ΚΑΤΣΩΝΕΙΑ 2026: Η Σκιάθος κρατά ζωντανή τη μνήμη των ηρώων του Υ/Β «Κατσώνης»

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και ιστορικής μνήμης πραγματοποιήθηκε στη Σκιάθο η βραδινή εκδήλωση των «Κατσωνείων 2026», στο πλαίσιο της 83ης επετείου από τη βύθιση του θρυλικού Υποβρυχίου Υ1 «Λάμπρος Κατσώνης», στις 14 Σεπτεμβρίου 1943.

Η εκδήλωση αποτέλεσε ένα ιδιαίτερο ταξίδι στην ιστορία, φωτίζοντας όχι μόνο την ηρωική τελευταία μάχη του υποβρυχίου και τη θυσία του πληρώματός του, αλλά και τον ξεχωριστό ρόλο που διαδραμάτισαν η Σκιάθος και οι κάτοικοί της στη διάσωση και φυγάδευση των ναυαγών.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους Σκιαθίτες που, αψηφώντας τον κίνδυνο για τους ίδιους, τις οικογένειές τους αλλά και για ολόκληρο το νησί από πιθανά γερμανικά αντίποινα, άνοιξαν τα σπίτια τους, περιέθαλψαν και βοήθησαν τους επιζώντες να συνεχίσουν τον δρόμο τους προς τη Μέση Ανατολή.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, κατά την έβδομη πολεμική περιπολία του, το «Κατσώνης» έδωσε την τελευταία του μάχη. Ο κυβερνήτης του, Αντιπλοίαρχος Βασίλης Λάσκος, μαζί με αξιωματικούς και ναύτες, έπεσαν μαχόμενοι, γράφοντας μία από τις πλέον ηρωικές σελίδες στην ιστορία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τονίστηκε ότι το θάρρος, η αυταπάρνηση και το αίσθημα καθήκοντος εκείνου του πληρώματος εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της παράδοσης των Ελλήνων υποβρυχίων.

Ιδιαίτερα συγκινητικός ήταν ο χαιρετισμός του Διοικητή της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ιστορία του «Κατσώνης» δεν αποτελεί απλώς μία σελίδα του παρελθόντος, αλλά μέρος της ταυτότητας κάθε στελέχους που υπηρετεί στα ελληνικά υποβρύχια, σημειώνοντας πως το θάρρος, η αυταπάρνηση και το αίσθημα καθήκοντος του πληρώματος αποτελούν τον πυρήνα μιας παράδοσης που οι νεότερες γενιές οφείλουν να διαφυλάξουν και να τιμήσουν.

Στη σημασία της προσφοράς των ίδιων των κατοίκων της Σκιάθου στάθηκε και ο Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Υποβρυχίων, επισημαίνοντας ότι οι άνθρωποι του νησιού έθεσαν σε κίνδυνο ακόμη και τις οικογένειές τους προκειμένου να σώσουν και να φυγαδεύσουν τους δύο επιζώντες. Η πράξη τους χαρακτηρίστηκε παράδειγμα αυτοθυσίας που αξίζει να τιμάται μαζί με τη μνήμη των ηρωικών νεκρών.

Ξεχωριστή θέση στη βραδιά είχε η παρουσία και η ομιλία της κόρης του Υπάρχου του «Κατσώνης», Υποπλοιάρχου Ηλία Τσουκαλά, η οποία, σε έντονα συγκινησιακό κλίμα, ξεδίπλωσε τις μνήμες του πατέρα της και την ιστορία των δραματικών ωρών που ακολούθησαν τη βύθιση.

Ο Ηλίας Τσουκαλάς και ο Υποκελευστής Τάσος Τσίγκρος, έπειτα από πολύωρη κολύμβηση, κατάφεραν να φτάσουν στα Καστρονήσια της Σκιάθου. Εκεί βρήκαν καταφύγιο και ανθρωπιά στην οικογένεια του Σωτήρη Γεωργίου – Ζαμπούρα, η οποία, παρά τον τεράστιο κίνδυνο, τους πρόσφερε νερό, τροφή, στέγη και προστασία.

Η φιλοξενία αυτή αποτέλεσε μόνο την αρχή μιας μεγάλης επιχείρησης σωτηρίας. Οι Σκιαθίτες συνέβαλαν ώστε οι δύο ναυαγοί να διαφύγουν από το νησί, να περάσουν στο Πήλιο και, έπειτα από πολλές περιπέτειες, να επιστρέψουν στη βάση των υποβρυχίων στη Μέση Ανατολή, προκειμένου να συνεχίσουν τον αγώνα.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσαν οι αναφορές στους ανθρώπους της Σκιάθου που είχαν προσωπικές μνήμες από τα γεγονότα του 1943 και, δεκαετίες αργότερα, κατέθεσαν τις μαρτυρίες τους στην κάμερα. Οι αφηγήσεις τους αποτελούν σήμερα ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Η ειδική προβολή του «Υ1 – Στη Σιωπή του Βυθού»

Κεντρικό μέρος της εκδήλωσης των 19:00 αποτέλεσε η ειδική προβολή αποσπάσματος από το ντοκιμαντέρ «Υ1 – Στη Σιωπή του Βυθού», το οποίο βασίστηκε στο βιβλίο του Ηλία Τσουκαλά «Υποβρύχιον Υ1 – Λάμπρος Κατσώνης» και καταγράφει την ιστορία, τη δράση και το δραματικό τέλος του υποβρυχίου. Το βιβλίο του Ηλία Τσουκαλά βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών.

Το ντοκιμαντέρ ολοκληρώθηκε το 2019, έπειτα από πολυετή προσπάθεια, ενώ στο πλαίσιο της δημιουργίας του πραγματοποιήθηκαν και οι επιχειρήσεις για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση του ναυαγίου.

Με την καθοριστική συνδρομή του Πολεμικού Ναυτικού και στη συνέχεια του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, το ιστορικό υποβρύχιο εντοπίστηκε, ταυτοποιήθηκε και κινηματογραφήθηκε. Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 253 μέτρων στη θαλάσσια περιοχή της Σκιάθου.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα γυρίσματα που πραγματοποιήθηκαν στη Σκιάθο το 2018, στα σημεία όπου έφτασαν οι ναυαγοί στα Καστρονήσια, καθώς και στις συνεντεύξεις Σκιαθιτών που είχαν μνήμες από την εποχή του 1943.

Οι μαρτυρίες αυτές, μαζί με τις εικόνες από τους τόπους όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα, αποτελούν σήμερα ένα ανεκτίμητο ιστορικό αρχείο για τον ρόλο της Σκιάθου και των κατοίκων της στη διάσωση των επιζώντων του «Κατσώνης».

Ογδόντα τρία χρόνια μετά, η Σκιάθος θυμάται, τιμά και δεν ξεχνά.

Τιμά εκείνους που έπεσαν μαχόμενοι στη θάλασσά της, αλλά και τους απλούς Σκιαθίτες που, σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας, επέλεξαν να βάλουν πάνω από τον φόβο την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη και το χρέος.

Η ιστορία του Υ/Β «Λάμπρος Κατσώνης» αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής μνήμης και της ταυτότητας της Σκιάθου.

Πηγή: skiathoslife.gr/