Σε μια προσπάθεια να παραμείνει στη θέση της πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ επιχείρησε να αντικρούσει τις αποκαλύψεις της «Wall Street Journal», λέγοντας, μεταξύ άλλων, ότι τα ενοχοποιητικά γραπτά μηνύματα είχαν παραχθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Οι εξηγήσεις της, ωστόσο, δεν έπεισαν αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα δυσαρεστημένος με τις καταγγελίες που έπλητταν την εικόνα της κυβέρνησής του.
Όπως ανέφεραν στη WSJ άνθρωποι με γνώση της υπόθεσης, η Γκίλφοϊλ είχε αρχίσει να ανησυχεί για το μέλλον της από τα τέλη του προηγούμενου μήνα, μετά την αποκάλυψη της εφημερίδας ότι προωθούσε ελληνική κατασκευαστική εταιρεία, ενώ συνεργαζόταν στενά με εκπρόσωπο συμφερόντων της. Η Αμερικανίδα πρέσβης στράφηκε σε κυβερνητικούς αξιωματούχους και ισχυρούς υποστηρικτές του Τραμπ, επικοινωνώντας μαζί τους συχνά τις πρώτες πρωινές ώρες στην Αθήνα και ζητώντας τη στήριξή τους.
Νέο πλήγμα αποτέλεσε το δεύτερο ρεπορτάζ της «Wall Street Journal», που παρουσίασε μηνύματα τα οποία έδειχναν πως η Γκίλφοϊλ είχε ζητήσει 100.000 δολάρια από δωρητή του Τραμπ λίγο πριν από την ακρόαση επικύρωσης του διορισμού της, την προηγούμενη χρονιά. Η ίδια απευθύνθηκε σε αξιωματούχους του Λευκού Οίκου και ισχυρίστηκε ότι τα μηνύματα είχαν δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Οι συνομιλητές της δεν πείστηκαν, ενώ οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας είχαν επιβεβαιώσει ότι τα μηνύματα του δωρητή ήταν γνήσια.
Η υπόθεση των 100.000 δολαρίων και οι παροχές επιχειρηματία
Ένα τρίτο ρεπορτάζ, το οποίο δημοσιεύτηκε το Σάββατο, ανέδειξε άλλη πλευρά της υπόθεσης. Κατά τις πληροφορίες του, η Γκίλφοϊλ είχε δεχθεί να ταξιδέψει με ιδιωτικά αεροσκάφη και να φιλοξενηθεί σε μερικά από τα ακριβότερα ξενοδοχεία της Ευρώπης, με τις παροχές να προέρχονται από εφοπλιστή. Ακολούθησε κλιμάκωση της έντασης στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, που στεγάζεται σε κτίριο με λευκό μαρμάρινο διάκοσμο.
Κατά τις αναφορές, η Γκίλφοϊλ αναζήτησε εκείνους που διέρρεαν τις πληροφορίες, εξαιτίας των οποίων έγινε στόχος σατιρικών σχολίων σε βραδινές τηλεοπτικές εκπομπές. Άνθρωποι που γνωρίζουν την υπόθεση λένε ότι επέρριπτε την ευθύνη για τις διαρροές σε υπαλλήλους της πρεσβείας και σε μέλη της ομάδας ασφαλείας της.
Στην κατοικία Τζέφερσον Χάουζ στην Αθήνα, την οποία είχε διακοσμήσει με μεγάλες αυτοπροσωπογραφίες της, επισκέπτες διαπίστωσαν ότι παρακολουθούσε πάνω από τον ώμο τους τις ειδήσεις στην τηλεόραση, χωρίς ήχο, για τα πολιτικά προβλήματα που αντιμετώπιζε. Σε άλλη περίσταση, απευθύνθηκε στον Μάθιου Μπόιλ, επικεφαλής του γραφείου της συντηρητικής ενημερωτικής ιστοσελίδας Μπράιτμπαρτ στην Ουάσιγκτον, ζητώντας του να τη βοηθήσει να πιέσει κυβερνητικούς αξιωματούχους υπέρ της.
Παρότι η πίεση αυξανόταν, η πρέσβης προσπάθησε να δείξει ότι όλα συνεχίζονταν κανονικά. Τη Δευτέρα ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φωτογραφία με τον Ισπανό πρέσβη στην Ελλάδα, για την εθνική εορτή της Ισπανίας, γράφοντας «Feliz Fiesta Nacional!». Την ίδια περίοδο ευχήθηκε μέσω Instagram χρόνια πολλά στη Λάρα Τραμπ, νύφη του Αμερικανού προέδρου. Ως τις πρώτες ώρες της Τρίτης, έλεγε ακόμη στους συνεργάτες της ότι θα ξεπερνούσε το σκάνδαλο.
Κεντρικό στοιχείο της υπόθεσης ήταν το αίτημά της προς δωρητή του Τραμπ να της στείλει 100.000 δολάρια, ποσό που, όπως είχε πει, χρωστούσε στην εταιρεία πιστωτικών καρτών American Express.
Ο Τραμπ αποφασίζει να ζητήσει την παραίτηση της Γκίλφοϊλ
Η υπομονή του Ντόναλντ Τραμπ, όμως, έφτανε στο τέλος της. Άνθρωποι που γνωρίζουν τις εξελίξεις ανέφεραν ότι, το πρωί της Τρίτης, ενώ ετοιμαζόταν η πρώτη ενημέρωση Τύπου της νέας εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, Κέιτι Ζακαράια, ο Αμερικανός πρόεδρος της έδωσε εντολή να ανακοινώσει ότι ζητούσε την παραίτηση της Γκίλφοϊλ. Σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση, ο Τραμπ δεν είχε επικοινωνήσει απευθείας με την πρέσβη πριν αποφασίσει.
«Ζητήσαμε από την πρέσβη Γκίλφοϊλ να παραιτηθεί», δήλωσε την Τρίτη στους δημοσιογράφους η Ζακαράια. Πρόσθεσε: «Υπήρξε ένα θαυμάσιο στέλεχος της ομάδας και της ευχόμαστε ό,τι καλύτερο».
Άνθρωποι που είχαν μιλήσει με τον Τραμπ μετέφεραν πως τον ενόχλησε ο φαινομενικά προκλητικός τόνος των καταγγελιών. Παράλληλα, τον ανησυχούσαν οι ενδείξεις ότι η Γκίλφοϊλ αποκόμιζε οικονομικά οφέλη χάρη στην προεδρία του. Στον Λευκό Οίκο, κορυφαίοι συνεργάτες του εξέφραζαν πλέον εντονότερη δυσαρέσκεια για τους αρνητικούς τίτλους, καθώς φοβούνταν ότι θα ενδυνάμωναν την εικόνα πως άνθρωποι από το περιβάλλον του προέδρου αξιοποιούσαν τα αξιώματά τους για προσωπικό όφελος, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Η ασυνήθιστη απόφαση να απομακρυνθεί εν ενεργεία πρέσβης ολοκλήρωσε μια εβδομάδα στην οποία μία από τις πιο προβεβλημένες Αμερικανίδες αξιωματούχους με παρουσία στον διπλωματικό χώρο μετατράπηκε απροσδόκητα σε αιτία αρνητικής δημοσιότητας για την κυβέρνηση. Οι αποκαλύψεις αναστάτωσαν τα προσεκτικά καταρτισμένα σχέδια του υπουργού Εξωτερικών και πρόσθεσαν δυσκολίες στον Λευκό Οίκο, με αξιωματούχους να επιχειρούν να συγκεντρώσουν στοιχεία για τις δραστηριότητές της σε περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ουάσιγκτον.
Από τη σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στην πρεσβεία της Αθήνας
Η διπλωματική θέση της Γκίλφοϊλ και η πολιτική της πτώση ήρθαν έπειτα από μια ασυνήθιστη διαδρομή. Είχε υπάρξει σύζυγος του κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, εργάστηκε ως βοηθός εισαγγελέα στο Σαν Φρανσίσκο και αργότερα ως παρουσιάστρια στο Fox News. Στα μισά της πρώτης προεδρικής θητείας του Τραμπ ξεκίνησε σχέση με τον μεγαλύτερο γιο του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ. Αρραβωνιάστηκαν προτού ο Τραμπ εγκαταλείψει τον Λευκό Οίκο, στο τέλος της πρώτης θητείας του. Μετά τον χωρισμό τους, ο πρόεδρος την επέλεξε για τη θέση της εκπροσώπου των ΗΠΑ στην Αθήνα.
Η Γκίλφοϊλ αριθμούσε δύο εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram και εμφανιζόταν συχνά μαζί με τον στιλίστα της, Φάνσι Τζέιμς. Έγινε έτσι χαρακτηριστικό δείγμα της νέας κατεύθυνσης της αμερικανικής διπλωματίας υπό τον Τραμπ, που παντρεύει τη διασημότητα με τις επιχειρηματικές σχέσεις και τη γεωπολιτική. Ταυτόχρονα, ανέλαβε κεντρικό ρόλο σε μια σταθερή προτεραιότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία απασχολεί κυβερνήσεις από την προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα: την προσπάθεια να στραφούν στις αμερικανικές προμήθειες οι ευρωπαϊκές χώρες που παραδοσιακά αγόραζαν φυσικό αέριο από τη Ρωσία.
Στα επανειλημμένα ταξίδια της στα Βαλκάνια, η Γκίλφοϊλ επιδίωκε να πείσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να προμηθευτούν αμερικανικό φυσικό αέριο. Στην προσπάθεια συμμετείχε ελληνική εταιρεία, της οποίας ο διευθύνων σύμβουλος και ένας κορυφαίος εκπρόσωπος συμφερόντων φέρονται να ταξίδευαν συχνά μαζί της με ιδιωτικά αεροσκάφη και να παρευρίσκονταν στις συναντήσεις της. Η αποχώρησή της θέτει ερωτήματα για το μέλλον της διπλωματικής προσπάθειας να περάσει αμερικανικό φυσικό αέριο από αγωγούς που παλαιότερα μετέφεραν ρωσική ενέργεια, αναφέρει η Wall Street Journal.
Ο Τραμπ μοιάζει πλέον να θέλει να κρατήσει αποστάσεις από την πρώην συνεργάτιδά του. Εκείνη είχε στο παρελθόν αναδείξει την πρόσβασή της στο Οβάλ Γραφείο, όμως Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο ζητούν έρευνες σε βάρος της και ενδέχεται να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Τον Μάρτιο, σε εκδήλωση για την Ημέρα της Ελληνικής Ανεξαρτησίας στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος είχε τιμήσει τη Γκίλφοϊλ αποκαλώντας τη «φίλη μου εδώ και πολύ καιρό» και «έμπνευση». Την Τρίτη, ωστόσο, είπε στους δημοσιογράφους: «Όχι, δεν ήταν μέλος της οικογένειάς μου» και «Απ’ όσο γνωρίζω, έβγαινε με τον γιο μου πριν από πολύ καιρό».
Η άφιξη του Ρούμπιο στην Αθήνα και οι κινήσεις για να περιοριστούν οι αποκαλύψεις
Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν αναστάτωση στην αμερικανική αποστολή που συνόδευε τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αναφέρει η αμερικανική εφημερίδα. Την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς ο ίδιος και οι ανώτεροι συνεργάτες του ταξίδευαν προς την Αθήνα, πληροφορήθηκαν ότι η «Wall Street Journl» ετοίμαζε δημοσίευμα για το αίτημα της Γκίλφοϊλ να κατατεθούν 100.000 δολάρια στον λογαριασμό της στην American Express από τον Έρικ Ντίτερς, δωρητή του Τραμπ και πρώην υποψήφιο για το Κογκρέσο.
Στον διάδρομο προσγείωσης του αεροδρομίου περίμενε η Γκίλφοϊλ τον Ρούμπιο. Την ίδια ώρα, η ομάδα του υπουργού ετοίμαζε σημαντική ομιλία για τον δυτικό πολιτισμό, που θα εκφωνούσε την επόμενη ημέρα, κατά τη δύση του ηλίου, στην Ακρόπολη. Ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι υπήρχε φόβος πως η υπόθεση θα επισκίαζε την εκδήλωση, της οποίας κάθε λεπτομέρεια είχε σχεδιαστεί με προσοχή.
Οι πληροφορίες προκάλεσαν αιφνιδιασμό και έντονο εκνευρισμό στους συνεργάτες του υπουργού, οι οποίοι ήρθαν σε επαφή με αξιωματούχους στην Ουάσιγκτον για να εκτιμήσουν τις πιθανές επιπτώσεις. Λίγες μόλις ημέρες πριν, ο Ρούμπιο είχε εκφραστεί δημόσια υπέρ της πρέσβη, αποκαλώντας την «εξαιρετικά αποτελεσματική υποστηρίκτρια» της ατζέντας του Τραμπ και λέγοντας ότι η κυβέρνηση «την εκτιμά ιδιαίτερα».
Όταν έφτασε στην Αθήνα, η Γκίλφοϊλ περίμενε τον Ρούμπιο μπροστά στις κάμερες, χαιρέτησε το αεροσκάφος και τον καλωσόρισε με αγκαλιά και φιλιά. Η σκηνή προβλήθηκε στον ελληνικό Τύπο, με δημοσίευμα να τιτλοφορείται: «Οι πρώτες εικόνες από την άφιξη του Ρούμπιο στην Αθήνα: Η θερμή υποδοχή και η αγκαλιά με την Γκίλφοϊλ». Η πρέσβης δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φωτογραφίες από την αγκαλιά και άλλες κοινές τους εμφανίσεις, επιδιώκοντας να απομακρύνει την εντύπωση ότι οι σχέσεις τους είχαν διαρραγεί.
Πρόσωπα με γνώση των συζητήσεων αναφέρουν ότι συνεργάτες του Τραμπ εξέταζαν την απομάκρυνση της Γκίλφοϊλ ακόμη και κατά την παραμονή του Ρούμπιο στην Ελλάδα. Ο υπουργός, πάντως, δεν επιθυμούσε να επισκιάσει μια τέτοια εξέλιξη την επίσκεψή του. Προτού ο πρόεδρος καταλήξει να της ζητήσει να παραιτηθεί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν συζητήσει να επιστρέψει η Γκίλφοϊλ από την Αθήνα, προκειμένου να συναντηθεί με τον Ρούμπιο και άλλα στελέχη και να οδηγηθεί στην αποχώρηση από τη θέση της.
Οι πολιτικές αντιδράσεις στην Ελλάδα και το αίτημα για διαφάνεια
Η υπόθεση έφτασε σύντομα και στο επίκεντρο της ελληνικής πολιτικής, όπως αναφέρεται. Για αρκετές ημέρες, εφημερίδες και ταμπλόιντ στην Ελλάδα είχαν στα πρωτοσέλιδά τους μεγάλες φωτογραφίες της Γκίλφοϊλ, μαζί με εκτενή ρεπορτάζ για το σκάνδαλο. Το κυριότερο κόμμα της αντιπολίτευσης απαίτησε απαντήσεις, θέτοντας το ερώτημα αν η Αμερικανίδα πρέσβης αξιοποίησε τη θέση της για την προώθηση ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων. Ζήτησε ακόμη περισσότερη διαφάνεια στις ενεργειακές και αμυντικές συμφωνίες, ενώ στελέχη του κόμματος αμφισβήτησαν αν οι ελληνικές αρχές είχαν αντιδράσει με επάρκεια στη συμπεριφορά της.
Η Γκίλφοϊλ προσπάθησε να περιορίσει τον αντίκτυπο της αρνητικής δημοσιότητας πριν από την επίσκεψη του Ρούμπιο στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση, στις αρχές του μήνα απευθύνθηκε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ρώτησε αν ήταν δυνατόν να κατέβει από το διαδίκτυο δημοσίευμα της βρετανικής ταμπλόιντ «Daily Mail». Το ρεπορτάζ ανέφερε ότι δεν είχε εξοφλήσει λογαριασμό ύψους 1.586 ευρώ, ή 1.768 δολαρίων, για δύο κιβώτια σαμπάνιας και δείπνο. Αξιωματούχοι του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών τη ρώτησαν αν διέθετε απόδειξη πληρωμής, όμως, σύμφωνα με την ίδια πηγή, εκείνη δεν την προσκόμισε.
Η πορεία των συμφωνιών για το αμερικανικό φυσικό αέριο
Σε διάστημα λίγων μηνών, η Γκίλφοϊλ βοήθησε να εξασφαλιστούν μνημόνια κατανόησης ή άλλες δηλώσεις προθέσεων από έξι χώρες, ανάμεσά τους η Αλβανία, η Ρουμανία και η Ουκρανία, για την αγορά φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ. Βαρύτητα δινόταν στις προμήθειες μέσω ελληνικής εταιρείας και της κοινοπραξίας της με ελληνική ενεργειακή επιχείρηση που υποστηρίζεται από την κυβέρνηση.
Οι συμφωνίες, ωστόσο, δεν προχώρησαν όλες με τον ίδιο τρόπο. Το υπουργείο Ενέργειας της Αλβανίας ανακοίνωσε ότι δεν έχει ακόμη πειστεί πλήρως για την οικονομική βιωσιμότητα της συμφωνίας και περιμένει να ολοκληρωθεί μελέτη σκοπιμότητας. Η ουκρανική κρατική ενεργειακή εταιρεία Ναφτογκάζ Γκρουπ είπε στην «Wall Street Journal» ότι έχει σταματήσει τις διαπραγματεύσεις, ενώ η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ρουμανίας, Τρανσγκάζ, γνωστοποίησε πως το μνημόνιο κατανόησης έχει λήξει.
Οι δικηγόροι της ελληνικής εταιρείας, από την πλευρά τους, ανέφεραν ότι η 20ετής συμφωνία για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Αλβανία είναι «δεσμευτική για τα μέρη» και υπάγεται σε διεθνή διαιτησία. Η εταιρεία πρόσθεσε πως οι συνομιλίες με την Ουκρανία για συμβόλαια άμεσης προμήθειας βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι αναμένει να συνεχιστούν οι συνομιλίες με τη Ρουμανία.
Την Τρίτη, η Γκίλφοϊλ γνωστοποίησε μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι παραιτείται, εκφράζοντας ευγνωμοσύνη και στήριξη προς τον Τραμπ. Χαρακτήρισε τη θητεία της στην Αθήνα την ύψιστη τιμή της ζωής της και απέρριψε ως ψευδείς τις καταγγελίες εις βάρος της. Αργότερα, η ανάρτηση αναθεωρήθηκε και προστέθηκε μια φράση που δεν υπήρχε αρχικά: «Η βαθύτερη, εγκάρδια ευγνωμοσύνη μου προς τον λαό της Ελλάδας για τη φιλοξενία, τη συνεργασία και το γεγονός ότι με υποδέχθηκε με ανοιχτές αγκάλες».
