Η δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» ανοίγει τον δρόμο για την ενεργοποίηση ενός σημαντικού εργαλείου στεγαστικής πολιτικής, που στοχεύει στην αναβάθμιση παλαιών κενών κατοικιών και στην επαναφορά χιλιάδων κλειστών ακινήτων στην αγορά. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από πόρους του ΕΣΠΑ και απευθύνεται σε νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, με στόχο την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών που είτε χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία είτε παραμένουν κλειστές και μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω ιδιοκατοίκησης ή μακροχρόνιας μίσθωσης.
Ποιες κατοικίες είναι επιλέξιμες
Το πρόγραμμα διαχωρίζει τα ακίνητα σε δύο κατηγορίες:
- Κλειστές κατοικίες που παραμένουν ανενεργές και μπορούν να επιστρέψουν στην αγορά.
- Ανοικτές κατοικίες που ήδη ιδιοκατοικούνται αλλά λόγω παλαιότητας χρειάζονται εκτεταμένη αναβάθμιση.
Για να είναι επιλέξιμο ένα ακίνητο θα πρέπει:
- Να διαθέτει οικοδομική άδεια έως 31 Δεκεμβρίου 1990 ή άλλο νόμιμο αποδεικτικό στοιχείο.
- Να μην έχει χαρακτηριστεί κατεδαφιστέο.
- Να έχει χρήση κατοικίας.
- Να διαθέτει επιφάνεια έως 120 τ.μ.
- Να κατατάσσεται ενεργειακά σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη.
- Να μην έχει ενταχθεί σε αντίστοιχο πρόγραμμα ανακαίνισης ή εξοικονόμησης μετά το 2020.
- Να μην χρησιμοποιείται ως βραχυχρόνια μίσθωση.
Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται δυνατότητα συμμετοχής κατοικιών έως 150 τ.μ., με ειδικούς όρους ως προς την επιλέξιμη επιφάνεια.
Πότε ένα ακίνητο θεωρείται κλειστό
Η ΚΥΑ εισάγει αυστηρά κριτήρια για τον χαρακτηρισμό μιας κατοικίας ως κλειστής.
Ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να αποδείξει ότι το ακίνητο παρέμενε ουσιαστικά αχρησιμοποίητο κατά τα έτη 2024 και 2025, τόσο μέσω των στοιχείων κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας του ΔΕΔΔΗΕ όσο και μέσω των φορολογικών δηλώσεων Ε2 όπου το ακίνητο εμφανίζεται ως κενό. Πρόκειται για μια πρόβλεψη που στόχο έχει να κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους σε ακίνητα που πραγματικά παραμένουν εκτός αγοράς.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν πλήρη κυριότητα ή επικαρπία τουλάχιστον 50% επί της κατοικίας. Τα βασικά εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται σε δύο κατηγορίες:
Κατηγορία Ι
- Άγαμος έως 18.000 ευρώ
- Έγγαμος χωρίς παιδιά έως 25.000 ευρώ
- Έγγαμος με ένα παιδί έως 30.000 ευρώ
- Έγγαμος με δύο παιδιά έως 35.000 ευρώ
- Προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί
Κατηγορία ΙΙ
- Άγαμος έως 25.000 ευρώ
- Έγγαμος χωρίς παιδιά έως 35.000 ευρώ
- Έγγαμος με ένα παιδί έως 40.000 ευρώ
- Έγγαμος με δύο παιδιά έως 45.000 ευρώ
- Προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί.
Εάν το εισόδημα του 2025 υπερβαίνει τα όρια, προβλέπεται δυνατότητα εξέτασης με βάση τον μέσο όρο των εισοδημάτων της τελευταίας τριετίας.
Ποια είναι τα ποσοστά επιδότησης
Η επιχορήγηση ανέρχεται:
- Στο 80% για την πρώτη εισοδηματική κατηγορία.
- Στο 70% για τη δεύτερη εισοδηματική κατηγορία.
Προβλέπονται πρόσθετες προσαυξήσεις για:
- Ορεινές και νησιωτικές περιοχές
- Τρίτεκνους και πολύτεκνους
- Μονογονεϊκές οικογένειες
- Άτομα με αναπηρία.
Έτσι το τελικό ποσοστό ενίσχυσης μπορεί να φτάσει έως 95% για την πρώτη κατηγορία και έως 85% για τη δεύτερη.
Τι χρηματοδοτείται
Το πρόγραμμα καλύπτει:
- Εργασίες ανακαίνισης και επισκευής
- Εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης
- Αγορά υλικών και εξοπλισμού που συνδέονται με τις παρεμβάσεις.
Σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι οι ενεργειακές παρεμβάσεις είναι υποχρεωτικές, αλλά θα πρέπει να αντιστοιχούν στο 20%-40% του συνολικού προϋπολογισμού. Αυτό σημαίνει ότι η φιλοσοφία του προγράμματος δεν είναι αποκλειστικά ενεργειακή, αλλά εστιάζει κυρίως σε ουσιαστικές εργασίες ανακαίνισης, όπως μπάνια, κουζίνες, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά και γενικές οικοδομικές παρεμβάσεις.
Πώς γίνεται η χρηματοδότηση
Η επιχορήγηση υπολογίζεται με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο κύριων χώρων και μέχρι συνολικά 36.000 ευρώ για κατοικία 120 τ.μ.
Επιπλέον, το πρόγραμμα καλύπτει έως 2.500 ευρώ για:
- Αμοιβές μηχανικών
- ΠΕΑ
- Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου
- Άδειες
- Ελεγκτή Δόμησης.
Ποια είναι η διαδικασία των αιτήσεων
Η διαδικασία θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά σε δύο στάδια.
Αρχικά ο ενδιαφερόμενος θα εκδίδει Βεβαίωση Επιλεξιμότητας μέσω της πλατφόρμας του gov.gr. Στη συνέχεια θα υποβάλλεται η αίτηση χρηματοδότησης στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ μαζί με το σχέδιο παρεμβάσεων και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Οι αιτήσεις θα αξιολογούνται με σειρά χρονικής προτεραιότητας και αρχικά θα ανοίξει η διαδικασία για τα κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια για τις ανοικτές κατοικίες.
Τα σημεία που χρειάζονται προσοχή
Παρά τα υψηλά ποσοστά επιδότησης, η αγορά εκτιμά ότι το ανώτατο όριο των 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο δύσκολα επαρκεί για τις περισσότερες κλειστές κατοικίες που παραμένουν ανενεργές επί σειρά ετών. Στην πράξη, πολλά από αυτά τα ακίνητα απαιτούν ριζική ανακαίνιση, με το συνολικό κόστος να προσεγγίζει σήμερα τα 700-800 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Αυτό σημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις θα απαιτηθούν σημαντικά ίδια κεφάλαια ή συμπληρωματική χρηματοδότηση από τον ιδιοκτήτη. Για τον λόγο αυτό, πριν από οποιαδήποτε αίτηση, είναι απαραίτητος ο σωστός τεχνικός και οικονομικός σχεδιασμός. Ο ρόλος του μηχανικού είναι καθοριστικός, καθώς θα κληθεί να αξιολογήσει την επιλεξιμότητα του ακινήτου, να καταρτίσει το σχέδιο παρεμβάσεων, να οργανώσει τη διαδικασία ένταξης και να διασφαλίσει ότι η ανακαίνιση θα ολοκληρωθεί με τον πιο αποδοτικό τρόπο για τον ιδιοκτήτη.
