Το βίντεο λίγων δευτερολέπτων από την Τουρκία αρκούσε για να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση σχετικά με το μήνυμα που η τουρκική αμυντική βιομηχανία απευθύνει προς την Ελλάδα.
Το αμυντικό μέσο Defence Turk, παρουσιάζοντας τις νέες δυνατότητες της τουρκικής αεράμυνας, ανάρτησε προσομοίωση της λειτουργίας του αντιαεροπορικού συστήματος Hisar-O, όπου ως εικονικός στόχος εμφανίζεται ένα ελληνικό Mirage 2000-5.
Η συγκεκριμένη επιλογή προκάλεσε εντύπωση, καθώς δεν απεικονίζεται ένας αόριστος τύπος αεροσκάφους, αλλά μαχητικό που βρίσκεται στο οπλοστάσιο της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Στο βίντεο καταγράφεται η ακολουθία εντοπισμού, εγκλωβισμού και εμπλοκής εναέριου στόχου, ενώ η προσομοίωση ολοκληρώνεται με την εικονική αναχαίτιση του αεροσκάφους.
Hisar-O και ο «Ατσάλινος Θόλος» της Τουρκίας
Η παρουσίαση αυτή εντάσσεται στην επιδίωξη της Άγκυρας να προβάλει την πρόοδο της εγχώριας αμυντικής τεχνολογίας και την ανάπτυξη πολυεπίπεδου δικτύου αεράμυνας, που φέρει την ονομασία «Çelik Kubbe» («Ατσάλινος Θόλος»).
Στην παρουσίαση του Defence Turk αναδείχθηκαν διαφορετικά συστήματα που συνθέτουν τη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική:
- το Korkut,
- το Sungur,
- το Hisar-A,
- το Hisar-O.
Το Hisar-O είναι σύστημα μεσαίας εμβέλειας, σχεδιασμένο να αντιμετωπίζει εναέριες απειλές, μεταξύ των οποίων μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τα τελευταία χρόνια η Τουρκία πραγματοποιεί σημαντικές επενδύσεις στην ανάπτυξη αμυντικών συστημάτων εγχώριας παραγωγής, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από τεχνολογίες του εξωτερικού.
Η επιλογή στόχου που έφερε αντιδράσεις για το Hisar-O
Το επίμαχο στοιχείο στην παρουσίαση δεν περιοριζόταν στην επίδειξη των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Hisar-O.
Αφορούσε την επιλογή του στόχου.
Στην προσομοίωση, το αεροσκάφος που παρουσιάζεται ως απειλή παραπέμπει σε ελληνικό Mirage 2000-5, μαχητικό το οποίο συνιστά βασικό στοιχείο της αεροπορικής ισχύος της Ελλάδας.
Έτσι, μια κατά βάση τεχνική παρουσίαση οπλικού συστήματος αποκτά διαφορετική διάσταση, αφού η απεικόνιση συγκεκριμένου ελληνικού τύπου αεροσκάφους προσδίδει σαφή συμβολισμό.
Η χρονική συγκυρία με τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
Αντικείμενο σχολιασμού αποτέλεσε και ο χρόνος κατά τον οποίο δημοσιοποιήθηκε το βίντεο.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε αναφερθεί στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, λέγοντας ότι η Ελλάδα δεν είναι εχθρός της Τουρκίας, αλλά γείτονας και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.
Ο Τούρκος πρόεδρος είχε ακόμη επισημάνει τη σημασία της διαφύλαξης της ειρήνης και της σταθερότητας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η παρουσία ενός ελληνικού Mirage 2000-5 ως «στόχου» σε τουρκική στρατιωτική προσομοίωση αναδεικνύει αντίθεση ανάμεσα στη διπλωματική ρητορική και στα μηνύματα που μεταδίδονται μέσω στρατιωτικών παρουσιάσεων.
Το προηγούμενο και η αντίστροφη ανάγνωση της προσομοίωσης
Σε διεθνές επίπεδο, οι στρατιωτικές προσομοιώσεις αποτελούν μέρος τόσο της εκπαίδευσης όσο και της προβολής δυνατοτήτων. Πολλά κράτη αξιοποιούν σενάρια εικονικών απειλών, προκειμένου να παρουσιάζουν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων τους.
Όταν, όμως, ο στόχος παραπέμπει σε υπαρκτό τύπο αεροσκάφους γειτονικού κράτους, ιδίως σε περιοχή με μακρόχρονες διαφορές ασφάλειας, η επιλογή αποκτά και επικοινωνιακό περιεχόμενο.
Επομένως, τίθεται το ερώτημα πώς θα εκλαμβανόταν μια ανάλογη ενέργεια από την άλλη πλευρά: μια ελληνική στρατιωτική παρουσίαση στην οποία τουρκικό μαχητικό θα εμφανιζόταν ως εικονικός στόχος ελληνικού συστήματος αεράμυνας.
Διάλογος και αποτροπή στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας
Τα τελευταία χρόνια, Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να κρατούν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας, την ώρα που συνεχίζουν παράλληλα τα προγράμματα ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεών τους.
Το περιστατικό αυτό δεν μεταβάλλει από μόνο του τη γενική εικόνα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, συνιστά όμως ένα ακόμη παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι στρατιωτικές παρουσιάσεις μπορούν να λάβουν πολιτικό και διπλωματικό βάρος.
Στην περίπτωση του Hisar-O, εκείνο που τελικά ξεχώρισε δεν ήταν μόνο η τεχνολογική επίδειξη της Τουρκίας, αλλά κυρίως η επιλογή του ελληνικού Mirage 2000-5 ως εικονικού αντιπάλου.
