Μόσχα: Η τραγωδία στο Λουζνίκι που έμεινε κρυφή για χρόνια | Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου

Στις 20 Οκτωβρίου 1982, στο στάδιο Λουζνίκι της Μόσχας, 66 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λίγο πριν τελειώσει ένας ποδοσφαιρικός αγώνας. Η τραγωδία συγκαταλέγεται στις χειρότερες στην ιστορία του σοβιετικού αθλητισμού, αλλά επί χρόνια παρέμεινε σχεδόν άγνωστη. Οι αρχές απέκρυψαν όσα συνέβησαν και μόνο το 1989 άρχισαν να αποκαλύπτονται οι πραγματικές διαστάσεις της.

Εκείνο το βράδυ, η Σπαρτάκ Μόσχας αντιμετώπιζε την ολλανδική ομάδα Χάαρλεμ στο πλαίσιο του Κυπέλλου UEFA. Παρά το τσουχτερό κρύο και το χιόνι, περίπου 16.500 θεατές είχαν πάει στο μεγάλο στάδιο, όπου είχαν διεξαχθεί οι Ολυμπιακοί Αγώνες δύο χρόνια νωρίτερα. Οι περισσότεροι βρίσκονταν στην ανατολική εξέδρα.

Καθώς η Σπαρτάκ προηγούνταν με 1-0 και ο αγώνας πλησίαζε στο τέλος του, πολλοί θεατές άρχισαν να αποχωρούν, θέλοντας να αποφύγουν τόσο το κρύο όσο και την πολυκοσμία στα μέσα μεταφοράς. Στα τελευταία δευτερόλεπτα, όμως, ο Σεργκέι Σβέτσοφ πέτυχε και δεύτερο γκολ.

Μαρτυρίες αναφέρουν ότι ορισμένοι φίλαθλοι, ενώ κατέβαιναν τις σκάλες, άκουσαν τις επευφημίες για το γκολ και γύρισαν πίσω για να δουν τι είχε γίνει. Εκεί συναντήθηκαν με όσους συνέχιζαν προς την έξοδο, προκαλώντας ασφυκτική συμφόρηση στο στενό κλιμακοστάσιο. Η πίεση του πλήθους οδήγησε ανθρώπους να χάσουν την ισορροπία τους, να πέσουν και να ποδοπατηθούν.

Σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό, 66 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 61 τραυματίστηκαν. Σχεδόν τα δύο τρίτα των νεκρών ήταν έφηβοι κάτω των 20 ετών.

Χρόνια μετά, ο Σβέτσοφ δήλωσε, όπως καταγράφει η UEFA: «Μακάρι να μην είχα βάλει εκείνο το γκολ». Ωστόσο, οι ακριβείς συνθήκες δεν αποσαφηνίστηκαν ποτέ. Ορισμένοι αυτόπτες υποστήριξαν πως η αστυνομία είχε αφήσει ανοιχτή μόνο μία έξοδο, ενώ ο επικεφαλής της επίσημης έρευνας επέμενε ότι όλες οι έξοδοι ήταν ανοιχτές.

Μία ημέρα μετά το δυστύχημα, η Vechernyaya Moskva περιορίστηκε σε μία πρόταση, αναφέροντας ότι στο Λουζνίκι είχε συμβεί ατύχημα μετά τον αγώνα και ότι υπήρχαν τραυματίες μεταξύ των φιλάθλων. Για τους νεκρούς δεν έκανε καμία αναφορά.

Οι συγγενείς αναζητούσαν τους δικούς τους σε αστυνομικά τμήματα και νοσοκομεία, ενώ η είδηση μεταδιδόταν από στόμα σε στόμα. Οι ποδοσφαιριστές και των δύο ομάδων πληροφορήθηκαν πολύ αργότερα τι είχε συμβεί έξω από το γήπεδο. Το 1983, ένας υπεύθυνος του σταδίου καταδικάστηκε σε δίκη που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.

Η υπόθεση βγήκε από τη σιωπή το 1989, κατά την περίοδο της γκλάσνοστ του Γκορμπατσόφ. Η Sovetsky Sport δημοσίευσε μαρτυρίες σύμφωνα με τις οποίες οι νεκροί έφταναν τους 340. Ο αριθμός αυτός δεν επικυρώθηκε ποτέ επισήμως: η έρευνα παρέμεινε στους 66 νεκρούς και μέχρι σήμερα δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα πόσοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκείνο το βράδυ.

Έξω από το στάδιο κατασκευάστηκε μνημείο για τα θύματα το 1992. Κάθε χρόνο, όταν συμπληρώνεται η επέτειος, οπαδοί της Σπαρτάκ αφήνουν λουλούδια στο σημείο.

Άλλα γεγονότα που συνέβησαν σαν σήμερα

1820: Ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Κ. Υψηλάντης και οι «Φιλικοί» καταλήγουν στην απόφαση να ξεκινήσουν επανάσταση στη Μολδοβλαχία, ανοίγοντας τον δρόμο για την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

1827: Διεξάγεται η Ναυμαχία του Ναβαρίνου, όπου ο ενωμένος στόλος Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας συντρίβει τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο. Η νίκη αποτελεί καθοριστικό βήμα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας.

1888: Εγκαινιάζεται το Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα, ένα από τα σημαντικότερα νεοκλασικά κτίρια της πρωτεύουσας, που κατασκευάστηκε με χρηματοδότηση των εθνικών ευεργετών Ζάππα και συνδέθηκε με την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων.

1912: Μετά από μάχες που διήρκεσαν δύο ημέρες, ο Ελληνικός Στρατός επικρατεί των οθωμανικών δυνάμεων στη Μάχη των Γιαννιτσών. Η νίκη του επιτρέπει την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης έξι ημέρες αργότερα.

1921: Η Γαλλία και το κεμαλικό κίνημα υπογράφουν την Συμφωνία της Άγκυρας, με τη διαπραγμάτευση να γίνεται από τον Ενρί Φρανκλέν-Μπουγιόν. Η αποχώρηση των Γάλλων από την Κιλικία αλλάζει τους συσχετισμούς στη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

1944: Το Βελιγράδι απελευθερώνεται από τη γερμανική κατοχή, καθώς ο Κόκκινος Στρατός και οι Γιουγκοσλάβοι Παρτιζάνοι σημειώνουν σημαντική νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1944: Ο Αμερικανός στρατηγός Ντάγκλας Μακάρθουρ επιστρέφει στις Φιλιππίνες, τηρώντας την περίφημη υπόσχεσή του «I shall return». Με την απόβαση στο νησί Λέιτε αρχίζει η ανακατάληψη των Φιλιππίνων από τους Ιάπωνες.

1947: Η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων ξεκινά ακροάσεις για την υποτιθέμενη παρουσία κομμουνιστών στο Χόλιγουντ. Οι έρευνες φέρνουν τη δίωξη των «Δέκα του Χόλιγουντ» και την επιβολή μαύρων λιστών, με αποτέλεσμα να καταστραφούν εκατοντάδες σταδιοδρομίες.

1968: Ο Αριστοτέλης Ωνάσης παντρεύεται την Τζάκι Κένεντι στον Σκορπιό. Ο γάμος του Έλληνα μεγιστάνα με τη χήρα του Αμερικανού προέδρου Τζον Κένεντι γίνεται παγκόσμια είδηση.

1968: Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού, ο Ντικ Φόσμπερι παίρνει το χρυσό μετάλλιο στο άλμα εις ύψος, περνώντας τον πήχη με την πλάτη. Η πρωτοποριακή τεχνική «Fosbury Flop» αλλάζει οριστικά το αγώνισμα.

1973: Μετά από 14 χρόνια εργασιών, η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ εγκαινιάζει την Όπερα του Σίδνεϊ. Το εντυπωσιακό κτίριο, με τις χαρακτηριστικές καμπύλες στις στέγες του, εξελίσσεται σε ένα από τα πιο γνωστά αρχιτεκτονικά σύμβολα παγκοσμίως.

1977: Τρία μέλη των Lynyrd Skynyrd σκοτώνονται σε αεροπορικό δυστύχημα στο Μισισίπι. Ανάμεσα στους έξι νεκρούς βρίσκονται ο τραγουδιστής Ρόνι Βαν Ζαντ και τα αδέλφια Στιβ και Κάσι Γκέινς.

Το 1982, 66 άνθρωποι πεθαίνουν στο στάδιο Λουζνίκι της Μόσχας εξαιτίας του συνωστισμού σε έξοδο, την ώρα του αγώνα Σπαρτάκ Μόσχας – Χάαρλεμ για το Κύπελλο UEFA. Η πραγματική έκταση της τραγωδίας μένει κρυφή για χρόνια από τις σοβιετικές αρχές.

Το 2011, στη γενέτειρά του, τη Σύρτη, αντικαθεστωτικοί συλλαμβάνουν και σκοτώνουν τον Μουαμάρ Καντάφι, ο οποίος ηγούνταν της Λιβύης επί 42 χρόνια. Διεθνή ερωτήματα προκαλούν οι συνθήκες του θανάτου του.

Γεννήσεις

1891 – Τζέιμς Τσάντγουικ (James Chadwick), Άγγλος φυσικός, βραβευμένος με το Νόμπελ Φυσικής το 1935 για την ανακάλυψη του νετρονίου, που αποτέλεσε θεμέλιο λίθο της σύγχρονης πυρηνικής φυσικής. Η ανακάλυψή του άνοιξε τον δρόμο για την κατανόηση της δομής του ατόμου και την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας. Συμμετείχε επίσης στο πρόγραμμα Manhattan Project κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμβάλλοντας στην εξέλιξη της ατομικής βόμβας, γεγονός που σημάδεψε την Ιστορία της επιστήμης και της ανθρωπότητας.

1940 – Σπύρος Ευαγγελάτος, Έλληνας σκηνοθέτης, καθηγητής και ακαδημαϊκός, από τις κορυφαίες μορφές του ελληνικού θεάτρου. Ίδρυσε το Αμφι-Θέατρο το 1975, με στόχο την ανάδειξη του κλασικού και του νεοελληνικού δραματολογίου. Σκηνοθέτησε πλήθος έργων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, φημισμένος για την ευρύτητα γνώσεων, τη φιλολογική του προσέγγιση και την αισθητική αρτιότητα των παραστάσεών του. Η συμβολή του στη θεατρική παιδεία και στην αναβίωση του ελληνικού λόγου υπήρξε καθοριστική.

1971 – Snoop Dogg, Αμερικανός ράπερ, παραγωγός και επιχειρηματίας, από τις πιο εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας hip hop σκηνής. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 υπό την καθοδήγηση του Dr. Dre και έγινε γνωστός με το άλμπουμ «Doggystyle», που καθιέρωσε το χαρακτηριστικό laid-back στυλ της Δυτικής Ακτής. Με τις επιτυχίες του και το χαλαρό του ύφος, εξελίχθηκε σε πολιτιστικό φαινόμενο, ενώ παραμένει ενεργός στη μουσική, την επιχειρηματικότητα και τα μέσα ψυχαγωγίας, ως σύμβολο του αμερικανικού rap.

Θάνατοι

2011 – Μουαμάρ αλ Καντάφι (Muammar al-Gaddafi), Λίβυος πολιτικός και ηγέτης της Λιβύης επί περισσότερο από 40 χρόνια. Ανέτρεψε τη μοναρχία το 1969 και κυβέρνησε με αυταρχικό τρόπο, εφαρμόζοντας το λεγόμενο «Τρίτο Δρόμο» του —ένα ιδιόμορφο μείγμα σοσιαλισμού, παναραβισμού και ισλαμικών αξιών. Επιδίωξε την ενότητα του αραβικού και αφρικανικού κόσμου, αλλά κατηγορήθηκε για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και χρηματοδότηση τρομοκρατικών ενεργειών. Η εξουσία του κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, όταν σκοτώθηκε από αντάρτες το 2011.

2014 – Σπύρος Ζαγοραίος, Έλληνας τραγουδιστής και συνθέτης, από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές του παλιού λαϊκού τραγουδιού. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’50 και καθιερώθηκε με επιτυχίες όπως «Άντε να λείπεις» και «Πίνω μπίρες». Με τη βαθιά, αυθεντική φωνή του και τη ρεμπέτικη ερμηνευτική του δύναμη, εξέφρασε γνήσια το λαϊκό αίσθημα των δεκαετιών του ’60 και ’70, αφήνοντας πίσω του πλούσια δισκογραφία και μια ανόθευτη λαϊκή παράδοση.

2014 – Όσκαρ ντε λα Ρέντα (Oscar de la Renta), Δομινικανός σχεδιαστής μόδας, ένας από τους πιο κομψούς και αγαπητούς δημιουργούς του 20ού αιώνα. Καθιερώθηκε στη διεθνή haute couture μέσα από τα αριστοκρατικά σχέδιά του, που συνδύαζαν θηλυκότητα, φινέτσα και ρομαντισμό. Έντυσε πρώτες κυρίες των ΗΠΑ, όπως τη Τζάκι Κένεντι και τη Χίλαρι Κλίντον, καθώς και πλήθος διασημοτήτων στο κόκκινο χαλί. Το όνομά του έγινε συνώνυμο της διαχρονικής κομψότητας και του εκλεπτυσμένου στυλ.

Εορτολόγιο

Εθνικές γιορτές – επέτειοι

Διεθνής Ημέρα για τους Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας
Ημέρα της Αστυνομίας
Παγκόσμια Ημέρα Σεφ (Αρχιμαγείρων)
Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης
Παγκόσμια Ημέρα Στατιστικής