Τραμπ: Ρεκόρ σε πετρέλαιο και κέρδη, αλλά χάθηκαν 13.000 θέσεις εργασίας στην ενέργεια

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πέρυσι, υποσχέθηκε να αναζωογονήσει τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων των ΗΠΑ.

Μιλούσε για δραστική χαλάρωση των περιβαλλοντικών κανονισμών, νέο κύμα γεωτρήσεων και τη δημιουργία εκατοντάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας στον ενεργειακό τομέα.

Μέχρι στιγμής, όμως, ο απολογισμός είναι πολύ πιο σύνθετος.

Η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου έχει αυξηθεί σε επίπεδα κοντά σε ιστορικά ρεκόρ. Τα εταιρικά κέρδη έχουν εκτοξευθεί, εν μέρει λόγω της μεγάλης ανόδου των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν.

Οι θέσεις εργασίας, όμως, κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Από την ορκωμοσία του Τραμπ, ο αμερικανικός κλάδος πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει χάσει σχεδόν 13.000 εργαζομένους.

Η απασχόληση στα χαμηλότερα επίπεδα από την πανδημία

Τα στοιχεία του αμερικανικού Bureau of Labor Statistics δείχνουν ότι η απασχόληση στην εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου υποχώρησε τον Ιούλιο στις 114.500 θέσεις.

Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από την κορύφωση της πανδημίας του Covid-19, όταν η ζήτηση και η παραγωγή πετρελαίου είχαν καταρρεύσει.

Οι θέσεις εργασίας στις υπηρεσίες πετρελαϊκών πεδίων, κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται και ορισμένες δραστηριότητες εξόρυξης και υλοτομίας, έχουν επίσης μειωθεί κατά περίπου 7.500 από τον Ιανουάριο του 2025, φθάνοντας στις 264.600.

Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η παραγωγή αυξάνεται.

Περισσότερο πετρέλαιο με λιγότερους εργαζομένους

Από την ανάληψη των καθηκόντων του Τραμπ, η παραγωγή αργού στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί περίπου κατά 4%, φθάνοντας τα 13,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Παράλληλα, η παραγωγή φυσικού αερίου αναμένεται να καταγράψει νέο ιστορικό υψηλό, με μέσο όρο 122,5 δισ. κυβικά πόδια ημερησίως μέσα στο έτος.

Με άλλα λόγια, η αμερικανική ενεργειακή βιομηχανία παράγει περισσότερο πετρέλαιο και περισσότερο φυσικό αέριο με λιγότερους ανθρώπους.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της νέας ενεργειακής έκρηξης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Exxon και Chevron έβγαλαν 26,5 δισ. δολάρια σε ένα τρίμηνο

Η μεγάλη παραγωγή και οι υψηλότερες τιμές έχουν δημιουργήσει τεράστια κέρδη για τις πετρελαϊκές και τις εταιρείες διύλισης.

Οι δύο μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ, ExxonMobil και Chevron, εμφάνισαν συνολικά κέρδη 26,5 δισ. δολαρίων μόνο στο δεύτερο τρίμηνο.

Η εκτόξευση της κερδοφορίας έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ.

Πολύ λιγότερη προσοχή, όμως, έχει δοθεί σε ένα άλλο χαρακτηριστικό της σημερινής άνθησης:

η πετρελαϊκή έκρηξη δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης.

Οι πετρελαϊκές συνεχίζουν τις απολύσεις

Ένας από τους λόγους είναι ότι αρκετές εταιρείες εξακολουθούν να εφαρμόζουν προγράμματα περικοπών που είχαν ανακοινωθεί το προηγούμενο έτος. Τότε υπήρχαν φόβοι ότι μια παγκόσμια υπερπροσφορά πετρελαίου θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του αργού ακόμη και προς τα 50 δολάρια το βαρέλι. Οι ανησυχίες αυτές οδήγησαν πολλούς ενεργειακούς ομίλους να προχωρήσουν σε σχέδια δραστικής μείωσης του κόστους.

Η ConocoPhillips έχει ανακοινώσει σχέδια για μείωση του εργατικού δυναμικού έως και κατά 25%. Η Chevron σχεδιάζει περικοπές έως 20%. Η BP έχει ανακοινώσει μείωση περίπου 5%. Και ένα μέρος αυτών των προγραμμάτων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Οι τεράστιες εξαγορές φέρνουν νέες περικοπές

Οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα που περιορίζει την ανάγκη για νέο προσωπικό.

Η Chevron ενσωματώνει πλέον τη Hess, ενώ η ConocoPhillips βρίσκεται στη διαδικασία ενσωμάτωσης της Marathon Oil.

Σε τέτοιες μεγάλες συμφωνίες, οι εταιρείες συνήθως αναζητούν επικαλύψεις σε διοικητικές, τεχνικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες, ώστε να μειώσουν το συνολικό κόστος.

Την ίδια στιγμή, η BP βρίσκεται σε διαδικασία ευρείας εταιρικής αναδιάρθρωσης υπό τη νέα διευθύνουσα σύμβουλο Meg O’Neill.

Από το «drill, baby, drill» στην αποδοτικότητα

Η εμμονή των αμερικανικών πετρελαϊκών με τις περικοπές κόστους δεν είναι καινούργια.

Αποτελεί μέρος μιας βαθύτερης αλλαγής που ξεκίνησε μετά την κατάρρευση της αγοράς σχιστολιθικού πετρελαίου την περίοδο 2014-2016.

Μέχρι τότε, οι εταιρείες του shale επικεντρώνονταν κυρίως στην ανάπτυξη: περισσότερες γεωτρήσεις, μεγαλύτερη παραγωγή, περισσότερα έργα.

Μετά το κραχ, η προτεραιότητα άλλαξε.

Οι επενδυτές άρχισαν να απαιτούν κέρδη, μερίσματα, επαναγορές μετοχών και αυστηρό έλεγχο του κόστους αντί για ανάπτυξη με οποιοδήποτε τίμημα.

Αυτή η φιλοσοφία παραμένει κυρίαρχη και σήμερα.

Τεχνητή νοημοσύνη και αυτοματισμοί αντικαθιστούν εργαζομένους

Παράλληλα, οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν αλλάξει εντυπωσιακά την παραγωγικότητα των πετρελαϊκών επιχειρήσεων.

Νέες τεχνικές γεώτρησης, εξελιγμένοι αυτοματισμοί και πλέον η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπουν στις εταιρείες να παράγουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας με μικρότερο εργατικό δυναμικό.

Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης μεταφέρει θέσεις μηχανικών και τεχνικών υπηρεσιών σε τεχνολογικά κέντρα στην Ινδία, μειώνοντας ακόμη περισσότερο τις ανάγκες για προσωπικό στις ΗΠΑ.

Όπως εξηγεί ο Kevin Book της ClearView Energy Partners, η βιομηχανία έχει καταγράψει εξαιρετικά μεγάλες βελτιώσεις τόσο στην τεχνολογία όσο και στην αποδοτικότητα του ανθρώπινου δυναμικού τα τελευταία 15 χρόνια.

Σήμερα χρειάζονται λιγότεροι από τους μισούς εργαζομένους για να παραχθεί η ίδια ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου σε σχέση με την αρχή της επανάστασης του shale.

Η Exxon έχασε 24.000 εργαζομένους σε 15 χρόνια

Η τάση φαίνεται καθαρά και στα μεγέθη των μεγαλύτερων αμερικανικών πετρελαϊκών. Το παγκόσμιο εργατικό δυναμικό της ExxonMobil έχει μειωθεί κατά περίπου 24.000 εργαζομένους μέσα σε 15 χρόνια, φθάνοντας σήμερα περίπου στους 58.000.

Στη Chevron, η μείωση φθάνει περίπου τους 19.500 εργαζομένους, με το συνολικό προσωπικό να βρίσκεται πλέον κοντά στις 43.000.

Η παραγωγή, ωστόσο, έχει συνεχίσει να αυξάνεται.

Η βιομηχανία μιλά για «προσαρμογή» του εργατικού δυναμικού

Το American Petroleum Institute υποστηρίζει ότι ο κλάδος βρίσκεται σε περίοδο προσαρμογής του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς οι νέες τεχνολογίες και τα κέρδη παραγωγικότητας αλλάζουν τις ανάγκες των επιχειρήσεων.

Το API επισημαίνει ότι αναπτυσσόμενες δραστηριότητες, όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), εξακολουθούν να δημιουργούν νέες ευκαιρίες και θέσεις εργασίας.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι εταιρείες σκοπεύουν να αυξήσουν θεαματικά είτε τις επενδύσεις είτε τις προσλήψεις τους μέσα στο 2026.

542 δισ. δολάρια σε ταμειακές ροές – Αλλά λιγότερες επενδύσεις

Η παγκόσμια ενεργειακή βιομηχανία αναμένεται να δημιουργήσει φέτος ταμειακές ροές ύψους 542 δισ. δολαρίων. Το ποσό είναι διπλάσιο από τις αρχικές προβλέψεις που είχαν γίνει πριν ξεσπάσει ο πόλεμος με το Ιράν. Θα μπορούσε κανείς να περιμένει ότι τέτοια κέρδη θα προκαλούσαν νέα επενδυτική έκρηξη. Όμως συμβαίνει το αντίθετο.

Η Wood Mackenzie προβλέπει ότι οι παγκόσμιες επενδύσεις στο upstream πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μειωθούν φέτος στα 512 δισ. δολάρια, από 527 δισ. το προηγούμενο έτος.

Μέρος της υποχώρησης οφείλεται σε καθυστερήσεις έργων στη Μέση Ανατολή.

Και στις ΗΠΑ πέφτουν οι επενδύσεις

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εταιρείες έχουν σε μεγάλο βαθμό διατηρήσει τα προηγούμενα επενδυτικά τους σχέδια παρά την αύξηση των κερδών. Η Wood Mackenzie προβλέπει ότι οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν στα 124 δισ. δολάρια το 2026, έναντι 127 δισ. δολαρίων πέρυσι.

Οι συνεχείς βελτιώσεις στην αποδοτικότητα επιτρέπουν στις εταιρείες να αυξάνουν την παραγωγή χωρίς να χρειάζεται να αυξάνουν αντίστοιχα τους προϋπολογισμούς τους.

Και φυσικά χωρίς να χρειάζεται να προσλαμβάνουν πολύ περισσότερο προσωπικό.

Η πετρελαϊκή βιομηχανία περιμένει πριν ξοδέψει

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες ακολουθούν αυτή τη στιγμή μια στρατηγική «βλέποντας και κάνοντας». Ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει μεγάλες αναταράξεις στην αγορά.

Το ίδιο συμβαίνει με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Παράλληλα, οι εμπορικές αντιπαραθέσεις της Ουάσινγκτον και οι δασμοί απέναντι στον Καναδά και άλλες χώρες έχουν δημιουργήσει πρόσθετη αβεβαιότητα για τις εταιρείες. Ο Michael Alfaro, επικεφαλής επενδύσεων της Gallo Partners, εκτιμά ότι οι συνεχείς αλλαγές στην πολιτική έχουν κάνει τις διοικήσεις των ενεργειακών εταιρειών πιο επιφυλακτικές.

Τα κέρδη μπορεί να είναι τεράστια, αλλά οι εταιρείες δεν βιάζονται ούτε να επενδύσουν ούτε να προσλάβουν.

Το νέο μοντέλο της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας

Το αποτέλεσμα είναι ένα εντυπωσιακό παράδοξο. Η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου βρίσκεται κοντά σε ιστορικά υψηλά. Η παραγωγή φυσικού αερίου οδεύει προς νέο ρεκόρ. Οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εμφανίζουν κέρδη δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Και όμως, ο αριθμός των εργαζομένων μειώνεται.

Η ενεργειακή βιομηχανία που ήθελε να αναγεννήσει ο Ντόναλντ Τραμπ πράγματι παράγει περισσότερο. Απλώς το κάνει με λιγότερους ανθρώπους, περισσότερη τεχνολογία και πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην αποδοτικότητα και στις αποδόσεις των επενδυτών.

Και αυτό σημαίνει ότι το παλιό πολιτικό δόγμα σύμφωνα με το οποίο περισσότερες γεωτρήσεις ισοδυναμούν αυτομάτως με περισσότερες θέσεις εργασίας γίνεται όλο και δυσκολότερο να επιβεβαιωθεί στην πράξη.