Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται στις 7 Οκτωβρίου 2026 να αποφασίσει για τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, σε μια δίκη που αφορά περίπου 440.000 συνταξιούχους και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των κρατήσεων, ακόμη και έως 50% σε ορισμένες περιπτώσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται το αν η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης ή μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο, με το οικονομικό διακύβευμα να φτάνει τα 888 εκατ. ευρώ για το 2026 και την κυβέρνηση να εξετάζει πιθανές νομοθετικές αλλαγές από το 2027.
Πιο αναλυτικά
Μια δικαστική απόφαση που μπορεί να αλλάξει σημαντικά τις μηνιαίες κρατήσεις για περίπου 440.000 συνταξιούχους αναμένεται το επόμενο διάστημα, καθώς ανοίγει ξανά η συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Το κρίσιμο ραντεβού είναι στις 7 Οκτωβρίου 2026, όταν στο Ελεγκτικό Συνέδριο θα συζητηθεί πιλοτικά η υπόθεση που αφορά τον μηχανισμό υπολογισμού της εισφοράς. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα βασικό ερώτημα: πρέπει η κράτηση να επιβάλλεται σε ολόκληρη τη σύνταξη, όπως συμβαίνει σήμερα, ή μόνο στο τμήμα του εισοδήματος που υπερβαίνει το αντίστοιχο όριο;
Η διαφορά δεν είναι καθόλου αμελητέα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου κινείται θετικά προς έναν αναλογικό υπολογισμό ανά κλιμάκιο. Εφόσον η συγκεκριμένη προσέγγιση γίνει δεκτή από το δικαστήριο, εκτιμάται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η επιβάρυνση από την ΕΑΣ θα μπορούσε να περιοριστεί ακόμη και κατά 50%.
Πώς λειτουργεί σήμερα η ΕΑΣ
Η εισφορά εφαρμόζεται από το 2010 και επιβαρύνει περίπου 440.000 συνταξιούχους. Στις κύριες συντάξεις αφορά ποσά άνω των 1.468 ευρώ, ενώ στις επικουρικές ενεργοποιείται πάνω από τα 300 ευρώ.
Οι συντελεστές στις κύριες συντάξεις κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Ωστόσο, όταν ο συνταξιούχος περάσει στο αντίστοιχο κλιμάκιο, ο συντελεστής εφαρμόζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από το όριο.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον πυρήνα της δικαστικής διαμάχης.
Ένα απλό παράδειγμα δείχνει τη διαφορά. Με το σημερινό σύστημα, συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ και συντελεστή ΕΑΣ 6% επιβαρύνεται επί ολόκληρου του ποσού. Η λογική που τίθεται ενώπιον του δικαστηρίου είναι διαφορετική: η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο ποσό πάνω από το προστατευόμενο όριο και όχι στο σύνολο της σύνταξης.
Ανάλογη προσέγγιση έχει υποστηρίξει και ο Συνήγορος του Πολίτη, προτείνοντας έναν αναλογικό μηχανισμό με απαλλασσόμενα ποσά, περισσότερο κοντά στη φιλοσοφία των φορολογικών κλιμάκων.
Σχεδόν 900 εκατ. ευρώ οι κρατήσεις το 2026
Το οικονομικό διακύβευμα είναι μεγάλο τόσο για τους συνταξιούχους όσο και για τα δημόσια οικονομικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του προϋπολογισμού, μέσα στο 2026 οι κρατήσεις από περισσότερους από 400.000 συνταξιούχους ή τους κληρονόμους τους υπολογίζεται ότι θα φθάσουν συνολικά τα 888 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, περίπου 721 εκατ. ευρώ προέρχονται από κύριες συντάξεις και άλλα 167 εκατ. ευρώ από επικουρικές.
Συνολικά, από την εφαρμογή της ΕΑΣ εκτιμάται ότι έχουν παρακρατηθεί περίπου 10 δισ. ευρώ, γεγονός που εξηγεί γιατί οποιαδήποτε αλλαγή του τρόπου υπολογισμού έχει σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.
Τι μπορεί να συμβεί με τα αναδρομικά
Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προσδιοριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026, αλλά αναβλήθηκε για τις 7 Οκτωβρίου έπειτα από αίτημα του Δημοσίου.
Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο δεχθεί πλήρως ή εν μέρει τις αιτιάσεις για τον σημερινό τρόπο υπολογισμού, θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο. Άλλο ζήτημα, όμως, είναι η αλλαγή της ΕΑΣ για το μέλλον και άλλο η επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη παρακρατηθεί.
Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει τη δικαστική απόφαση προκειμένου να εξετάσει νομοθετική παρέμβαση μέσα στο 2027. Ένα από τα σενάρια είναι να προστατεύεται το ποσό έως τα 1.468 ευρώ και η εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης αλλαγές στον τρόπο επιβολής της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις.
Για τυχόν αναδρομικά, ωστόσο, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Εάν η δικαστική κρίση δικαιώσει τους συνταξιούχους χωρίς να ακολουθήσει οριζόντια πολιτική λύση, είναι πιθανό να απαιτηθούν νέες αγωγές για τη διεκδίκηση ποσών προηγούμενων ετών.
Έτσι, η 7η Οκτωβρίου εξελίσσεται σε ημερομηνία-κλειδί για περίπου 440.000 συνταξιούχους. Η απόφαση δεν θα κρίνει μόνο εάν ο σημερινός μηχανισμός είναι συμβατός με την αρχή της αναλογικότητας, αλλά μπορεί να αποτελέσει και τη βάση για μια συνολικότερη αναμόρφωση μιας εισφοράς που εφαρμόζεται εδώ και 16 χρόνια.
