Οι αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη στην ελληνική δικαιοσύνη και η πρόοδος στην επιτάχυνση της απονομής της παρουσιάστηκαν στην Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΟΣΑ, η οποία φιλοξενήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από τις 21 έως τις 23 Οκτωβρίου 2026. Όπως αναφέρει το υπουργείο Δικαιοσύνης, οι ελληνικές πρωτοβουλίες έγιναν θετικά δεκτές, με στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας να προβάλλουν την ελληνική εμπειρία ως καλή πρακτική με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το υπουργείο εκπροσωπήθηκε στη Διάσκεψη από τη Μαρίνα Σκανδάλη, πάρεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπηρετεί με απόσπαση στην ειδική νομική υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, καθώς και από τον Ιωάννη Γερμανό, δικηγόρο και νομικό σύμβουλο του υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα.
Παρουσιάζοντας τις αλλαγές που εφαρμόζονται στην Ελλάδα, με ιδιαίτερη αναφορά στην περίοδο μετά την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη, η ελληνική αντιπροσωπεία συμμετείχε στη στρογγυλή τράπεζα «Μέτρηση όσων έχουν σημασία – Αποτελέσματα, ποιότητα των υπηρεσιών και παραγωγικότητα της Δικαιοσύνης». Στην παρέμβασή της ανέδειξε τα αποτελέσματα στην ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης και στη βελτίωση της λειτουργίας των δικαστηρίων, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε αναλυτικά:
«Στο επίκεντρο της παρουσίασης από την Ελλάδα βρέθηκε ο Δικαστικός Χάρτης της Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης, ο οποίος ενοποίησε τον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας εντάσσοντας τα Ειρηνοδικεία στα Πρωτοδικεία. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν καταγράφουν ότι, μετά τη μεταρρύθμιση, ο συνολικός αριθμός των πρωτοβάθμιων δικαστών αυξήθηκε κατά πάνω από 75%.
Ειδικότερα, κατά το διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης αποφάσεων για αστικές υποθέσεις στα πρωτοβάθμια δικαστήρια περιορίστηκε κάτω από το μισό: από χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών σε λιγότερο από έναν χρόνο.
Την ίδια περίοδο, ο δείκτης εκκαθάρισης υποθέσεων ανέβηκε από 86% σε 107%. Αυτό σημαίνει ότι πλέον τα δικαστήρια διεκπεραιώνουν περισσότερες υποθέσεις από όσες κατατίθενται, με αποτέλεσμα να μειώνονται σταδιακά οι εκκρεμότητες.
Νομοθετικές αλλαγές για τη μείωση των εκκρεμοτήτων
Την επιτάχυνση των διαδικασιών στηρίζουν σε σημαντικό βαθμό οι τροποποιήσεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Οι αλλαγές θεσπίστηκαν το 2025 και περιλαμβάνουν αυστηρότερες προθεσμίες για τους διαδίκους, καθώς και χρονικά περιθώρια για την έκδοση δικαστικών αποφάσεων.
Επιπρόσθετα, ορισμένες υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας ανατέθηκαν σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους. Έτσι, στη διάρκεια του πρώτου έτους εφαρμογής της ρύθμισης, σχεδόν 70.000 υποθέσεις δεν χρειάστηκε να φτάσουν στα δικαστήρια.
Ενδεικτική είναι η διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών: στην Αθήνα και τον Πειραιά πλέον ολοκληρώνεται σε πέντε έως επτά ημέρες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ενώ παλαιότερα απαιτούνταν πολλοί μήνες.
Επιπλέον, ο νέος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών διευρύνει τις δυνατότητες διευθέτησης διαφορών έξω από την τακτική δικαστική διαδικασία.
Ψηφιακές υπηρεσίες και πρόσβαση στη δικαιοσύνη
Κεντρικό σκέλος της μεταρρύθμισης είναι η ψηφιακή αναβάθμιση. Στις σχετικές πρωτοβουλίες περιλαμβάνονται ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας, οι εξ αποστάσεως δίκες με τηλεδιάσκεψη και η χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη δράσεις για την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και τον εκσυγχρονισμό των δικαστικών υποδομών. Επιδίωξη είναι ένα σύστημα δικαιοσύνης ταχύτερο και αποτελεσματικότερο, με μεγαλύτερη προσβασιμότητα για πολίτες και επιχειρήσεις.
Στις τοποθετήσεις της, η ελληνική αντιπροσωπεία επισήμανε ότι η αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης δεν αποτιμάται μόνο με αριθμητικούς δείκτες. Απαιτείται τα δεδομένα να αξιοποιούνται στη λήψη αποφάσεων, στην ορθολογική διάθεση των πόρων και στην κατοχύρωση της λογοδοσίας. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία να συνυπολογίζονται η ποιότητα της δικαστικής προστασίας, το κόστος επίλυσης των διαφορών και η εμπειρία των πολιτών.
Η ελληνική μεταρρύθμιση στην αξιολόγηση των διεθνών φορέων
Η ελληνική πλευρά έλαβε θετική ανταπόκριση για τα αποτελέσματα που παρουσίασε, ενώ εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας μίλησαν ειδικά για την ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα καλής πρακτικής που συνοδεύεται από μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει ότι η πρόοδος της Ελλάδας καταγράφεται επίσης στην πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» («Η Δικαιοσύνη ως Δημόσια Υπηρεσία: Επίτευξη Καλύτερων Αποτελεσμάτων»). Η έκθεση δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2026 και αναδεικνύει τις επιδόσεις της χώρας ως προς την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, αλλά και την ταχύτερη και ποιοτικότερη επίλυση διαφορών».
