Στις Βρυξέλλες διεξάγεται σε δύσκολες διαπραγματευτικές συνθήκες η Σύνοδος Κορυφής, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκροτούν διαφορετικές συμμαχίες ανάλογα με το θέμα που εξετάζουν.
Οι συζητήσεις για την ενεργειακή πολιτική, τον νέο πολυετή προϋπολογισμό και την εξασφάλιση επιπλέον εσόδων για την Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλούν ισχυρές αντιπαραθέσεις και δυσχεραίνουν την επίτευξη συμβιβασμού.
Η ελληνική πρόταση βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους και προειδοποιεί για τις συνέπειές του στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. Την ίδια ώρα, η Αθήνα ξεκαθαρίζει πως δεν θα δεχθεί περαιτέρω περικοπές στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις προς τους αγρότες ή στους πόρους για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Διαφωνίες για το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων
Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, το ETS, αποτελεί το πρώτο σημαντικό πεδίο αντιπαράθεσης. Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία ζητούν να εξεταστούν ξανά ορισμένες πτυχές της λειτουργίας του. Όπως υποστηρίζουν, το ενεργειακό κόστος πλήττει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και θέτει σε κίνδυνο την παραγωγή στην Ευρώπη.
Στον αντίποδα βρίσκονται κυρίως η Σουηδία, η Δανία και η Φινλανδία. Οι χώρες αυτές εκτιμούν ότι τυχόν αποδυνάμωση του μηχανισμού θα μπορούσε να πλήξει τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και να υπονομεύσει τους περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός τάσσεται υπέρ της προσαρμογής του ETS στις νέες οικονομικές συνθήκες και όχι της κατάργησής του. Παράλληλα, οι χώρες του Βίσεγκραντ, δηλαδή η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Σλοβακία, ζητούν η εφαρμογή του ETS2 να μετατεθεί έως το 2030. Το σύστημα αφορά τα καύσιμα των μεταφορών και τη θέρμανση των κτιρίων.
Η Αθήνα διεκδικεί μεγαλύτερη ευελιξία στην ενεργειακή κρίση
Η ελληνική κυβέρνηση θέτει επίσης το ζήτημα της δυνατότητας για πρόσθετα, προσωρινά μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων απέναντι στις αυξήσεις των τιμών. Η Αθήνα επιδιώκει περισσότερα περιθώρια δράσης, ώστε οι σχετικές παρεμβάσεις να μην περιορίζονται από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, διατηρεί επιφυλάξεις για μια γενικευμένη χαλάρωση των κανόνων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει τονίσει ότι η παρατεταμένη ακρίβεια πλήττει τα οικονομικά των πολιτών, ενώ ενδέχεται να τροφοδοτήσει και τη δυσαρέσκεια απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Στο επίκεντρο ο προϋπολογισμός των 1,62 τρισ. ευρώ
Σημαντικές διαφορές καταγράφονται και για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία συγκαταλέγονται στις χώρες που επιμένουν στη διατήρηση ισχυρών χρηματοδοτήσεων για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής.
Αυστηρότερο έλεγχο στις δαπάνες ζητούν η Γερμανία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Δανία, η Σουηδία και η Φινλανδία. Η συμβιβαστική εισήγηση της ιρλανδικής προεδρίας ορίζει τον προϋπολογισμό στα 1,62 τρισ. ευρώ, ποσό κατά 141 δισ. ευρώ χαμηλότερο από την αρχική πρόταση της Κομισιόν.
Ο πρωθυπουργός έκρινε ανεπαρκή την πρόταση και υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες πρέπει να συνοδεύονται από τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους.
Πώς θα καλυφθούν οι νέες χρηματοδοτικές ανάγκες
Οι διαφορετικές θέσεις για την εξεύρεση χρηματοδότησης προσθέτουν δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις. Στις επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνονται η μεταφορά μεγαλύτερου μέρους των εσόδων από το ETS στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και η επιβολή εισφοράς σε μεγάλες επιχειρήσεις.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις προκαλούν αντιδράσεις, είτε επειδή ενδέχεται να επιβαρύνουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς είτε λόγω των πιθανών συνεπειών τους στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Ο Αντόνιο Κόστα επιδιώκει να ολοκληρωθεί η συμφωνία έως το τέλος Δεκεμβρίου. Οι διαφωνίες, ωστόσο, αφήνουν ανοιχτή την πιθανότητα συνέχισης των συνομιλιών και μέσα στο 2027, ακόμη και μέσω έκτακτης Συνόδου Κορυφής.
Η διεύρυνση της ΕΕ στο δείπνο των Ευρωπαίων ηγετών
Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτέλεσε ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν στο δείπνο των ηγετών. Το Μαυροβούνιο έχει προχωρήσει σημαντικά στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, όμως παραμένουν εκκρεμότητες με την Κροατία σχετικά με περιουσιακά ζητήματα και διαφορές που σχετίζονται με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Οι Ευρωπαίοι εξετάζουν παράλληλα τρόπους ώστε η ένταξη νέων κρατών να μην περιπλέξει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι διαβουλεύσεις είναι σε εξέλιξη, χωρίς να έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής κάποια συγκεκριμένη συμφωνία.
