Στην εξάρθρωση δύο εγκληματικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνταν στην παράνομη αναζήτηση, κατοχή και διακίνηση αρχαιοτήτων προχώρησε η Ελληνική Αστυνομία. Στους 11 συλληφθέντες περιλαμβάνονται πρόσωπα που φέρονται να είχαν ηγετικό ρόλο, ενώ ένας είναι εν ενεργεία στρατιωτικός.

Την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε αστυνομική επιχείρηση σε περιοχές των νομών Κοζάνης, Καβάλας, Ξάνθης, Δράμας, Ροδόπης και Έβρου. Κατασχέθηκαν εξειδικευμένα μηχανήματα ανίχνευσης μετάλλων και διασκόπησης εδάφους, εργαλεία, μηχανήματα, αρχαία νομίσματα και πολλά αρχαιολογικά ευρήματα.

Στην επιχείρηση έλαβαν μέρος 60 αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος. Από τους συλληφθέντες, οι 10 είναι Έλληνες και ένας αλλοδαπός. Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία, ανά περίπτωση, για εγκληματική οργάνωση, παραβίαση της νομοθεσίας περί προστασίας αρχαιοτήτων και πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και για παραβάσεις της νομοθεσίας περί όπλων.

Πώς λειτουργούσαν οι δύο εγκληματικές οργανώσεις

Η πολύμηνη έρευνα του Γραφείου Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων κατέδειξε ότι οι δύο οργανώσεις φέρονται να είχαν αρχίσει τη δράση τους τουλάχιστον από τον Σεπτέμβριο του 2025.

Βασική επιδίωξή τους ήταν να εντοπίζουν αρχαιότητες, να τις αποκτούν και στη συνέχεια να τις μεταπωλούν, σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ. Οι οργανώσεις φέρονται να δρούσαν με παρόμοια μέθοδο: τα μέλη τους έκαναν παράνομες έρευνες και λαθρανασκαφές, ενώ αναζητούσαν και κατόχους αρχαιολογικών αντικειμένων που ήταν πρόθυμοι να τα πουλήσουν.

Για να βρίσκουν πιθανούς στόχους, φέρονται να είχαν δημιουργήσει δίκτυο συνεργατών σε τοπικό επίπεδο, το οποίο τους παρείχε πληροφορίες για σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Πριν αποφασίσουν πού θα ερευνούσαν, συνυπολόγιζαν την πιθανότητα εύρεσης αρχαιοτήτων, τη δυνατότητα πρόσβασης, την αναμενόμενη απόδοση και τον κίνδυνο να τους εντοπίσουν οι Αρχές.

Στις παράνομες αναζητήσεις τους αξιοποιούσαν ειδικό εξοπλισμό, ανάμεσά του ανιχνευτές μετάλλων και συσκευές διασκόπησης εδάφους. Για την πρόσβαση σε δύσβατα σημεία χρησιμοποιούσαν επίσης τετρακίνητα οχήματα.

Όταν προέκυπταν ενδείξεις ότι υπήρχαν αρχαιότητες, προχωρούσαν, ανάλογα με την περίπτωση, σε ανασκαφές με εργαλεία και μηχανήματα. Στα μέσα που φέρονται να χρησιμοποιούσαν περιλαμβάνονταν αξίνες, κρουστικά δράπανα και ηλεκτρογεννήτριες.

Οι φερόμενοι αρχηγοί και ο ρόλος τους στις οργανώσεις

Στην πρώτη οργάνωση, ο φερόμενος ως επικεφαλής είχε, σύμφωνα με την έρευνα, τον κεντρικό επιχειρησιακό έλεγχο. Η Αστυνομία αναφέρει ότι αναλάμβανε τη συλλογή πληροφοριών και την επιλογή των στόχων, μεριμνούσε για την προετοιμασία του εξοπλισμού και τα μέτρα προφύλαξης, ενώ φρόντιζε και για τη διανομή των παράνομων εσόδων.

Φέρεται ακόμη να γνώριζε πώς να εκτιμά την αξία των αντικειμένων που εντοπίζονταν και να αποφάσιζε την αγορά τους με αντάλλαγμα χρήματα, ώστε να μεταπωληθούν σε πρόσωπα στο εξωτερικό. Τα άλλα μέλη συμμετείχαν στις έρευνες και στις λαθρανασκαφές ή συνέβαλλαν στην απόκτηση και τη διάθεση των αρχαιοτήτων.

Στη δεύτερη εγκληματική οργάνωση, την ηγεσία φέρεται να είχε εν ενεργεία στρατιωτικός. Τα στοιχεία της έρευνας τον συνδέουν με συστηματική συμμετοχή σε παράνομες αρχαιολογικές έρευνες και λαθρανασκαφές, κυρίως στην περιοχή του Έβρου.

Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι ένα ακόμη μέλος είχε σχηματίσει, με την πάροδο του χρόνου, αρχείο τοποθεσιών αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Για τη συγκέντρωση των δεδομένων φέρεται να χρησιμοποίησε παλιά έγγραφα, σχεδιαγράμματα και πληροφορίες από έρευνες πεδίου. Το υλικό αξιοποιούνταν για την υποστήριξη της δράσης της οργάνωσης.

Τα υπόλοιπα μέλη, σύμφωνα με τις πληροφορίες, συγκέντρωναν στοιχεία και έπαιρναν μέρος σε παράνομες αρχαιολογικές έρευνες και λαθρανασκαφές, ακολουθώντας οδηγίες έναντι αμοιβής.

Οι συνθηματικές λέξεις στις επικοινωνίες των μελών

Ο τρόπος επικοινωνίας των μελών των δύο οργανώσεων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η ΕΛ.ΑΣ. αναφέρει ότι προτιμούσαν να συναντώνται διά ζώσης και λάμβαναν μέτρα για να αποφεύγουν την παρακολούθηση. Όποτε χρειάζονταν τηλεφωνική επικοινωνία, κατέφευγαν σε κωδικοποιημένες λέξεις και συνθηματικές εκφράσεις, ώστε να μην αποκαλύπτεται στις Αρχές το πραγματικό θέμα των συνομιλιών τους.

Ορισμένες από τις κωδικές ονομασίες που χρησιμοποιούσαν ήταν οι εξής:

  • «Δουλειά», «σοβαρή δουλειά», «προθέρμανση» και «αθλήματα»: αυτές οι λέξεις παρέπεμπαν σε παράνομες αρχαιολογικές έρευνες.
  • «Jogging», «γυμναστική» και «βόλτα»: οι όροι δήλωναν μετάβαση στην ύπαιθρο για τη διεξαγωγή παράνομων αρχαιολογικών ερευνών.
  • «Όργανα γυμναστικής»: με αυτή την έκφραση εννοούσαν τον τεχνικό εξοπλισμό των παράνομων ερευνών και λαθρανασκαφών, όπως ανιχνευτές μετάλλων και μηχανήματα διασκόπησης εδάφους.
  • «Φόρτιση»: η λέξη αφορούσε την προετοιμασία του αναγκαίου τεχνικού εξοπλισμού, κυρίως των ανιχνευτών μετάλλων.
  • «Κέρμα»: χρησιμοποιούνταν ως κωδικός για αρχαία νομίσματα.
  • «Άσπρα»: έτσι αποκαλούσαν ασημένια και χρυσά αρχαία νομίσματα σε καλή κατάσταση και με σημαντική εμπορική αξία.
  • «Θαύμα»: η ονομασία αναφερόταν στην εύρεση αρχαίων μνημείων μεγάλης αξίας.

Και στις δύο οργανώσεις διαπιστώθηκε ότι τα μέλη διέθεταν εξειδικευμένα μηχανήματα για τον εντοπισμό μετάλλων και τη διασκόπηση του εδάφους, τα οποία χρησιμοποιούσαν σε μεγάλη έκταση και ήξεραν να χειρίζονται.

Τα αντικείμενα που εντοπίστηκαν κατά τις έρευνες

Από τους ελέγχους που έγιναν σε σπίτια και επαγγελματικές εγκαταστάσεις κατασχέθηκαν αρχαία νομίσματα, καθώς και πολλά αντικείμενα που υπάγονται στη νομοθεσία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και των αρχαιοτήτων.

Στα ευρήματα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ένα χάλκινο σύμπλεγμα ιππέα και αλόγου, κομμάτια από χάλκινες καμπάνες, καθώς και μεταλλικά αντικείμενα: δακτύλιοι, πόρπες, περόνες, λαβές αγγείων και διακοσμητικά εξαρτήματα. Βρέθηκαν ακόμη μολύβδινα αντικείμενα, τμήματα πήλινων αγγείων και αμφορέων, διακοσμημένα κεραμικά όστρακα, κομμάτι ακροκέραμου, τέσσερα μαρμάρινα τμήματα αρχιτεκτονικών μελών και ένα λίθινο τμήμα αρχιτεκτονικού διακόσμου.

Συγκεκριμένα, στις κατασχέσεις περιλαμβάνονται:

  • 24 ανιχνευτές μετάλλων, 11 πηνία ανίχνευσης και μία ανταλλακτική κεφαλή ανιχνευτή.
  • Δύο επαναφορτιζόμενες μπαταρίες λιθίου, τοποθετημένες σε ενσωματωμένη θήκη με εξάρτηση ώμων.
  • Μηχάνημα για πλήρη καταγραφή του υπεδάφους και φορητός σαρωτής εδάφους τριών διαστάσεων.
  • Γεωφυσικό σύστημα, με τρεις κεραίες, μία ρόδα και οθόνη, καθώς και γεωφυσικός ανιχνευτής καταγραφής δεδομένων.
  • Πέντε ραβδοσκοπικά ή αποστατικά μηχανήματα και ένα ραντάρ με οθόνη.
  • Δύο συσκευές εντοπισμού κρυφών καμερών και πομπών.
  • Επτά μετασχηματιστές, πέντε μπαταρίες σε μεταλλικά κυτία και μία συσκευή UPS.
  • Φορητή συσκευή GPS χειρός και ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone).
  • Οκτώ φτυάρια, 16 αξίνες, δύο δράπανα και δύο βενζινοκίνητες γεννήτριες.
  • Τρεις λοστοί, σκαλιστήρι, τσεκούρι, πριόνι, τσαλοκόφτης, λειαντήρας και μιστρί-μαχαίρι.
  • Ξύλινο στυλιάρι, στο οποίο ήταν προσαρμοσμένο σπασμένο μεταλλικό εξάρτημα, και ένα κομμάτι σχοινιού.
  • Τρία επιβατηγά αυτοκίνητα Ι.Χ.
  • Οκτώ κινητά, τρεις φορητοί ασύρματοι πομποδέκτες και κεραία για ασυρμάτους.
  • Ραδιοενισχυτής ήχου με τρεις βέργες.
  • Πέντε μπλοκ με ιδιόχειρες σημειώσεις και δύο φάκελοι που περιείχαν χάρτες και χειρόγραφες σημειώσεις.
  • Επτά φύλλα χαρτιού στα οποία αναγράφονταν αριθμοί συχνοτήτων.
  • Δύο ζευγάρια κυάλια, φακός κεφαλής με ταινία και μπαταρία, καθώς και φακός και προβολέας που λειτουργεί με πρίζα.
  • Ένα ζευγάρι ακουστικά, μαύρη τσάντα με πέντε πλαστικούς σωλήνες για ανίχνευση μετάλλων και χρηματοκιβώτιο.
  • 11.130 ευρώ, 875 τουρκικές λίρες, τρεις χρυσές λίρες και ένα χρυσό δαχτυλίδι.
  • Τρία κυνηγετικά όπλα, ένα αεροβόλο πιστόλι, αμπούλα πεπιεσμένου αέρα για τη λειτουργία του και ξιφολόγχη.
  • Δελτίο αστυνομικής ταυτότητας, η απώλεια του οποίου είχε δηλωθεί.

Αντικείμενα που θα περάσουν από περαιτέρω έλεγχο

Πέρα από όσα κατασχέθηκαν, βρέθηκαν και άλλα αντικείμενα, τα οποία θα υποβληθούν σε πρόσθετη εξέταση ώστε να εξακριβωθεί η φύση τους και αν υπάγονται στη νομοθεσία για τις αρχαιότητες.

Στα αντικείμενα αυτά συγκαταλέγονται πέντε βλήματα φυσιγγίων, επτά μολύβδινα βόλια, 41 νομίσματα και 10 νομίσματα με οπή για ανάρτηση. Εντοπίστηκαν επίσης πέντε δισκοειδή αντικείμενα με κρίκο ανάρτησης, 11 μεταλλικά αντικείμενα και 21 «άσπρα» νομίσματα, δύο από τα οποία έφεραν οπή ανάρτησης.

Τα αρχαία μνημεία που κατασχέθηκαν πρόκειται να διαβιβαστούν στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, όπου θα φυλαχθούν και θα αξιολογηθούν.

Οι 11 συλληφθέντες αναμένεται να προσαχθούν ενώπιον των αρμόδιων εισαγγελικών Αρχών.