Μητσοτάκης στον ΟΗΕ: Παρέμβαση για το παράνομο τουρκολιβυκό, προειδοποιήσεις και αίτημα στη Λιβύη

Η συνέντευξη του πρωθυπουργού στο Reuters επικεντρώθηκε στην ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, στις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα και στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα. Από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο ίδιος υπογράμμισε κατηγορηματικά ότι «δεν μπορεί να ξαναγραφτεί η γεωγραφία», χαρακτηρίζοντας παράνομο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τονίζοντας πως αγνοεί τη γεωγραφία της περιοχής και την παρουσία των ελληνικών νησιών.

Στο επίκεντρο έθεσε επίσης την ανάγκη προστασίας της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Ζήτησε διεθνή συνεννόηση για τη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και ενισχυμένη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην επιχείρηση Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι αντιρρήσεις της Αθήνας

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέρριψε κατηγορηματικά τη νομιμότητα της συμφωνίας Τουρκίας – Λιβύης, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη χάραξη δεν μπορεί να στηρίξει έγκυρη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Στη συνέντευξή του στο Reuters, ο πρωθυπουργός περιέγραψε τη συμφωνία ως «Κατάφωρα παράνομη, άκυρη και χωρίς ισχύ». Εξήγησε ότι η οριοθέτηση που προβλέπει παραβλέπει την ύπαρξη ελληνικών νησιών, τα οποία δεν επιτρέπεται να αγνοούνται όταν καθορίζονται θαλάσσια σύνορα.

Κατά τον πρωθυπουργό, με τη συμφωνία επιχειρείται η δημιουργία τετελεσμένων, τα οποία η Ελλάδα δεν αποδέχεται. Παράλληλα, παρέπεμψε στις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, σύμφωνα με τις οποίες η συγκεκριμένη διευθέτηση προκαλεί σοβαρά νομικά ερωτήματα.

Η Τουρκία, αντίθετα, εξακολουθεί να στηρίζει τη συμφωνία και να απορρίπτει τις αντιδράσεις της Ελλάδας και άλλων χωρών, όπως έκανε και χθες μέσω του αντιπροσώπου της στον ΟΗΕ.

Αθήνα και Λιβύη επιδιώκουν απευθείας συνομιλίες

Παρά τις διαφωνίες γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Αθήνα θέλει να συνεχιστούν οι συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών των δύο χωρών.

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε Ελλάδα και Λιβύη φυσικούς γείτονες και κάλεσε τη λιβυκή πλευρά να αντιμετωπίσει με τη δέουσα σοβαρότητα τις συζητήσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει.

Στόχος της ελληνικής πλευράς είναι μια διμερής συμφωνία οριοθέτησης, που θα προσδιορίζει τα δικαιώματα των δύο χωρών στη βάση του εφαρμοστέου διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, οι πολιτικές και θεσμικές διαφορές στο εσωτερικό της Λιβύης δυσχεραίνουν τη διαδικασία, ενώ η πρόσφατη ενέργεια του κοινοβουλίου στην ανατολική χώρα προσθέτει ένα ακόμη εμπόδιο.

Το προσεχές διάστημα θα φανεί αν οι διπλωματικές επαφές θα αποδώσουν ουσιαστική πρόοδο ή αν η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες θα συνεχίσει να επιβαρύνει τις σχέσεις των πλευρών.

Chevron και έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ειδικά στις έρευνες για υδρογονάνθρακες νότια της Κρήτης, καθώς και στο ενδιαφέρον της Chevron να δραστηριοποιηθεί στην περιοχή.

Όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός, η εταιρεία ζήτησε από την ελληνική πλευρά τη σχετική άδεια, με την εκτίμηση ότι οι προγραμματισμένες έρευνές της βρίσκονται εντός της ελληνικής ζώνης οριοθέτησης. Ο ίδιος εμφανίστηκε καθησυχαστικός για το ενδεχόμενο να αμφισβητηθούν οι δραστηριότητες λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η σύνδεση των θαλάσσιων οριοθετήσεων με τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων δίνει στη διαμάχη επιπλέον ενεργειακή βαρύτητα. Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού, πάντως, αποτυπώνει την εκτίμηση της ελληνικής κυβέρνησης και δεν αποτελεί αυτοτελή νομική κρίση για ενδεχόμενη μελλοντική διαφορά.

Μαύρη Θάλασσα: Ζητείται διεθνής εκεχειρία για τη ναυσιπλοΐα

Εκτός από την Ανατολική Μεσόγειο, ο πρωθυπουργός προειδοποίησε για τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η εμπορική ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα.

Σχολιάζοντας τη βύθιση πλοίου ελληνικών συμφερόντων, ο Μητσοτάκης ανέφερε ότι οι πληροφορίες εκείνης της στιγμής έδειχναν πως οι ναυτικοί είναι πιθανό να βρίσκονται σε ασφάλεια. Επισήμανε, όμως, ότι οι συνεχείς επιθέσεις διαμορφώνουν συνθήκες που δεν είναι δυνατόν να διαρκέσουν επ’ αόριστον.

Με αυτό το σκεπτικό, πρότεινε να εξεταστεί η σύναψη διεθνούς συμφωνίας ή εκεχειρίας για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και την αποκατάσταση ασφαλέστερων συνθηκών στις εμπορικές μεταφορές.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι χρειάζεται να επανέλθει ένα λειτουργικό καθεστώς για τις εξαγωγές σιτηρών από την περιοχή. Ως παράδειγμα ανέφερε τον διάδρομο εξαγωγής ουκρανικών σιτηρών, που είχε συμφωνηθεί με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών στα πρώτα στάδια του πολέμου.

Ναυτιλία και παγκόσμια αγορά: Άνοδος στα ασφάλιστρα

Οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα δεν αφορούν μόνο τις υλικές ζημιές στα πλοία. Η αβεβαιότητα στη Μαύρη Θάλασσα έχει και οικονομικό αντίκτυπο, καθώς οδηγεί σε υψηλότερο κόστος ναύλωσης και ασφάλισης.

Ο πρωθυπουργός επισήμανε πως οι σχετικές επιβαρύνσεις περνούν στην αλυσίδα μεταφοράς των εμπορευμάτων και αυξάνουν το κόστος του διεθνούς εμπορίου.

Αναφερόμενος παράλληλα στην εξάρτηση της Ουκρανίας από τις αγροτικές εξαγωγές, προειδοποίησε ότι σημαντικές ποσότητες σιτηρών παραμένουν σε αποθήκες και ενδέχεται να αλλοιωθούν, αν δεν μπορέσουν να μεταφερθούν με ασφάλεια.

Κατά την εκτίμηση του Μητσοτάκη, οι Έλληνες πλοιοκτήτες θα βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή για την επανέναρξη των εμπορικών δραστηριοτήτων στη Μαύρη Θάλασσα και από ουκρανικά λιμάνια, εφόσον διασφαλιζόταν η ασφαλής διέλευση.

Ρωσικές κυρώσεις και ενίσχυση της πίεσης για να σταματήσει ο πόλεμος

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα στηρίζει τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφωνήσει μέχρι στιγμής σε 21 πακέτα κυρώσεων, ανέφερε, προσθέτοντας ότι χρειάζεται να ασκηθεί μεγαλύτερη οικονομική πίεση, ώστε να γίνει σαφές πως η συνέχιση του πολέμου επιφέρει συγκεκριμένο οικονομικό κόστος.

Παράλληλα, παρατήρησε ότι η Μόσχα δεν δείχνει προς το παρόν διάθεση να προσέλθει σε ουσιαστικές συνομιλίες για την αποκλιμάκωση.

Οι τοποθετήσεις αυτές εντάσσονται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια να διατηρηθεί η πίεση προς τη Ρωσία. Την ίδια ώρα, η ασφάλεια των εμπορικών μεταφορών εξακολουθεί να εξαρτάται άμεσα από τις εξελίξεις στα μέτωπα των συγκρούσεων.

Ερυθρά Θάλασσα: Ζητείται μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ναυτική παρουσία

Η Ερυθρά Θάλασσα και η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση Aspides αποτέλεσαν τον τρίτο κύριο άξονα της συνέντευξης. Η επιχείρηση συγκροτήθηκε το 2024 για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να διατηρεί ουσιαστική επιχειρησιακή παρουσία στην περιοχή, ζητώντας από περισσότερα κράτη-μέλη να διαθέσουν ναυτικά μέσα.

Κατά τον ίδιο, οι συνεισφορές της Ελλάδας και της Ιταλίας, μαζί με τα γαλλικά μέσα που βρίσκονται στην περιοχή, δεν αρκούν για την κάλυψη των αναγκών μιας τόσο σημαντικής θαλάσσιας οδού.

Στο σκεπτικό του πρωθυπουργού, η προστασία των εμπορικών διαδρομών που εξυπηρετούν την Ευρώπη συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των κρατών του Κόλπου. Η Ερυθρά Θάλασσα είναι καίριο πέρασμα για τις διεθνείς μεταφορές, ενώ η παρατεταμένη αστάθεια στην περιοχή μπορεί να αυξήσει το κόστος και τη διάρκεια μεταφοράς των εμπορευμάτων.

Η προστασία της ναυσιπλοΐας στην ευρωπαϊκή ατζέντα ασφάλειας

Μέσα από τις παρεμβάσεις του πρωθυπουργού αναδεικνύεται η προσπάθεια της Αθήνας να εντάξει την προστασία των ελληνικών συμφερόντων σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευρωπαϊκής και διεθνούς ασφάλειας.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, το επίκεντρο της διαφωνίας είναι η νομιμότητα της θαλάσσιας συμφωνίας Τουρκίας – ανατολικής Λιβύης, αλλά και οι δυνατότητες οριοθέτησης ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Λιβύη. Για τη Μαύρη Θάλασσα, βασική προτεραιότητα αποτελεί η ασφαλής διακίνηση εμπορευμάτων και η επαναφορά των εξαγωγών. Στην Ερυθρά Θάλασσα, ζητούμενο παραμένει η ισχυρότερη διεθνής προστασία μιας ζωτικής εμπορικής αρτηρίας.

Στόχος που διατρέχει και τα τρία ζητήματα είναι ο περιορισμός των μονομερών ενεργειών και των στρατιωτικών απειλών που επηρεάζουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η αποτελεσματικότητα των διπλωματικών κινήσεων θα κριθεί, ωστόσο, από τη στάση των εμπλεκόμενων χωρών και από το αν μπορεί να συμφωνηθεί ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο κανόνων και εγγυήσεων ασφάλειας.