Η Τράπεζα της Ελλάδος παρουσιάζει έναν οδικό χάρτη 16 παρεμβάσεων για να γίνει η ελληνική οικονομία πιο ισχυρή και ανθεκτική, σε μια περίοδο που εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη αλλά πιέζεται από διεθνή αβεβαιότητα, υψηλό κόστος ενέργειας, πληθωρισμό και διαρθρωτικά προβλήματα όπως το δημογραφικό, το στεγαστικό και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Η Έκθεση προβλέπει ανάπτυξη γύρω στο 1,9% το 2026-2027 και μικρή επιτάχυνση το 2028, ενώ καλεί σε δημοσιονομική πειθαρχία, ενίσχυση των επενδύσεων, της καινοτομίας, της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, της ενεργειακής ασφάλειας και της αγοράς εργασίας, με στόχο ένα πιο παραγωγικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Πιο αναλυτικά
Ένα πακέτο 16 παρεμβάσεων για την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας και τη μετάβασή της σε ένα πιο ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο παρουσιάζει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική που επιδόθηκε χθες από τον διοικητή του κεντρικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος της χώρας, Γιάννη Στουρνάρα, στον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη.
Η κεντρική τράπεζα περιγράφει μια οικονομία που εξακολουθεί να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, αλλά ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται η διεθνής αβεβαιότητα, οι γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και σε άλλες γωνιές του πλανήτη, το υψηλό κόστος ενέργειας, το δημογραφικό, το στεγαστικό πρόβλημα, αλλά και το επίμονα υψηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ΤτΕ, η ελληνική οικονομία αναμένεται να κινηθεί με ρυθμό ανάπτυξης 1,9% το 2026 και το 2027, ενώ για το 2028 εκτιμάται μικρή επιτάχυνση στο 2%. Η πορεία αυτή, σύμφωνα με την Έκθεση, θα στηριχθεί κυρίως στην ιδιωτική κατανάλωση, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές.
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός παραμένει ένας κρίσιμος παράγοντας αφού μετά την άνοδο στο 4,9% τον Μάιο, που αποδίδεται στις αναταράξεις από τον πόλεμο στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ότι ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,8% για το 2026. Στη συνέχεια αναμένεται αποκλιμάκωση στο 2,6% το 2027 και στο 2,3% το 2028, εφόσον υποχωρήσουν οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας και τροφίμων.
Το ευνοϊκό σενάριο με αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Η Έκθεση περιλαμβάνει και ένα εναλλακτικό, πιο θετικό σενάριο, το οποίο συνδέεται με την πρόσφατη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Αν η συμφωνία αυτή οδηγήσει πράγματι σε πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών και σε ταχύτερη πτώση των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, οι προοπτικές για την ελληνική οικονομία βελτιώνονται. Σε αυτή την περίπτωση, η ανάπτυξη θα μπορούσε να φθάσει στο 2% το 2026 και στο 2,1% τόσο το 2027 όσο και το 2028. Παράλληλα, ο πληθωρισμός θα υποχωρούσε ταχύτερα, στο 3,7% το 2026, στο 2,5% το 2027 και στο 2,2% το 2028.
Οι παρεμβάσεις που προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδος
Η ΤτΕ επισημαίνει ότι για να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική και να αντιμετωπιστούν οι διαρθρωτικές αδυναμίες της χώρας απαιτείται συνεκτικό σχέδιο πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό προτείνει 16 βασικούς άξονες δράσης.
- Πρώτος άξονας είναι η συνέχιση μιας προσεκτικής οικονομικής πολιτικής. Η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί απαραίτητη τη δημοσιονομική πειθαρχία, ώστε να μη δημιουργηθούν νέες πληθωριστικές πιέσεις και να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
- Δεύτερη προτεραιότητα είναι τα μέτρα στήριξης προς ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να παραμένουν προσωρινά, στοχευμένα και συμβατά με τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η λογική, σύμφωνα με την ΤτΕ, δεν πρέπει να είναι οι οριζόντιες παρεμβάσεις, αλλά η προστασία όσων έχουν πραγματική ανάγκη.
- Τρίτος άξονας είναι η ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά. Η κεντρική τράπεζα ζητά ισχυρότερους μηχανισμούς εποπτείας, ώστε να λειτουργεί ο ανταγωνισμός και να περιορίζονται φαινόμενα αδικαιολόγητων ανατιμήσεων.
- Τέταρτη παρέμβαση είναι η άρση κανονιστικών και διοικητικών εμποδίων που κρατούν πίσω την οικονομία. Η μείωση αυτών των φραγμών μπορεί, σύμφωνα με την Έκθεση, να ενισχύσει τον ανταγωνισμό, να συγκρατήσει τις τιμές και να βελτιώσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας.
- Πέμπτος άξονας είναι η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η ΤτΕ δίνει έμφαση στην ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, στη μείωση της γραφειοκρατίας, στην αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση, στη σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και στην ολοκλήρωση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
- Έκτη προτεραιότητα είναι η πλήρης ψηφιοποίηση και απλοποίηση των διαδικασιών. Αυτό περιλαμβάνει ταχύτερες αδειοδοτήσεις, ψηφιακές διοικητικές υπηρεσίες και αξιολόγηση των νέων ρυθμίσεων πριν εφαρμοστούν.
- Έβδομος άξονας είναι η αλλαγή της ποιότητας δομής των επενδύσεων. Η Τράπεζα της Ελλάδος προτείνει οι πόροι να κατευθυνθούν σε τομείς που αυξάνουν διαρκώς το παραγωγικό δυναμικό και έχουν υψηλή προστιθέμενη αξία, όπως η βιομηχανία, η έρευνα και ανάπτυξη, τα ενεργειακά δίκτυα, τα logistics, η αγροδιατροφή, η φαρμακοβιομηχανία, οι νέες τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη.
- Όγδοη παρέμβαση είναι ο έγκαιρος σχεδιασμός για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων μετά το τέλος των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Έκθεση αναφέρεται στο έγκαιρο σχεδιασμό για την απορρόφηση κονδυλίων από το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.
- Ένατος άξονας είναι η ενίσχυση της καινοτομίας. Η ΤτΕ ζητά καλύτερη οργάνωση του συστήματος έρευνας, στενότερη σύνδεση πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων με τις επιχειρήσεις, καθώς και ταχύτερο ψηφιακό μετασχηματισμό των εταιρειών.
- Δέκατη προτεραιότητα είναι η ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Προτείνεται η αξιοποίηση εργαλείων από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Ταμείο.
- Ενδέκατος άξονας είναι η περαιτέρω εξυγίανση των τραπεζών. Η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί αναγκαία την ταχύτερη αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ώστε να ενισχυθεί η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.
- Δωδέκατη παρέμβαση είναι η ενεργειακή ασφάλεια και η πράσινη μετάβαση. Η Έκθεση ζητά επιτάχυνση των επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αποθήκευση, δίκτυα μεταφοράς, διεθνείς διασυνδέσεις και βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
- Δέκατος τρίτος άξονας είναι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η προώθηση της κυκλικής οικονομίας. Εδώ εντάσσονται οι ανθεκτικές υποδομές, η ενίσχυση της πολιτικής προστασίας, η καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων, η ανακύκλωση και η βελτίωση της διαχείρισης αποβλήτων.
- Δέκατη τέταρτη προτεραιότητα είναι η αγορά εργασίας. Η ΤτΕ προτείνει πολιτικές για μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών, νέων και ευάλωτων ομάδων στην απασχόληση, με περισσότερες δομές παιδικής μέριμνας, ευέλικτες μορφές εργασίας και ουσιαστική αναβάθμιση των προγραμμάτων κατάρτισης.
- Δέκατος πέμπτος άξονας είναι η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Η Έκθεση ζητά μέτρα για αύξηση της προσφοράς κατοικιών, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, κίνητρα για αξιοποίηση κενών ακινήτων, ενίσχυση των οικιστικών επενδύσεων και ολοκληρωμένα προγράμματα κοινωνικής και προσιτής στέγασης.
- Τελευταία, αλλά κρίσιμη προτεραιότητα κατά τον κ. Στουρνάρα και τους συνεργάτες του, είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας μαζί με την κοινωνική συνοχή. Η ΤτΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για πρωτογενή πλεονάσματα και σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, αλλά και για καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες υγείας και περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων στην εκπαίδευση.
