα λείψανα του Τσε Γκεβάρα ενταφιάζονται με στρατιωτικές τιμές στο Μαυσωλείο της Σάντα Κλάρα, τρεις δεκαετίες μετά την εκτέλεσή του στη Βολιβία.
Γεννήσεις

1915 – Άρθουρ Μίλερ (Arthur Miller), Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, από τις κορυφαίες μορφές του σύγχρονου θεάτρου. Γεννημένος στη Νέα Υόρκη, ανέδειξε μέσα από τα έργα του τη σύγκρουση του ατόμου με το κοινωνικό και οικονομικό σύστημα, αποτυπώνοντας τη μεταπολεμική αμερικανική πραγματικότητα με ρεαλισμό και ευαισθησία. Το αριστούργημά του, «Ο θάνατος του εμποράκου» (1949), αποτελεί διαχρονική κριτική στο «αμερικανικό όνειρο» και τιμήθηκε με Πούλιτζερ.

1918 – Ρίτα Χέιγουορθ (Rita Hayworth), Αμερικανίδα ηθοποιός και χορεύτρια, μία από τις πιο εμβληματικές σταρ του κλασικού Χόλιγουντ. Γεννημένη ως Μάργκαριτα Κανσίνο, αναδείχθηκε στη δεκαετία του ’40 ως σύμβολο θηλυκότητας και γοητείας, με ρόλους που καθιέρωσαν το αρχέτυπο της femme fatale. Η ταινία «Gilda» (1946) την έκανε παγκόσμιο είδωλο, με τη σκηνή του αισθησιακού της χορού να μένει στην ιστορία του κινηματογράφου. Συνεργάστηκε με κορυφαίους σκηνοθέτες και ηθοποιούς της εποχής, ενώ η εικόνα της στόλισε αφίσες, περιοδικά και… τα αεροπλάνα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πίσω από τη λάμψη, ωστόσο, έκρυβε μια ζωή γεμάτη δυσκολίες, καθιστώντας τη θρυλική αλλά και τραγική φιγούρα της Χρυσής Εποχής του Χόλιγουντ.

1957 – Ελευθερία Αρβανιτάκη, Ελληνίδα τραγουδίστρια με ξεχωριστή φωνή και καλλιτεχνική ταυτότητα που γεφυρώνει την παραδοσιακή με τη σύγχρονη μουσική. Γεννημένη στον Πειραιά, ξεκίνησε την πορεία της το 1980 με την Οπισθοδρομική Κομπανία και στη συνέχεια χάραξε σόλο διαδρομή που τη μετέτρεψε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της ελληνικής σκηνής. Με επιτυχίες όπως «Δυνατά Δυνατά», «Μικρά ταξίδια» και «Το παραμύθι της βροχής», συνδύασε το έντεχνο, το λαϊκό και το μεσογειακό στοιχείο με διεθνείς επιρροές. Έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα σε μεγάλα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, ενώ η αισθαντική της ερμηνεία και η συνέπειά της την καθιέρωσαν ως μία από τις σημαντικότερες Ελληνίδες ερμηνεύτριες.

1972 – Eminem (Μάρσαλ Μάδερς / Marshall Mathers), Αμερικανός ράπερ, στιχουργός, παραγωγός και ηθοποιός, θεωρούμενος ως μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της χιπ χοπ. Γεννημένος στο Ντιτρόιτ, ανέτρεψε τα δεδομένα του είδους στα τέλη της δεκαετίας του ’90 με τον δίσκο «The Slim Shady LP», κερδίζοντας Grammy και εκτοξεύοντας τη φήμη του. Συνδύασε ωμή ειλικρίνεια, κοινωνική σάτιρα και προσωπικές εξομολογήσεις, δημιουργώντας εμβληματικά κομμάτια όπως «Lose Yourself», «Stan» και «Without Me». Ως alter ego Slim Shady, προκάλεσε και συγκλόνισε, ενώ ως καλλιτέχνης αναγνωρίστηκε για την τεχνική του δεξιοτεχνία και την έντονη αφήγηση. Ο Eminem άλλαξε για πάντα το πρόσωπο της ραπ, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεθνή αποδοχή της χιπ χοπ κουλτούρας.

1975 – Δέσποινα Ολυμπίου, Κύπρια τραγουδίστρια με σημαντική πορεία στη σύγχρονη ελληνική μουσική σκηνή. Γεννημένη στη Λεμεσό, σπούδασε μουσική και ξεκίνησε την καριέρα της ως μέλος χορωδιών και φωνητικών συνόλων, πριν καθιερωθεί ως σόλο ερμηνεύτρια. Ξεχώρισε με τη μελωδική φωνή και τη συναισθηματική της ερμηνεία σε τραγούδια όπως «Να ’σουν αλλιώς», «Πες το δυνατά» και «Για μένα», ενώ συνεργάστηκε με κορυφαίους δημιουργούς, μεταξύ τους ο Μάριος Τόκας και ο Γιώργος Θεοφάνους. Το 2013 εκπροσώπησε την Κύπρο στη Eurovision με το τραγούδι «An me thimasai». Με σταθερή παρουσία και μουσική συνέπεια, έχει καταξιωθεί ως μία από τις πιο εκφραστικές φωνές του ελληνόφωνου τραγουδιού.

1979 – Αλέξανδρος Νικολαΐδης, Έλληνας αθλητής του τάε κβον ντο και ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες Ολυμπιονίκες. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, κατέκτησε δύο ασημένια Ολυμπιακά μετάλλια, στην Αθήνα (2004) και στο Πεκίνο (2008), και υπήρξε σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής στους Αγώνες του 2008. Με ψυχραιμία, πειθαρχία και αγωνιστικό ήθος, έγινε σύμβολο του ευ αγωνίζεσθαι, ενώ διακρίθηκε και σε ευρωπαϊκές και παγκόσμιες διοργανώσεις. Εκτός αγωνιστικού χώρου, υπήρξε άνθρωπος με κοινωνική δράση και λόγο, αγαπητός σε αθλητές και φιλάθλους. Ο πρόωρος θάνατός του το 2022 συγκλόνισε τη χώρα, αλλά η κληρονομιά του στο ελληνικό αθλητικό ιδεώδες παραμένει ζωντανή.
Θάνατοι

1849 – Φρεντερίκ Σοπέν (Frédéric Chopin), Πολωνός πιανίστας και συνθέτης, από τους κορυφαίους εκπροσώπους του ρομαντισμού στη μουσική. Γεννημένος το 1810 κοντά στη Βαρσοβία, ανέπτυξε από νωρίς σπάνιο ταλέντο στο πιάνο και αφιέρωσε το έργο του σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό το όργανο. Οι νοκτούρνες, μαζούρκες, πολωνέζες και πρελούδιά του συνδύασαν τεχνική αρτιότητα με βαθιά συναισθηματική έκφραση, επηρεάζοντας γενιές μουσικών.
Εορτολόγιο
Εθνικές επέτειοι και γιορτές
Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας
Παγκόσμια Ημέρα Μυοσκελετικού Τραύματος
