Σε συνθήκες αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, η Ελλάδα ενεργοποιεί περισσότερες διπλωματικές πρωτοβουλίες, επιδιώκοντας να προασπίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να διευρύνει τις περιφερειακές συμμαχίες της.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης φέρνει ξανά στο επίκεντρο τις αμφισβητήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο και εντείνει την ανάγκη συγκρότησης ενός ισχυρού διπλωματικού μετώπου.
Η κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα: προχώρησε στην περαιτέρω ενδυνάμωση της στρατηγικής συνεργασίας με την Αίγυπτο και των σχέσεων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καταδεικνύοντας στην πράξη ότι η Ελλάδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της περιφερειακής πολιτικής της.
Πέρα από την απάντηση στις κινήσεις της Τουρκίας, η Ελλάδα επιδιώκει να ισχυροποιήσει τη θέση της μέσω ενός ευρύτερου δικτύου συνεργασιών με χώρες που δίνουν προτεραιότητα στη σταθερότητα, στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Παράλληλα, επέλεξε να θωρακίσει τη θέση της, προχωρώντας στην πλήρη χάραξη ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Αθήνα – Κάιρο: Επιτάχυνση των συνομιλιών για την ΑΟΖ
Στο πλαίσιο των επαφών, οι δύο πρωτεύουσες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για τη διεύρυνση της γεωγραφικής εφαρμογής της συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) του 2020, τηρώντας πλήρως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και την UNCLOS.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης, και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελατί, καταδίκασαν απερίφραστα την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη νομική του θεμελίωση και επισημαίνοντας ότι πρέπει να τηρούνται οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
ΗΑΕ: Ο κομβικός στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας στον Κόλπο
Η αποτελεσματικότητα της ελληνικής στρατηγικής δεν στηρίζεται, ωστόσο, μόνο στις διμερείς σχέσεις με την Αίγυπτο. Καθοριστικό ρόλο μπορεί να έχει και η ανάπτυξη ενός ευρύτερου δικτύου συνεργασιών, στο οποίο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να διαδραματίσουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.
Η συνεργασία Αθήνας – Άμπου Ντάμπι αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς οι δύο χώρες επιδιώκουν στενότερους δεσμούς σε μια περιοχή όπου συναντώνται ενεργειακά συμφέροντα, εμπορικοί διάδρομοι και ανταγωνισμοί ισχύος.
Τη διάθεση για περαιτέρω εμβάθυνση των στρατηγικών δεσμών επιβεβαίωσαν η επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα του διαδόχου του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, σεΐχη Χαλίντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, και η συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Τα ΗΑΕ είναι για την Ελλάδα σημαντικός εταίρος στον Περσικό Κόλπο και δίοδος προς τις αγορές της Μέσης Ανατολής. Αντίστοιχα, η Ελλάδα παρέχει στα Εμιράτα πρόσβαση στην Ευρώπη, σημαντική ναυτιλιακή τεχνογνωσία, στρατηγικές υποδομές και προοπτικές για επενδύσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η σύμπραξη των δύο χωρών δεν περιορίζεται, επομένως, στην οικονομική διάσταση. Αφορά και την κοινή προσπάθεια για περιφερειακή σταθερότητα, καθώς και για την προστασία των θαλάσσιων και εμπορικών οδών από απειλές και ενέργειες που προκαλούν αποσταθεροποίηση.
Από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Περσικό Κόλπο: Δίκτυο ασφάλειας με ευρύτερη εμβέλεια
Η στρατηγική σχέση Ελλάδας – ΗΑΕ αποκτά βαρύνουσα σημασία, καθώς η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο συνδέεται όλο και στενότερα με τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Περσικό Κόλπο και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Κοινές προτεραιότητες Ελλάδας και ΗΑΕ είναι η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, η προστασία των ενεργειακών υποδομών και η απρόσκοπτη λειτουργία των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού.
Η ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία της Αθήνας και η στρατηγική της θέση στη Μεσόγειο συνδυάζονται με τον ρόλο του Άμπου Ντάμπι ως σημαντικού οικονομικού, ενεργειακού και επενδυτικού κόμβου. Αυτά τα πλεονεκτήματα δημιουργούν τις βάσεις για συνεργασία με ευρύτερη περιφερειακή εμβέλεια.
Η ανάπτυξη των δεσμών δίνει στην Αθήνα περισσότερες ευκαιρίες διαβούλευσης και συντονισμού με έναν σημαντικό περιφερειακό παράγοντα. Από την πλευρά τους, τα ΗΑΕ έχουν στην Ελλάδα έναν αξιόπιστο εταίρο στην Ευρώπη, με στρατηγική πρόσβαση στη Μεσόγειο και θεσμική παρουσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, η πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό για τον τρόπο διαχείρισης της υπόθεσης υπογραμμίζει πόσο σημαντικά είναι η συνέπεια και η ενιαία επιχειρηματολογία στα εθνικά θέματα.
Απαντώντας στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης και στον χαρακτηρισμό «διπλωματική ήττα», ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι τέτοιες διατυπώσεις αδικούν τη χώρα και ενδέχεται να ενισχύσουν την επιχειρηματολογία της τουρκικής πλευράς.
Σε αυτή τη συγκυρία, η συνεργασία με τα ΗΑΕ μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητες συνεννόησης και συντονισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το Άμπου Ντάμπι υιοθετεί αυτόματα κάθε ελληνική θέση έναντι της Τουρκίας ή της Λιβύης.
Ενέργεια, επενδύσεις και IMEC στη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και ΗΑΕ
Πέρα από τη γεωπολιτική, η συνεργασία Ελλάδας και ΗΑΕ στηρίζεται και σε ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς. Η προοπτική δημιουργίας του οικονομικού διαδρόμου IMEC (India–Middle East–Europe Economic Corridor) υπογραμμίζει τη σημασία της σύνδεσης Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Η θέση της Ελλάδας, σε συνδυασμό με τα λιμάνια και τις μεταφορικές υποδομές της, της δίνει τη δυνατότητα να έχει ουσιαστική συμμετοχή στη δημιουργία εμπορικών και εφοδιαστικών δικτύων. Με την ισχυρή επενδυτική παρουσία τους και τη διεθνή οικονομική δραστηριότητά τους, τα ΗΑΕ μπορούν να στηρίξουν χρηματοδοτικά και να αναπτύξουν έργα που ενδυναμώνουν τη διασύνδεση.
Η πράσινη ενέργεια, οι υποδομές και τα logistics συγκαταλέγονται στους βασικούς τομείς της διμερούς συνεργασίας, μαζί με την τεχνολογία, την υγεία, τον τουρισμό και την άμυνα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει επίσης σημαντικές δυνατότητες, αφού συνεπάγεται αυξημένες ανάγκες σε επενδύσεις, ψηφιακές υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό.
Στον ελληνικό διπλωματικό σχεδιασμό το Άμπου Ντάμπι κατέχει πλέον ξεχωριστή θέση, τόσο ως σημαντικός οικονομικός εταίρος όσο και ως συνομιλητής για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, αλλά και ως δίαυλος προς την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
