Βαρύ οικονομικό τίμημα πληρώνει η Τουρκία από την ενεργειακή αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, καθώς η άνοδος των τιμών στα ορυκτά καύσιμα απειλεί να εκτοξεύσει τον λογαριασμό των εισαγωγών.
Σύμφωνα με έκθεση του ενεργειακού think tank Ember, η αύξηση των διεθνών τιμών αναμένεται να επιβαρύνει την Τουρκία με επιπλέον 7,7 δισ. δολάρια για εισαγωγές πετρελαίου και 6,4 δισ. δολάρια για εισαγωγές φυσικού αερίου έως το τέλος του 2026.
Συνολικά, το πρόσθετο κόστος μπορεί να φτάσει περίπου τα 14 δισ. δολάρια, εφόσον οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν στα επίπεδα που είχαν διαμορφωθεί στις αρχές Μαΐου.
Άλμα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Η έκθεση σημειώνει ότι από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, έως την 1η Μαΐου 2026, η τιμή του Brent αυξήθηκε κατά 50%.
Την ίδια περίοδο, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου ενισχύθηκαν κατά 45%, ενώ οι τιμές του άνθρακα αυξήθηκαν κατά 3%.
Η εξέλιξη αυτή χτύπησε άμεσα την Τουρκία, καθώς η χώρα παραμένει βαθιά εξαρτημένη από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών.
Σύμφωνα με την Ember, μόνο τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο, δηλαδή τους πρώτους μήνες κατά τους οποίους αποτυπώθηκε η επίδραση της κρίσης, οι καθαρές ενεργειακές εισαγωγές της Τουρκίας αυξήθηκαν κατά περίπου 3 δισ. δολάρια σε σχέση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε άνοδο 26%.
Γιατί η Τουρκία είναι τόσο ευάλωτη
Η Τουρκία καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα των ενεργειακών της αναγκών μέσω εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Η εξάρτηση είναι ιδιαίτερα μεγάλη στο φυσικό αέριο, όπου το ποσοστό εισαγωγών φτάνει το 95%, ενώ στο αργό πετρέλαιο ανέρχεται στο 83% και στον άνθρακα στο 60%.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε διεθνής κρίση στις τιμές της ενέργειας μεταφέρεται γρήγορα στο εμπορικό ισοζύγιο, στον πληθωρισμό και συνολικά στην τουρκική οικονομία.
Την τελευταία δεκαετία, η Τουρκία πλήρωνε κατά μέσο όρο περίπου 42 δισ. δολάρια ετησίως για καθαρές ενεργειακές εισαγωγές. Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε, ο λογαριασμός είχε ξεπεράσει τα 80 δισ. δολάρια.
Ορμούζ: Το κρίσιμο πέρασμα που ανεβάζει το κόστος
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τις αγορές.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και του εμπορίου LNG διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα, το οποίο λειτουργεί ως ενεργειακό «σημείο στραγγαλισμού» για την παγκόσμια αγορά.
Όσο συνεχίζονται οι αβεβαιότητες γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν ευάλωτες σε νέες αναταράξεις.
Για την Τουρκία, που δεν διαθέτει επαρκείς εγχώριους πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου, κάθε τέτοια αναταραχή μεταφράζεται σε άμεση επιβάρυνση.
Το μεγαλύτερο βάρος έρχεται από τις μεταφορές
Η Ember επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του ενεργειακού λογαριασμού της Τουρκίας δεν προέρχεται από την ηλεκτροπαραγωγή, αλλά από τομείς που χρησιμοποιούν απευθείας ορυκτά καύσιμα.
Το 2025, οι οδικές μεταφορές αντιστοιχούσαν περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού ενεργειακού λογαριασμού της χώρας.
Η βιομηχανία, τα νοικοκυριά και η ηλεκτροπαραγωγή αντιπροσώπευαν από περίπου 16% η κάθε μία.
Αυτό εξηγεί γιατί η άνοδος στην τιμή του πετρελαίου έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην τουρκική οικονομία. Οι μεταφορές, η βιομηχανία και τα νοικοκυριά εκτίθενται απευθείας στο αυξημένο κόστος των εισαγόμενων καυσίμων.
Πίεση και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
Η ενεργειακή επιβάρυνση έρχεται σε μια περίοδο που η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα στο εξωτερικό της ισοζύγιο.
Τον Απρίλιο, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε στα 5,70 δισ. δολάρια, μειωμένο σε σχέση με τα 8,45 δισ. δολάρια του Απριλίου 2025.
Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών περιορίστηκε στα 6,82 δισ. δολάρια, από 9,89 δισ. δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα.
Ωστόσο, στο πρώτο τετράμηνο του 2026, το συνολικό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε στα 29,37 δισ. δολάρια, αυξημένο σε σχέση με τα 22,59 δισ. δολάρια της αντίστοιχης περιόδου του 2025.
Χωρίς χρυσό και ενέργεια, η εικόνα ήταν καλύτερη, καθώς το ισοζύγιο εμφάνισε μικρό πλεόνασμα 0,32 δισ. δολαρίων.
Το μήνυμα της Ember
Η έκθεση της Ember καταλήγει ότι η εξάρτηση της Τουρκίας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα καθιστά την οικονομία ευάλωτη σε κάθε διεθνή κρίση.
Η αύξηση των ανανεώσιμων πηγών στην ηλεκτροπαραγωγή αποτελεί ένα πρώτο βήμα, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.
Το μεγαλύτερο περιθώριο μείωσης του κόστους βρίσκεται στους τομείς της τελικής κατανάλωσης, κυρίως στις μεταφορές και στα κτίρια, όπου η ηλεκτροκίνηση και οι αντλίες θερμότητας μπορούν να περιορίσουν την ανάγκη για εισαγόμενα καύσιμα.
Για την Άγκυρα, η κρίση στο Ορμούζ λειτουργεί ως ακόμη μία υπενθύμιση ότι η ενεργειακή εξάρτηση δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα, αλλά και ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας.
