Η τραγωδία της 25ης Σεπτεμβρίου στην Πλάκα κόστισε τη ζωή σε έξι ανθρώπους για έναν χαλκοσωλήνα, η αξία του οποίου, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, υπολογίζεται σε περίπου 20 ευρώ. Τρεις άνδρες επιχείρησαν να αφαιρέσουν χάλκινες σωληνώσεις από κτίριο στην οδό Λυσικράτους και προκάλεσαν διαρροή φυσικού αερίου. Ώρες μετά, ισχυρή έκρηξη κατέστρεψε ολοσχερώς το κτίριο, σκοτώνοντας έξι ανυποψίαστους ανθρώπους που βρίσκονταν στο εσωτερικό του. Ο απολογισμός ουσιαστικά γίνεται επτά, αν ληφθεί υπόψη ότι μία από τις γυναίκες που διαμελίστηκαν ήταν τεσσάρων μηνών έγκυος. Ύστερα από έρευνα 34 ημερών, οι τρεις κατηγορούμενοι συνελήφθησαν για την εγκληματική ενέργεια και πλέον καλούνται να λογοδοτήσουν στη Δικαιοσύνη.

Η υπόθεση εξιχνιάστηκε χάρη στην προσπάθεια των ανακριτικών υπαλλήλων της Πυροσβεστικής, οι οποίοι συνδύασαν βίντεο, μαρτυρίες και επιστημονικά δεδομένα για να ανασυνθέσουν όσα συνέβησαν. Ωστόσο, ούτε οι συλλήψεις ούτε οι καταδίκες μπορούν να αναστήσουν τα θύματα. Την ώρα που η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται σε όσους έκοψαν τον μοιραίο σωλήνα, παραμένει ανοιχτό ένα εξίσου κρίσιμο και επείγον ζήτημα: Ποιοι αγοράζουν τον κλεμμένο χαλκό και δίνουν στους δράστες τη δυνατότητα να μετατρέπουν τα κλοπιμαία σε χρήματα, και για ποιο λόγο συνεχίζουν να λειτουργούν ανενόχλητοι, χωρίς να υφίστανται τις νόμιμες συνέπειες;

Οι δράστες αλλάζουν, οι αγοραστές μένουν

Η κλοπή χαλκού προσφέρει εδώ και χρόνια σημαντικά κέρδη σε οργανωμένα κυκλώματα αλλά και σε μεμονωμένους παραβάτες, μεταξύ των οποίων άνθρωποι εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες που αναζητούν εύκολα χρήματα για την επόμενη δόση. Όποια κι αν είναι η αιτία, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ολέθριες, όπως φάνηκε, ιδιαίτερα όταν αφαιρούνται υλικά από ενεργά δίκτυα ηλεκτροδότησης, ύδρευσης ή φυσικού αερίου. Όσοι αφαιρούν χαλκοσωλήνες γνωρίζουν ότι υπάρχει δυνατότητα μεταπώλησής τους και αγορά που είναι διατεθειμένη να πληρώσει για τον χαλκό. Για να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά το φαινόμενο, οι Αρχές χρειάζεται επομένως να εστιάσουν αποφασιστικά και σε όσους δημιουργούν ζήτηση για τα κλοπιμαία.

Αρκεί να εξετάσουμε τη διαφορά. Ο κλέφτης μπορεί να αλλάζει συνεχώς περιοχή, να κινείται τη νύχτα και να χάνεται μέσα σε λίγα λεπτά. Μια επιχείρηση παλαιών μετάλλων, από την άλλη, έχει σταθερή έδρα και εγκαταστάσεις, συγκεκριμένους υπευθύνους και εμπορική δραστηριότητα. Οι συναλλαγές της είναι δυνατό να ελεγχθούν, τα παραστατικά να διασταυρωθούν και να διερευνηθεί από πού προέρχονται τα υλικά που αγοράζει. Γιατί, λοιπόν, να μη γίνεται εκεί το κέντρο μιας συνεχούς και συστηματικής αστυνομικής δράσης; Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νόμιμες επιχειρήσεις ανακύκλωσης μετάλλων πρέπει να θεωρούνται όλες ύποπτες. Πολλοί επαγγελματίες λειτουργούν νόμιμα και ακολουθούν όσα προβλέπονται. Όσοι, όμως, γνωρίζοντας την προέλευση, αγοράζουν κλεμμένα υλικά χωρίς παραστατικά και ουσιαστική εξακρίβωση, αποτελούν καθοριστικό κρίκο στην εγκληματική αλυσίδα.

Οι 561 κλοπές χαλκού που αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος

Το μέγεθος του φαινομένου καταγράφεται και σε μεγάλη αστυνομική επιχείρηση, η οποία ανακοινώθηκε τον περασμένο Μάιο στη Θεσσαλία. Τότε η Ελληνική Αστυνομία αποκάλυψε τη δράση εγκληματικής οργάνωσης στην οποία αποδόθηκαν… 561 κλοπές χαλκού από μετασχηματιστές του ΔΕΔΔΗΕ στην Καρδίτσα και τη Λάρισα. Όπως ανέφερε η επίσημη ενημέρωση, ο χαλκός που είχε κλαπεί κατέληγε σε επιχείρηση επεξεργασίας και ανακύκλωσης μετάλλων στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας. Η περίπτωση αυτή αποκαλύπτει τη διαδρομή του υλικού από την κλοπή έως το σημείο πώλησής του. Μετά την τραγωδία στην Πλάκα, η εκπρόσωπος της Ελληνικής Αστυνομίας, Κωνσταντία Δημογλίδου, δήλωσε ότι οι έρευνες περιλαμβάνουν και τις επιχειρήσεις που αγοράζουν κλεμμένα μέταλλα, προσθέτοντας πως έχουν συλληφθεί υπεύθυνοι τέτοιων επιχειρήσεων. Η κατεύθυνση αυτή χρειάζεται να γίνει σταθερή και ουσιαστική πρακτική. Δεν αρκεί να γίνονται επιχειρήσεις μόνο όταν μια υπόθεση αποκτά μεγάλη δημοσιότητα εξαιτίας των τραγικών συνεπειών της.

Να κλείσουν οι επιχειρήσεις που αποδεδειγμένα αγοράζουν κλοπιμαία

Η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου απαιτεί συγκεκριμένα μέτρα. Εφόσον διαπιστωθεί ότι μια επιχείρηση παραλαμβάνει συστηματικά κλεμμένα μέταλλα, πρέπει να επιβάλλονται χωρίς καθυστέρηση οι προβλεπόμενες ποινικές και διοικητικές κυρώσεις, ακόμη και να αναστέλλεται η λειτουργία της, όταν πληρούνται οι νόμιμοι όροι. Οι αστυνομικοί έλεγχοι μετά από ένα δυστύχημα με πολλούς νεκρούς είναι απαραίτητοι, αλλά η ουσιαστική προστασία της κοινωνίας βασίζεται σε παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να είχαν αποτρέψει την τραγωδία. Για τον κλεμμένο χαλκό, η πρόληψη προϋποθέτει αναγκαστικά τον εντοπισμό των αγοραστών του.

Τόσο εκείνος που αφαιρεί έναν σωλήνα όσο και ο επαγγελματίας που γνωρίζει ότι είναι κλεμμένος και τον αγοράζει συμμετέχουν στην ίδια αλυσίδα. Αν οι κλεπταποδόχοι εξακολουθούν να δρουν ανενόχλητοι, δεν θα λείψουν όσοι θα διακινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές για λίγα ευρώ. Και κατόπιν θα αναζητούμε και πάλι τους υπαίτιους, ενώ θα μετράμε νεκρούς που ίσως θα μπορούσαμε να είχαμε σώσει.