Το Eurogroup και το ECOFIN, που συνεδριάζουν την ερχόμενη εβδομάδα στο Λουξεμβούργο, βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Αθήνας, η οποία επιδιώκει να εξασφαλίσει έναν επιπλέον δημοσιονομικό «κουμπαρά» για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας.
Βασικός στόχος της ελληνικής διεκδίκησης είναι να καταστεί δυνατή η διοχέτευση των πρόσθετων φορολογικών εσόδων, τα οποία προκύπτουν από τις αυξημένες τιμές, σε στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης, χωρίς οι αντίστοιχες δαπάνες να υπολογίζονται στα όρια που θέτουν οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες της Ευρώπης.
Καθώς, βάσει των κυβερνητικών υπολογισμών, τα πρόσθετα έσοδα του ΦΠΑ προσεγγίζουν τα 950 εκατ. ευρώ, το οικονομικό επιτελείο θέλει να διατηρήσει διαθέσιμο ένα επιπλέον πεδίο παρεμβάσεων, σε περίπτωση που συνεχιστεί η ενεργειακή κρίση.
Κρίσιμη η Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών
Η αρχική κρίσιμη συζήτηση προγραμματίζεται για την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026 στο Eurogroup, του οποίου προεδρεύει ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Στις 9 Οκτωβρίου 2026, μία ημέρα μετά, το ζήτημα θα εξεταστεί από το ECOFIN, ενώ οι πολιτικές αποφάσεις εκτιμάται ότι θα ληφθούν στο ανώτατο επίπεδο, κατά τη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις 15 και 16 Οκτωβρίου 2026.
Με επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, το ελληνικό αίτημα έχει ήδη τεθεί στις Βρυξέλλες. Η Αθήνα επιδιώκει τα προσωρινά μέτρα κατά της ενεργειακής κρίσης, έως ένα καθορισμένο ποσό, να εξαιρούνται από τον υπολογισμό των ορίων καθαρών δαπανών. Παράλληλα, ζητά να έχουν τα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να αξιοποιούν για στοχευμένες ενισχύσεις προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά τα επιπλέον έσοδα ΦΠΑ που αποφέρει η αύξηση των τιμών.
Πρόσθετος δημοσιονομικός «κουμπαράς» 950 εκατ. ευρώ
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η ελληνική πλευρά στο δεύτερο μέρος του αιτήματος. Η αύξηση των εισπράξεων από τον ΦΠΑ οδηγεί σε υπεραπόδοση των δημοσιονομικών εσόδων, η οποία δεν επιτρέπεται, σύμφωνα με το σημερινό πλαίσιο, να μετατραπεί αυτομάτως σε νέες δαπάνες. Η κυβέρνηση επιδιώκει ειδική αλλαγή για την ενεργειακή κρίση, προκειμένου, αν καταστεί αναγκαίο, μέρος από τα περίπου 950 εκατ. ευρώ των πρόσθετων εσόδων να διοχετευθεί ξανά στην οικονομία μέσω προσωρινών, στοχευμένων ενισχύσεων.
Παρ’ όλα αυτά, το οικονομικό επιτελείο δεν θέλει να ανοίξει από την παρούσα φάση όλες τις δημοσιονομικές “κάνουλες”. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη διατήρηση εφεδρειών, είτε για το ενδεχόμενο περαιτέρω ανόδου των διεθνών πετρελαϊκών τιμών είτε για την περίπτωση που παραταθούν οι αναταράξεις στην ενεργειακή αγορά.
Η ελληνική πρόταση κατατίθεται τη στιγμή που πολλές κυβερνήσεις στην Ευρώπη εφαρμόζουν ήδη παρεμβάσεις, προκειμένου να καλύψουν ένα τμήμα του ενεργειακού κόστους. Ωστόσο, έως τώρα δεν έχει συμφωνηθεί μια κοινή ευρωπαϊκή κατεύθυνση ως προς τα δημοσιονομικά περιθώρια αυτών των μέτρων.
Διαφορετικές παρεμβάσεις έχουν θέσει σε εφαρμογή η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, αξιοποιώντας εργαλεία που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις, μειώσεις φόρων και άμεσες ενισχύσεις. Από την πλευρά της, η Ελλάδα έχει ήδη λάβει μέτρα στις τιμές των καυσίμων, ενώ προετοιμάζει το επόμενο πλέγμα προστασίας ενόψει της έναρξης διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Τα διαθέσιμα αποθέματα του κρατικού προϋπολογισμού
Το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027, το οποίο πρόκειται να κατατεθεί τη Δευτέρα στη Βουλή, αναμένεται να αποτυπώσει σαφέστερα τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει τονίσει ότι ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και πιο δυσμενείς εκδοχές για την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης, ώστε η δημοσιονομική πολιτική να μπορεί να προσαρμοστεί, εφόσον ενισχυθούν οι πιέσεις.
Επόμενος κρίσιμος σταθμός είναι η 14η Οκτωβρίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία αναμένονται οι αποφάσεις σχετικά με το πετρέλαιο θέρμανσης. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει μέτρα τόσο για την τιμή στην αντλία όσο και για το επίδομα θέρμανσης, επιδιώκοντας να συγκρατήσει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό το κόστος που θα επωμιστούν τα νοικοκυριά πριν από τον χειμώνα.
