Διαβάζουμε ότι εγκρίθηκε ένας διαγωνισμός δημοσίου για έναν δρόμο ή κόμβο της περιοχής μας και περιμένουμε να εμφανιστούν τα μηχανήματα. Όμως η έγκριση της δημοπράτησης σημαίνει ότι προχωρά η διαδικασία ανάθεσης, όχι ότι αρχίζει η κατασκευή ή ότι γνωρίζουμε από μόνη της σε ποιο στάδιο βρίσκεται ο διαγωνισμός.
Η συνήθης διαδρομή περιλαμβάνει ελέγχους και αποφάσεις πριν από την υπογραφή της σύμβασης, ενώ η έναρξη συνδέεται με τους όρους της. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος χρόνος που να μετατρέπει την ανακοίνωση σε ημερομηνία έναρξης εργασιών.
Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το έργο;
Η έγκριση της δημοπράτησης δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει ήδη δημοσιευθεί η διακήρυξη, ότι έχουν κατατεθεί προσφορές ή ότι έχει επιλεγεί η επιχείρηση που θα κατασκευάσει το έργο.
Η συνήθης διαδρομή αποτυπώνεται απλά: διακήρυξη και δημοσίευση → προσφορές και αξιολόγηση → προσωρινός ανάδοχος και δικαιολογητικά → κατακύρωση → τυχόν προσφυγές και απαιτούμενοι έλεγχοι → σύμβαση → εργασίες με βάση τους όρους της.
Αν, για παράδειγμα, δημοσιευτεί διακήρυξη για έναν κόμβο, η κατάθεση προσφορών είναι μόνο η αρχή της αξιολόγησης. Θα ακολουθήσει ο έλεγχος των δικαιολογητικών του προσωρινού αναδόχου και, εφόσον ολοκληρωθούν τα προβλεπόμενα στάδια, η σύμβαση. Το παράδειγμα περιγράφει τη συνήθη σειρά, όχι εγγυημένο χρονοδιάγραμμα.
Τα επιμέρους βήματα εξαρτώνται από το είδος του διαγωνισμού και τα έγγραφά του. Υπάρχουν, άλλωστε, διαφορετικά πρότυπα για έργα χαμηλότερης τιμής και για έργα μελετοκατασκευής.
Κατατέθηκαν οι προσφορές. Βρέθηκε ήδη ο εργολάβος;
Η κατάθεση μιας προσφοράς δεν ισοδυναμεί με ανάθεση. Οι προσφορές αξιολογούνται από αρμόδιο γνωμοδοτικό όργανο, το οποίο καταγράφει τα αποτελέσματα σε πρακτικό και το υποβάλλει στην αναθέτουσα αρχή για έγκριση.
Τα κριτήρια και η σειρά αξιολόγησης καθορίζονται στα έγγραφα της συγκεκριμένης σύμβασης. Κατά τον έλεγχο μπορεί επίσης να ζητηθούν διευκρινίσεις ή συμπληρώσεις εγγράφων για ασάφειες ή επουσιώδεις πλημμέλειες.
Ακόμη και όταν προκύψει προσωρινός ανάδοχος, ακολουθεί η προσκόμιση και ο έλεγχος των προβλεπόμενων δικαιολογητικών. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι κατακύρωση, αλλά και έκπτωση του προσωρινού αναδόχου ή ματαίωση, ανάλογα με όσα διαπιστωθούν.
Η λέξη «προσωρινός», επομένως, έχει ουσιαστικό περιεχόμενο: περιγράφει επιλογή που δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει όλα τα απαιτούμενα στάδια.
Γιατί δεν αρκεί η κατακύρωση;
Η απόφαση κατακύρωσης είναι σημαντικό ορόσημο. Κοινοποιείται στους προσφέροντες μαζί με τα πρακτικά ελέγχου και αξιολόγησης, αλλά δεν ολοκληρώνει από μόνη της τη διαδικασία.
Πρέπει να περάσουν οι σχετικές προθεσμίες για προσφυγές και να γίνουν οι απαιτούμενοι έλεγχοι, μεταξύ αυτών ο έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο εφόσον χρειάζεται. Προβλέπεται επίσης κοινοποίηση στον προσωρινό ανάδοχο μετά την υποβολή επικαιροποιημένων δικαιολογητικών.
Έτσι, η κατακύρωση είναι ένα από τα βασικά ορόσημα της ανάθεσης, όχι η τελευταία πράξη πριν από την κατασκευή.
Πόσο διαρκεί ένας διαγωνισμός δημοσίου;
Υπάρχουν συγκεκριμένες προθεσμίες, αλλά αφορούν συγκεκριμένες ενέργειες. Για παράδειγμα, προβλέπονται 10 ημέρες για προδικαστική προσφυγή όταν η πράξη κοινοποιήθηκε ηλεκτρονικά και 15 ημέρες όταν χρησιμοποιήθηκαν άλλα μέσα.
Αφού ολοκληρωθούν οι απαιτούμενοι έλεγχοι και περάσουν οι σχετικές προθεσμίες, η αναθέτουσα αρχή καλεί τον ανάδοχο να προσέλθει για την υπογραφή συμφωνητικού εντός 20 ημερών από την κοινοποίηση ειδικής έγγραφης πρόσκλησης.
Οι αριθμοί αυτοί δεν προστίθενται για να προκύψει ημερομηνία εμφάνισης των μηχανημάτων. Μετρούν διαφορετικά πράγματα, με διαφορετική αφετηρία. Ενδέχεται επίσης να υπάρξει προσφυγή, ενώ ο απαιτούμενος προσυμβατικός έλεγχος είναι χωριστό στάδιο.
Αν ο ανάδοχος δεν προσέλθει εμπρόθεσμα, μπορεί να κηρυχθεί έκπτωτος και να γίνει κατακύρωση στον επόμενο προσφέροντα κατά σειρά.
Πότε αρχίζει να μετρά ο χρόνος κατασκευής;
Για τα δημόσια έργα, η συνολική και οι τμηματικές προθεσμίες αρχίζουν από την υπογραφή της σύμβασης, εκτός αν τα συμβατικά τεύχη ορίζουν διαφορετικά. Αυτή είναι η κρίσιμη αφετηρία για τον συμβατικό χρόνο του έργου.
Η σύμβαση περιλαμβάνει συνολική προθεσμία περάτωσης και, κατά κανόνα, τμηματικές προθεσμίες για συγκεκριμένα μέρη του έργου. Για μικρά έργα ή έργα που δεν προσφέρονται για τέτοιο διαχωρισμό μπορεί να μην υπάρχουν τμηματικές προθεσμίες.
Τα τεύχη καθορίζουν επίσης ενδεικτικές τμηματικές προθεσμίες για την περίοδο έναρξης των εργασιών, ανάλογα με το έργο και τις συνθήκες. Για να εκτιμήσουμε τι προβλέπεται σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, χρειάζεται να ανατρέξουμε στους όρους της σύμβασης.
Πού φαίνεται αν πράγματι πλησιάζει το εργοτάξιο;
Χρήσιμη αφετηρία είναι η αναζήτηση της διαγωνιστικής διαδικασίας στο ΕΣΗΔΗΣ με τον αριθμό συστήματος και των μεταγενέστερων πράξεων στο ΚΗΜΔΗΣ. Το πρώτο χρησιμοποιείται για τις ηλεκτρονικές διαδικασίες ανάθεσης, ενώ το δεύτερο επιτρέπει αναζήτηση καταχωρίσεων δημοσιότητας και πράξεων συμβάσεων.
Στα έγγραφα αναζητούμε χωριστά την προθεσμία προσφορών, την κατακύρωση, την υπογραφή και τον συμβατικό όρο έναρξης εργασιών. Η ανακοίνωση της δημοπράτησης δείχνει ότι κινείται η διαδικασία· τα επόμενα έγγραφα δείχνουν ποια πράξη έχει καταχωριστεί. Για το πότε προβλέπεται να ξεκινήσει το έργο, χρειάζεται να διαβαστούν οι όροι της συγκεκριμένης σύμβασης.
Μέχρι να φανεί το εργοτάξιο, το πιο αξιόπιστο σημάδι δεν είναι η ανακοίνωση, αλλά η σύμβαση και όσα προβλέπει.
