Ενόψει της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση σχεδιάζει νέες παρεμβάσεις για τις τιμές των καυσίμων και το κόστος θέρμανσης.
Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου αναμένονται οι ανακοινώσεις, την ώρα που η Αθήνα ζητά μεγαλύτερη ευελιξία από την Ευρώπη για τη λήψη επιπλέον μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής έχει ήδη συμφωνηθεί. Ωστόσο, η ισχύουσα μορφή της αφορά επενδυτικές δαπάνες και δεν προβλέπει επιδοτήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η στήριξη για το πετρέλαιο θέρμανσης, η αύξηση του επιδόματος και οι αποφάσεις για το ντίζελ κίνησης μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Πρόσθετη ενίσχυση για τη βενζίνη εξετάζεται, εφόσον βρεθεί επιπλέον δημοσιονομικός χώρος.
Οι παρεμβάσεις που εφαρμόζονται ήδη στα πρατήρια
Για το πετρέλαιο κίνησης έχει ανακοινωθεί κρατική ενίσχυση 15 λεπτών ανά λίτρο, μαζί με τον ΦΠΑ, για το διάστημα από την 1η έως τις 15 Οκτωβρίου. Προηγουμένως η επιδότηση ήταν 10 λεπτά ανά λίτρο, ενώ το κόστος για το Δημόσιο κατά το συγκεκριμένο δεκαπενθήμερο εκτιμάται σε 20 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα με την κρατική επιδότηση, τα διυλιστήρια παρέχουν έκπτωση 5 λεπτών ανά λίτρο, ανεβάζοντας τη συνολική μείωση στο ντίζελ στα 20 λεπτά. Για την αμόλυβδη, η κυβερνητική ανακοίνωση αναφέρει έκπτωση διυλιστηρίων 10 λεπτών ανά λίτρο, χωρίς νέα κρατική επιδότηση αντίστοιχου τύπου. Οι συγκεκριμένες ελαφρύνσεις αφορούν τα μέτρα που ισχύουν ήδη και όχι κάποια επιπλέον μείωση για τις επόμενες ημέρες.
Οι νέες ανακοινώσεις θα προσδιορίσουν το ύψος της ενίσχυσης για την επόμενη περίοδο. Η κυβέρνηση αποδίδει την τακτική αναθεώρηση των μέτρων στις έντονες μεταβολές των διεθνών τιμών.
Καθώς η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου, το νέο πακέτο αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Κυβερνητική επιδίωξη είναι η τιμή να διατηρηθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, ενδεχομένως με πρόσθετη έκπτωση από τα διυλιστήρια. Η αναφορά αυτή αποτυπώνει στόχο και όχι θεσμοθετημένο ανώτατο όριο πώλησης.
Οι αρχικές τιμές εκτιμάται ότι θα κινηθούν γύρω στα 1,60 ευρώ, χωρίς να αποκλείεται να πλησιάσουν τα 1,50 ευρώ. Η τελική εξέλιξη θα εξαρτηθεί τόσο από τις παρεμβάσεις που θα αποφασιστούν όσο και από τις διεθνείς αγορές.
Για το επίδομα θέρμανσης, ο Νίκος Ρωμανός, διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του πρωθυπουργού, δήλωσε στο ΕΡΤnews ότι επίκειται αύξηση της ενίσχυσης και διεύρυνση των δικαιούχων. Δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμη ούτε το ποσό της αύξησης ούτε τα νέα εισοδηματικά όρια και οι όροι υπαγωγής. Επίσης, δεν έχει τεκμηριωθεί συγκεκριμένο πρόσθετο ποσό επιδόματος για κάθε οικογένεια.
Διακριτές μορφές βοήθειας είναι η επιδότηση στην τιμή του πετρελαίου και το επίδομα θέρμανσης: η πρώτη περιορίζει το κόστος αγοράς, ενώ το δεύτερο καταβάλλεται σε όσους πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ myΘέρμανση υποβάλλονται αιτήσεις για πετρέλαιο, άλλα καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια. Οι ημερομηνίες του προηγούμενου κύκλου που παραμένουν αναρτημένες δεν αποτελούν πρόγραμμα αιτήσεων για τον νέο χειμώνα.
Η έγκριση για επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ
Στις 9 Οκτωβρίου το Ecofin έδωσε το πράσινο φως για την επέκταση της ελληνικής εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να περιλαμβάνει μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας. Βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου, προβλέπεται επιπλέον ευελιξία έως 0,3% του ΑΕΠ ανά έτος για το 2026-2028, με συνολικό ανώτατο όριο 0,6% του ΑΕΠ. Η κατεύθυνση των μέτρων είναι η ενδυνάμωση του ενεργειακού συστήματος και ο περιορισμός της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Το Euronews αναφέρει, επικαλούμενο το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών, ότι οι επενδύσεις που σχεδιάζονται ανέρχονται σχεδόν σε 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους. Συνεπώς, πρόκειται για δυνατότητα δαπανών πάνω από το συγκεκριμένο ευρωπαϊκό όριο και όχι για καινούργια κοινοτική χρηματοδότηση. Οι δαπάνες εξακολουθούν να υπολογίζονται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Μεταξύ των προβλέψεων είναι 200 εκατ. ευρώ για μπαταρίες σε μονάδες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, 200 εκατ. για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες που θα αφορούν 100.000 δικαιούχους, καθώς και επιπλέον 50 εκατ. για παρεμβάσεις σε 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη ενεργειακές αναβαθμίσεις σε δημόσια κτίρια και σχολεία, αλλά και έργα μεταφορών.
Τα 400 εκατ. ευρώ και οι συνομιλίες με τις Βρυξέλλες
Για τις άμεσες παρεμβάσεις προβλέπεται δημοσιονομικό περιθώριο έως 400 εκατ. ευρώ το 2026 και το 2027, ενώ οι σχεδιαζόμενες δαπάνες πλησιάζουν τα ευρωπαϊκά όρια. Το ποσό δίνει δυνατότητα χρηματοδότησης πρόσθετων μέτρων, χωρίς να σημαίνει ότι όλες οι επιδοτήσεις έχουν ήδη εγκριθεί ή καταβληθεί.
Για το τέλος του 2026 προβλέπεται εφεδρεία ύψους 200 εκατ. ευρώ, ενώ ισόποσο ποσό έχει υπολογιστεί και για το πρώτο τρίμηνο του 2027. Η Αθήνα θα επιδιώξει να αξιοποιήσει μέρος της ενεργειακής ευελιξίας για τη λήψη άμεσων μέτρων στήριξης. Παράλληλα, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για μεγαλύτερες ενισχύσεις στα καύσιμα.
Οι αντιδράσεις στην Ευρώπη έχουν ήδη εκδηλωθεί. Το Reuters ανέφερε ότι η Επιτροπή αντιμετώπισε αρνητικά τα αιτήματα της Ελλάδας και της Ιταλίας για μεγαλύτερη δημοσιονομική χαλάρωση. Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις επικαλέστηκε την ανάγκη να διατηρηθεί η αξιοπιστία των κανόνων. Η ελληνική πρόταση προβλέπει να μην προσμετρώνται προσωρινά μέτρα στήριξης στο ανώτατο όριο των καθαρών δαπανών.
Οι ενεργειακές τιμές περιλαμβάνονται στην επίσημη ατζέντα της Συνόδου Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις 15 και 16 Οκτωβρίου. Όπως αναφέρει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι ηγέτες θα εξετάσουν κατευθύνσεις για προσωρινή και στοχευμένη ανακούφιση πολιτών και επιχειρήσεων. Η συζήτηση αφήνει περιθώριο διαπραγμάτευσης, αλλά δεν σημαίνει ότι θα γίνει δεκτό το ελληνικό αίτημα. Οι ανακοινώσεις που έχουν προγραμματιστεί για τις 14 Οκτωβρίου θα προηγηθούν της Συνόδου.
Ενδεχόμενη πρόσθετη ευελιξία από την Ευρώπη θα αφορά τη δυνατότητα λήψης νέων παρεμβάσεων στο μέλλον.
