Όταν ξεκινά να χιονίζει, μια συνηθισμένη διαδρομή μπορεί να γίνει αμέσως αβέβαιη: ποιος θα καθαρίσει τον δρόμο και πού ελέγχουμε αν είναι ανοικτός; Ο αρμόδιος φορέας δεν προκύπτει από το αν ο δρόμος φαίνεται κεντρικός ή περνά μέσα από οικισμό· τον εντοπίζουμε στον επίσημο χάρτη κατανομής αρμοδιοτήτων συντήρησης.
Η ευθύνη μπορεί να ανήκει σε Δήμο, Περιφέρεια, στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ή σε εταιρεία παραχώρησης. Σε μια διαδρομή, μάλιστα, μπορεί να αλλάζει από τμήμα σε τμήμα.
Ο χάρτης δείχνει ποιος έχει την ευθύνη συντήρησης, όχι αν ο δρόμος είναι ανοικτός εκείνη τη στιγμή. Για την κατάσταση και τους περιορισμούς κυκλοφορίας χρειάζεται να ελέγξουμε και τις ανακοινώσεις του αρμόδιου φορέα και της ΕΛ.ΑΣ.
Πού φαίνεται ποιος είναι ο αρμόδιος φορέας;
Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας διαθέτει επίσημους χάρτες κατανομής αρμοδιοτήτων συντήρησης ανά Περιφέρεια και Περιφερειακή Ενότητα. Το οδικό δίκτυο αποτυπώνεται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, εταιρείες παραχώρησης, Περιφέρειες και Δήμοι.
Η χειμερινή συντήρηση περιλαμβάνει την αντιμετώπιση χιονοπτώσεων και παγετού. Έτσι, ο φορέας που εμφανίζεται ως υπεύθυνος συντήρησης αποτελεί το πρώτο σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό του αποχιονισμού.
Στον χάρτη χρειάζεται να εντοπίσουμε τη διαδρομή και να διαβάσουμε το υπόμνημα. Το όνομα μιας μεγάλης οδού δεν αρκεί, καθώς η αρμοδιότητα μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με το τμήμα και τα διοικητικά όρια.
Αφού είναι στη γειτονιά μου, δεν είναι του Δήμου;
Η συντήρηση του δημοτικού ή κοινοτικού και του αγροτικού οδικού δικτύου ανήκει στους Δήμους, με τις ειδικές περιπτώσεις και εξαιρέσεις που προβλέπει το σχετικό πλαίσιο. Η επίσημη οδηγία διευκρινίζει ακόμη ότι το οδικό δίκτυο που δεν αποτυπώνεται στους χάρτες αρμοδιοτήτων υπάγεται στον Δήμο.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε δρόμος μέσα σε έναν οικισμό είναι αυτομάτως δημοτικός. Η θέση ενός δρόμου και η αρμοδιότητα συντήρησής του δεν ταυτίζονται απαραίτητα.
Για δημοτικό δρόμο, χρήσιμες είναι οι ανακοινώσεις της Δημοτικής Πολιτικής Προστασίας ή της Τεχνικής Υπηρεσίας. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, για παράδειγμα, έχει ενότητα Πολιτικής Προστασίας για τη χιονόπτωση, με πληροφορίες για τη διανομή αλατιού και στοιχεία επικοινωνίας.
Και στους μεγάλους άξονες ποιος αναλαμβάνει;
Στο εθνικό και επαρχιακό δίκτυο που υπάγεται στις Περιφέρειες, η χειμερινή προετοιμασία περιλαμβάνει υλικά, συντήρηση μηχανημάτων, μισθώσεις όπου χρειάζονται και ορισμό υπευθύνων ανά άξονα ή περιοχή. Αν ο χάρτης δείχνει Περιφέρεια, αναζητήστε στην ιστοσελίδα της όρους όπως «αποχιονισμός», «χειμερινή συντήρηση» ή «χιονοπτώσεις», μαζί με την οικεία Περιφερειακή Ενότητα.
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, για παράδειγμα, προκήρυξε διαγωνισμό μίσθωσης μηχανημάτων για τον αποχιονισμό του εθνικού και επαρχιακού οδικού δικτύου της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης. Η αρμοδιότητα μπορεί επομένως να ανήκει στην Περιφέρεια, ακόμη κι αν την εργασία εκτελούν μισθωμένα μηχανήματα.
Σε τμήματα αυτοκινητοδρόμων με παραχώρηση, ο σχεδιασμός και η εκτέλεση της χειμερινής συντήρησης βασίζονται στα σχέδια των παραχωρησιούχων, τα οποία μπορεί να προβλέπουν και υπεργολάβους. Ούτε οι παράδρομοι ακολουθούν υποχρεωτικά την αρμοδιότητα του αυτοκινητοδρόμου: η Περιφέρεια Αττικής έχει δημοσιεύσει πρόσκληση αποχιονισμού που περιλαμβάνει παράπλευρες οδούς του ΠΑΘΕ εντός των διοικητικών ορίων της.
Οι χάρτες αποχιονισμού είναι το ίδιο πράγμα;
Οι χάρτες κατανομής αρμοδιοτήτων συντήρησης και οι εποχικοί χάρτες αποχιονισμού εξυπηρετούν διαφορετικό σκοπό. Οι πρώτοι δείχνουν ποιος φορέας έχει την ευθύνη συντήρησης, ενώ οι δεύτεροι αφορούν συγκεκριμένη χειμερινή περίοδο.
Η εποχική ενότητα που έχει εντοπιστεί στο Υπουργείο φέρει τον τίτλο «Χάρτες αποχιονισμού οδικού δικτύου περιόδου 2025-2026». Περιλαμβάνει χάρτες ανά Περιφέρεια με διοικητικά όρια, καθώς και χωριστές αποτυπώσεις με υψομετρικές κλάσεις.
Πριν χρησιμοποιήσετε εποχικό χάρτη, ελέγξτε την περίοδο που καλύπτει και αν έχει αναρτηθεί νεότερη έκδοση.
Αν βρήκα ποιος αποχιονίζει, μπορώ να ξεκινήσω;
Η αρμοδιότητα δεν επιβεβαιώνει ότι ο δρόμος είναι ανοικτός. Οι ανακοινώσεις του φορέα συντήρησης και οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα.
Η Ελληνική Αστυνομία δημοσιεύει ενημερώσεις για κυκλοφοριακές ρυθμίσεις λόγω έκτακτων καιρικών φαινομένων. Εκεί ελέγχονται περιορισμοί, διακοπές κυκλοφορίας και απαιτήσεις χρήσης αντιολισθητικών αλυσίδων για δρόμους και τμήματα.
Για δρόμο παραχώρησης, ελέγξτε και την ενημέρωση του συγκεκριμένου αυτοκινητοδρόμου. Η ανακοίνωση επιχείρησης αποχιονισμού δεν σημαίνει από μόνη της ότι επιτρέπεται η διέλευση.
Κι αν ο χάρτης δεν ξεκαθαρίζει την ευθύνη;
Σε παράδρομους, κόμβους ή δρόμους μέσα σε οικισμούς μπορεί να χρειάζεται πρόσθετη διευκρίνιση. Στον Έβρο, για παράδειγμα, έχει καταγραφεί σύσκεψη για να αποσαφηνιστεί ποιος συντηρεί και αποχιονίζει τμήματα με ασαφή αρμοδιότητα.
Σε τέτοια περίπτωση, επικοινωνήστε με τον Δήμο και την Περιφέρεια, περιγράφοντας το σημείο όσο πιο συγκεκριμένα γίνεται, και ζητήστε να σας υποδείξουν τον φορέα συντήρησης. Αν μια διαδρομή περνά από διαφορετικά διοικητικά όρια, ο έλεγχος χρειάζεται να γίνει χωριστά για κάθε τμήμα.
Στο χιόνι, η χρήσιμη απάντηση δεν είναι ποιος καθαρίζει γενικά την περιοχή, αλλά ποιος έχει την ευθύνη για τον δρόμο που πρόκειται να διασχίσουμε.
