Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον ένα τεχνολογικό εργαλείο του μέλλοντος. Έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις, να επηρεάζει τις καθημερινές εργασίες χιλιάδων εργαζομένων και να διαμορφώνει ένα νέο τοπίο στην αγορά εργασίας. Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί εργαζόμενους, φοιτητές και γονείς είναι ποια επαγγέλματα θα εξακολουθήσουν να έχουν προοπτικές τα επόμενα χρόνια και ποια κινδυνεύουν να βρεθούν στο περιθώριο.
Οι αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη δεν αφορούν μόνο την αυτοματοποίηση συγκεκριμένων εργασιών. Η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης σε ολοένα και περισσότερους κλάδους μεταβάλλει τα κριτήρια με τα οποία οι επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό, ενώ δημιουργεί νέες απαιτήσεις σε δεξιότητες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν θεωρούνταν απαραίτητες.
Τα ευρήματα των ερευνητών του MIT δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει σημαντικό μέρος της απασχόλησης. Σύμφωνα με τον δείκτη Iceberg Index, έως και το 11,7% των σημερινών θέσεων εργασίας θα μπορούσε θεωρητικά να αντικατασταθεί από εφαρμογές ΑΙ. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η εικόνα δεν είναι τόσο δραματική όσο συχνά παρουσιάζεται. Η ιστορία των τεχνολογικών επαναστάσεων δείχνει ότι κάθε νέα τεχνολογία καταργεί ορισμένες θέσεις αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί νέες, πολλές φορές περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες.
Οι πρώτες αλλαγές είναι ήδη ορατές σε επαγγέλματα που βασίζονται στην επεξεργασία πληροφοριών και σε επαναλαμβανόμενες διοικητικές εργασίες. Λογιστές, φοροτεχνικοί, υπάλληλοι μισθοδοσίας, εργαζόμενοι σε τμήματα καταχώρισης δεδομένων, τραπεζικό back office, διοικητική υποστήριξη και γραμματειακές υπηρεσίες συγκαταλέγονται στις ειδικότητες που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένες στις δυνατότητες αυτοματοποίησης.
Αντίστοιχες πιέσεις αναμένεται να δεχθούν και ορισμένες λειτουργίες εξυπηρέτησης πελατών, ιδιαίτερα σε τηλεφωνικά κέντρα και υπηρεσίες υποστήριξης μέσω chat, καθώς ολοένα περισσότερες επιχειρήσεις υιοθετούν ψηφιακούς βοηθούς και συστήματα αυτοματοποιημένης επικοινωνίας.
Σε μια ενδιάμεση κατηγορία βρίσκονται επαγγέλματα όπως το marketing, η παραγωγή περιεχομένου και η υποστήριξη πωλήσεων. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αναμένεται να αντικαταστήσει πλήρως τους επαγγελματίες των συγκεκριμένων κλάδων, αλλά αλλάζει ήδη τον τρόπο εργασίας τους, απαιτώντας νέες γνώσεις και διαφορετική εξειδίκευση.
Την ίδια στιγμή, η αγορά εργασίας στέλνει σαφές μήνυμα για τις ειδικότητες που θα έχουν αυξημένη ζήτηση τα επόμενα χρόνια. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται τα επαγγέλματα που σχετίζονται με την πληροφορική, τα δίκτυα, το λογισμικό και τις ψηφιακές υποδομές. Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντικό έλλειμμα ανθρώπινου δυναμικού στον συγκεκριμένο τομέα.
Σήμερα μόλις το 2,5% των εργαζομένων στη χώρα απασχολείται στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT), ποσοστό που είναι το χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 5%. Το στοιχείο αυτό εξηγεί γιατί οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να βρουν εξειδικευμένα στελέχη πληροφορικής.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Μηχανισμού Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας του υπουργείου Εργασίας, μέχρι το 2035 οι ειδικότητες με τις μεγαλύτερες προοπτικές απασχόλησης θα είναι οι μηχανικοί ανάπτυξης λογισμικού, οι μηχανικοί δικτύων και βάσεων δεδομένων, οι τεχνικοί υπολογιστικών συστημάτων και δικτύων, οι μηχανικοί ΙΤ και οι ειδικοί αυτοματισμών.
Παράλληλα, ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση αναμένεται να εμφανίσουν επαγγέλματα που συνδέονται με τη βιομηχανία, την ενέργεια και τις τεχνικές εγκαταστάσεις. Τεχνικοί βιομηχανικών εγκαταστάσεων, τεχνικοί αυτοματισμών, ηλεκτρολόγοι δικτύων, ειδικοί ασύρματων συστημάτων κτιρίων, ψυκτικοί προηγμένων εγκαταστάσεων και χειριστές μηχανημάτων έργου περιλαμβάνονται στις ειδικότητες που αναζητούν ήδη οι επιχειρήσεις και αναμένεται να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη αξία τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζει και ο κλάδος της υγείας. Η γήρανση του πληθυσμού, οι αυξανόμενες ανάγκες φροντίδας και η τεχνολογική αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες για επαγγελματίες υγείας, προσωπικό υποστήριξης ασθενών, χειριστές και συντηρητές ιατρικού εξοπλισμού, αλλά και ειδικούς προσωπικής φροντίδας.
Στη λίστα των επαγγελμάτων με θετικές προοπτικές περιλαμβάνονται ακόμη στελέχη διαχείρισης ασφάλειας και ποιότητας τροφίμων, ειδικοί στην εφοδιαστική αλυσίδα και στελέχη προώθησης εξαγωγών, τομείς που συνδέονται άμεσα με τη βιομηχανική παραγωγή και τον εξαγωγικό προσανατολισμό της ελληνικής οικονομίας.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στις προβλέψεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP). Ο οργανισμός εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία υψηλή ζήτηση θα συνεχίσουν να εμφανίζουν οι εκπαιδευτικοί, οι επαγγελματίες υγείας, οι ειδικοί προσωπικής φροντίδας, οι πωλητές, οι χειριστές μηχανημάτων αλλά και αρκετές διοικητικές ειδικότητες που θα προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.
Το συμπέρασμα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο εργασίας αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι καλούνται να σχεδιάσουν το επαγγελματικό τους μέλλον. Οι ψηφιακές δεξιότητες, η τεχνολογική εξοικείωση και η δυνατότητα συνεχούς προσαρμογής αναδεικνύονται στα σημαντικότερα εφόδια για μια αγορά εργασίας που θα είναι πολύ διαφορετική από αυτή που γνωρίζουμε σήμερα.
