Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ ενισχύει τις προσδοκίες για φθηνότερα καύσιμα, ωστόσο η διαδρομή από την ανακοίνωση έως την ελληνική αντλία είναι ακόμη μακρά.

Οι αγορές αντέδρασαν αρχικά με πτώση στις τιμές του ντίζελ, όμως οι ενεργειακοί αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην υπόσχεση για άμεση και μεγάλη αποκλιμάκωση.

Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, οι Έλληνες οδηγοί ενδέχεται να δουν μια μικρή μείωση στο πετρέλαιο κίνησης. Αυτό προϋποθέτει ότι οι διεθνείς τιμές του προϊόντος θα υποχωρήσουν σταθερά και ότι η μείωση του κόστους θα μεταφερθεί στη λιανική.

Οι πρώτες μεταβολές στην αντλία είναι δυνατόν να καταγραφούν λίγες ημέρες αφότου μειωθούν οι τιμές χονδρικής. Ωστόσο, οι αναφορές και οι αναλύσεις για τη συμφωνία δεν τεκμηριώνουν ακόμη συγκεκριμένο ύψος ελάφρυνσης, ενώ δεν προκύπτει ότι θα μειωθεί αυτομάτως και αντίστοιχα η τιμή της βενζίνης.

Τι προβλέπει η συμφωνία για τις παραδόσεις και το χρονοδιάγραμμα

Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα διαθέσει άμεσα πάνω από 300.000 τόνους ντίζελ στην αγορά των ΗΠΑ και στη διεθνή αγορά. Ανέφερε ακόμη ότι θα ακολουθήσουν 500.000 τόνοι τον Νοέμβριο και ένα εκατομμύριο τόνοι αμέσως μετά. Επιπλέον, προανήγγειλε τρία εκατομμύρια τόνους μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων. Το άθροισμα των ανακοινωμένων ποσοτήτων διαμορφώνει τους περίπου 4,8 εκατομμύρια τόνους που αναφέρουν τα ελληνικά μέσα.

Οι ποσότητες αυτές προβλέπεται να παραδοθούν σε διαδοχικές φάσεις και ορισμένες από τις παραδόσεις εξαρτώνται από προϋποθέσεις. Επομένως, δεν είναι ήδη διαθέσιμοι στους αγοραστές 4,8 εκατομμύρια τόνοι. Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον χορήγησε προσωρινή άδεια για το ρωσικό ντίζελ, η οποία ισχύει έως τον Απρίλιο του 2027.

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ ανέφερε ότι οι επιπλέον παραδόσεις είναι δυνατόν να αρχίσουν μέσα στον Οκτώβριο. Η Μόσχα αναμένει ότι οι εξαγωγές θα αυξηθούν τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, καθώς θα επαναλειτουργούν σταδιακά διυλιστήρια μετά τη συντήρηση. Η εκτίμηση αυτή αποτυπώνει τις ρωσικές δυνατότητες εφοδιασμού και μένει να επιβεβαιωθεί από τις πραγματικές φορτώσεις και παραδόσεις.

Πίσω από τη συμφωνία υπάρχει και σημαντική πολιτική διάσταση. Το Axios μεταδίδει ότι ο Τραμπ έλαβε την απόφαση έπειτα από περίπου έξι αμερικανικά αιτήματα προς το Κίεβο να διακόψει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια.

Η ουκρανική πλευρά αντέδρασε, εκτιμώντας ότι η χαλάρωση των κυρώσεων δίνει οικονομική ανάσα στη Μόσχα. Η διαφωνία αυτή αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η υλοποίηση της συμφωνίας εξαρτάται από την εξέλιξη του πολέμου.

Γιατί οι αναλυτές δεν προβλέπουν μεγάλη πτώση στις τιμές

Το βασικό ζητούμενο είναι ποια θα είναι η καθαρή προσθήκη καυσίμων στην παγκόσμια προσφορά. Αν οι αποστολές ρωσικού ντίζελ προς τις ΗΠΑ απλώς αντικαταστήσουν ποσότητες που προορίζονταν για άλλους αγοραστές, το μεγαλύτερο μέρος της επίδρασης θα αφορά αλλαγή στις εμπορικές ροές. Οι προηγούμενοι αγοραστές θα στραφούν σε άλλες πηγές, διατηρώντας την πίεση στη διεθνή αγορά.

Ο Μάικλ Λιντς από το Energy Policy Research Foundation επισημαίνει ότι η αλλαγή προορισμού των ρωσικών φορτίων δεν αρκεί από μόνη της για να υποχωρήσουν αισθητά οι διεθνείς τιμές. Στο ίδιο δημοσίευμα, ο Κλέιτον Σάιγκλ του Center for Strategic and International Studies εκτιμά πως η Μόσχα μπορεί να αποκομίσει μεγαλύτερο όφελος από εκείνο που θα έχουν οι καταναλωτές.

Τυχόν πραγματική ενίσχυση της προσφοράς θα χρειαστεί να καλύψει απώλειες στην παραγωγή και εμπόδια στον εφοδιασμό. Όπως παρουσιάζονται οι εκτιμήσεις του σε ελληνικά μέσα, ο Ντάνιελ Στέρνοφ από το Columbia Center on Global Energy Policy θεωρεί πιθανό να μετριαστούν οι τιμές, όχι όμως να αποκλιμακωθούν ουσιαστικά, όσο παραμένουν τα προβλήματα στη διύλιση και στις ροές από τη Μέση Ανατολή.

Εάν μειωθεί η τιμή του ντίζελ σε σχέση με το αργό πετρέλαιο, μπορεί να συμπιεστούν τα περιθώρια κέρδους για ορισμένα διυλιστήρια και να περιοριστεί η παραγωγή τους. Με αυτόν τον τρόπο, νέοι περιορισμοί στην προσφορά ενδέχεται να εξουδετερώσουν μέρος της αρχικής ανακούφισης.

Πότε είναι πιθανό να περάσει η μείωση στις ελληνικές αντλίες

Οι χρηματιστηριακές αγορές αντιδρούν άμεσα στις ειδήσεις, καθώς αποτιμούν τις προσδοκίες για το μέλλον. Το Reuters αναφέρει ότι μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας τα αμερικανικά συμβόλαια ντίζελ σημείωσαν πτώση σχεδόν 5%. Η μεταβολή αφορά, ωστόσο, συγκεκριμένη αγορά προθεσμιακών συμβολαίων και δεν ισοδυναμεί με αντίστοιχη μείωση 5% στις ελληνικές τιμές λιανικής.

Στην ελληνική αγορά, οι τιμές καθορίζονται με βάση τις διεθνείς τιμές των έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων. Στο τελικό κόστος συνυπολογίζονται στη συνέχεια τα έξοδα μεταφοράς, τα εμπορικά περιθώρια και εκείνα των πρατηρίων, καθώς και οι φόροι.

Όταν οι διεθνείς τιμές αυξάνονται ή μειώνονται σημαντικά, η επίδραση στην αντλία μεταφέρεται συνήθως σταδιακά μέσα σε περίπου τρεις με τέσσερις ημέρες. Η καθυστέρηση οφείλεται στα αποθέματα καυσίμων που έχουν αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές.

Αν ισχύσει ο συνήθης χρόνος μετακύλισης, οι πρώτες μειώσεις ενδέχεται να φανούν μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Αυτό προϋποθέτει ότι η αρχική πτώση θα εξελιχθεί σε σταθερή υποχώρηση των τιμών που διαμορφώνουν την ελληνική χονδρική. Πρόκειται για εκτίμηση υπό όρους σχετικά με τον μηχανισμό τιμολόγησης και όχι για ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα μειώσεων εξαιτίας της συμφωνίας.

Η διαφοροποίηση στις τιμές δεν θα φανεί την ίδια στιγμή σε κάθε πρατήριο. Όπως έχει αναφέρει ο πρόεδρος των πρατηριούχων Αττικής Νίκος Παπαγεωργίου, με αφορμή πρόσφατες εκπτώσεις, η μείωση περνά στην αντλία με τις καινούργιες παραλαβές. Η καθυστέρηση μπορεί να είναι μεγαλύτερη σε νησιά και ορεινές περιοχές, όπου ο ανεφοδιασμός γίνεται πιο αραιά.

Για να παγιωθεί η αποκλιμάκωση, θα πρέπει η αγορά να διαπιστώσει αν εκτελούνται οι παραδόσεις του Οκτωβρίου και αν στη συνέχεια φτάσουν οι αυξημένες ποσότητες των επόμενων μηνών. Η ανακοίνωση είναι δυνατόν να μεταβάλει άμεσα τις προσδοκίες, ωστόσο η επάρκεια εφοδιασμού αξιολογείται σε μακρύτερο ορίζοντα.

Πόσο μπορεί να μειωθεί το κόστος ενός γεμίσματος

Τα διαθέσιμα στοιχεία σήμερα δεν επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη ότι η συμφωνία θα μειώσει την τιμή στην Ελλάδα κατά πέντε, δέκα ή περισσότερα λεπτά ανά λίτρο.

Το όφελος ενδέχεται να είναι περιορισμένο, να εκφραστεί μόνο ως αποτροπή νέων ανατιμήσεων ή να αντισταθμιστεί από άλλες αυξήσεις στις διεθνείς αγορές. Αυτή είναι η προσεκτική ερμηνεία των επιφυλάξεων των αναλυτών και όχι μια ποσοτική πρόβλεψη.

Ένα ενδεικτικό, αποκλειστικά υποθετικό σενάριο βοηθά να γίνει αντιληπτή η κλίμακα. Αν το κόστος πριν από τον ΦΠΑ υποχωρούσε κατά τέσσερα λεπτά το λίτρο και ολόκληρη η διαφορά περνούσε στον καταναλωτή, η τελική μείωση θα έφτανε περίπου τα πέντε λεπτά, με ΦΠΑ 24%. Ο συντελεστής αναφέρεται από την ΑΑΔΕ. Τα τέσσερα λεπτά χρησιμοποιούνται μόνο για αριθμητικό παράδειγμα και δεν συνιστούν εκτίμηση για τη συμφωνία.

Για ποσότητα 50 λίτρων, μείωση πέντε λεπτών στην τελική τιμή αντιστοιχεί σε 2,50 ευρώ εξοικονόμηση, ενώ μείωση δέκα λεπτών σε πέντε ευρώ. Πρόκειται για το όφελος του οδηγού στην περίπτωση που προκύψει ανάλογη πτώση· τα ποσά δεν τεκμηριώνουν ότι αυτή θα συμβεί.

Η υποχώρηση των αμερικανικών συμβολαίων δεν μπορεί, αντίστοιχα, να υπολογιστεί ως μείωση σε ολόκληρη την ελληνική τιμή, καθώς αυτή περιλαμβάνει επιβαρύνσεις που δεν μεταβάλλονται αναλογικά με κάθε κίνηση στην τιμή του καυσίμου. Κρίσιμα είναι το καθαρό όφελος στα νέα τιμολόγια προμήθειας και το κατά πόσο θα περάσει στη λιανική.

Η στήριξη, οι τιμές της βενζίνης και το πετρέλαιο θέρμανσης

Για την ελληνική αγορά, το επόμενο σημαντικό ορόσημο είναι η επανεξέταση των μέτρων στήριξης. Η κυβέρνηση έχει γνωστοποιήσει επιδότηση από το κράτος ύψους περίπου 15 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης, για το διάστημα από 1 έως 15 Οκτωβρίου.

Με την επιπλέον έκπτωση των διυλιστηρίων, που ανέρχεται σε πέντε λεπτά, η συνολική μείωση στο ντίζελ υπολογίζεται στα 20 λεπτά. Για τη βενζίνη, η έκπτωση των διυλιστηρίων είναι δέκα λεπτά. Όπως μεταδίδει το Fortune Greece, στις 14 Οκτωβρίου αναμένεται να διευκρινιστούν τόσο τα μέτρα για το επόμενο δεκαπενθήμερο όσο και η έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου.

Η επίδραση της συμφωνίας στη βενζίνη είναι πιο έμμεση, καθώς η ανακοίνωση αφορά το ντίζελ. Για το πετρέλαιο θέρμανσης, ενδεχόμενη πτώση στις τιμές συγγενών προϊόντων θα μπορούσε να λειτουργήσει υποστηρικτικά, αλλά η αρχική τιμή θα επηρεαστεί και από τις εγχώριες παρεμβάσεις.

Χρειάζεται, τέλος, να διαχωριστεί η αμερικανική εξαίρεση από το ευρωπαϊκό πλαίσιο κυρώσεων, το οποίο εξακολουθεί να ισχύει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί τους περιορισμούς στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Επομένως, τυχόν όφελος για την Ελλάδα θα προέλθει από την επίδραση στις διεθνείς τιμές και στις εμπορικές ροές, χωρίς η συμφωνία να επιτρέπει αυτομάτως την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στην ελληνική αγορά.

Το αν θα γίνει φθηνότερο το γέμισμα θα φανεί στα επόμενα τιμολόγια και στις παραδόσεις που θα πραγματοποιηθούν. Εφόσον η χονδρική υποχωρήσει σταθερά, μικρές μειώσεις μπορεί να καταγραφούν σε λίγες ημέρες. Το μέγεθός τους δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, ενώ για να διατηρηθεί η ελάφρυνση απαιτούνται μεγαλύτερη διαθεσιμότητα καυσίμων, λιγότερες διαταραχές και συνέχιση της στήριξης στην ελληνική αγορά.