Μετά από δύο ημέρες επίπονων διαβουλεύσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε μια σειρά άμεσων παρεμβάσεων για την ενεργειακή κρίση, ενώ παραμένουν σημαντικές διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο τέθηκαν πέντε μέτρα βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα, αλλά και ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, η μεταναστευτική πολιτική και οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας.

Μετά τη λήξη της συνόδου κορυφής, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισαν στην κοινή συνέντευξη Τύπου ότι χρειάζεται να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Τα πέντε μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης

Οι άμεσες δράσεις περιλαμβάνουν την αποδέσμευση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ κατά τους επόμενους τέσσερις μήνες, καθώς και την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων.

Στο πακέτο προβλέπεται ακόμη να μετατεθεί κατά ένα χρόνο η εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο. Θα αρχίσει επίσης στρατηγικός διάλογος για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο την αύξηση του αριθμού τους και τη συγκράτηση των τιμών. Με τις κινήσεις αυτές η ΕΕ επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις άμεσες πιέσεις στην αγορά ενέργειας.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι, με μακροπρόθεσμη προοπτική, η ενεργειακή μετάβαση οφείλει να παραμείνει κεντρική προτεραιότητα της Ευρώπης. Όπως σημείωσε, ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί καθαρή ενέργεια από εγχώριες πηγές σε προσιτές τιμές, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών και της πυρηνικής ενέργειας.

Στόχος είναι επίσης η σταδιακή αντικατάσταση των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη. Η φον ντερ Λάιεν επισήμανε πως αυτό προϋποθέτει τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να φτάνει στις περιοχές που τη χρειάζονται περισσότερο.

Οι αλλαγές στο ETS και η διαμάχη για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Οι συζητήσεις κάλυψαν και το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, το οποίο είναι γνωστό ως ETS. Η πρόεδρος της Κομισιόν υπενθύμισε ότι η Επιτροπή είχε υποβάλει από τον Ιούλιο πρόταση για τον εκσυγχρονισμό του ETS1.

Όπως ανέφερε, οι ηγέτες της ΕΕ έδωσαν σαφές πολιτικό σήμα στους αρμόδιους υπουργούς, καλώντας τους να ολοκληρώσουν επειγόντως τη σχετική νομοθετική διαδικασία.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους, ώστε τα νέα κονδύλια να διατεθούν από την 1η Ιανουαρίου 2028.

Αντίθετη στο σχέδιο διαπραγματευτικού πλαισίου της ιρλανδικής προεδρίας εμφανίστηκε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία έδωσε έμφαση στην ανάγκη να διατηρηθούν επαρκή περιθώρια ευελιξίας στον προϋπολογισμό.

Η πρόεδρος της Επιτροπής εξήγησε ότι η ΕΕ χρειάζεται να μπορεί να αντιδρά γρήγορα σε απρόβλεπτες κρίσεις. Ανάμεσα στα παραδείγματα που έφερε ήταν η πανδημία, οι φυσικές καταστροφές, η ενεργειακή κρίση και ο πόλεμος στην Ουκρανία, όπου η ευελιξία του προϋπολογισμού επέτρεψε να κινητοποιηθούν ευρωπαϊκοί πόροι.

Επισήμανε, ωστόσο, πως τα διαθέσιμα περιθώρια αποδείχθηκαν ανεπαρκή και χρειάστηκε να αναθεωρηθεί ο ισχύων προϋπολογισμός στα μέσα της περιόδου εφαρμογής του.

Νέες κινήσεις για το μεταναστευτικό και διαφωνία για την Ισπανία

Για το μεταναστευτικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει προτάσεις με στόχο την ενίσχυση της Frontex και τη συγκρότηση νέου ευρωπαϊκού πλαισίου διαχείρισης έκτακτων περιστατικών στα εξωτερικά σύνορα. Η παρουσίαση των σχετικών πρωτοβουλιών αναμένεται έως το τέλος του έτους.

Κατά τη συζήτηση καταγράφηκαν και οι διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών για τον τρόπο διαχείρισης της μετανάστευσης. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντρικσεν, αναφέρθηκε στις περιπτώσεις όπου μια χώρα αποκλίνει από την ευρωπαϊκή προσέγγιση, λέγοντας ότι πρέπει να εξεταστεί τι συμβαίνει όταν κάποιος κάνει «σχεδόν το ακριβώς αντίθετο».

Η δήλωσή της αναφερόταν στο σχέδιο του πρωθυπουργού της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, για τη νομιμοποίηση 600.000 μεταναστών.

Την απαιτούμενη στήριξη δεν συγκέντρωσε η πρόταση για τα κίνητρα που συνδέονται με την παράτυπη μετανάστευση, την οποία υπέβαλαν η Ιταλία, η Δανία και η Πολωνία. Παρά τις διαφωνίες, εκφράστηκε αλληλεγγύη προς την Ισπανία για τη Θέουτα.

Το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας για το 2027

Στη σύνοδο κορυφής συμμετείχε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ ένα ακόμη σημαντικό θέμα των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων ήταν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας του.

Οι ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει συνολική πρόταση, ώστε να καλυφθούν οι πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2027.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε πως το δάνειο στήριξης των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ αφορά το 2026, ενώ για το 2027 εξακολουθεί να υπάρχει χρηματοδοτικό κενό 70 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Από όσα ανέφερε, προκύπτει ότι διεθνείς εταίροι θα χρειαστεί να καλύψουν μέρος του ποσού. Η εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για την Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί εκκρεμές ζήτημα για την ευρωπαϊκή ηγεσία.