Στις 23 Οκτωβρίου 2002, στη Μόσχα, ένοπλοι Τσετσένοι αυτονομιστές καταλαμβάνουν το Θεατρικό Κέντρο της Ντουμπρόβκα, κατά τη δεύτερη πράξη του μιούζικαλ «Nord-Ost». Σε λίγα μόλις λεπτά, πάνω από 850 θεατές, ηθοποιοί και παιδιά βρίσκονται όμηροι. Η επιχείρηση διάσωσης, που πραγματοποιείται τρεις ημέρες αργότερα με αναισθητικό αέριο, αφήνει τουλάχιστον 130 ομήρους νεκρούς. Για τους περισσότερους, μοιραίο αποδεικνύεται το ίδιο το αέριο που προοριζόταν να τους σώσει.

57 ώρες σε ομηρία υπό την απειλή όπλων

Με επικεφαλής τον Μοβσάρ Μπαράγεφ, οι ένοπλοι παγιδεύουν την αίθουσα με εκρηκτικά και απαιτούν να αποσυρθούν τα ρωσικά στρατεύματα από την Τσετσενία, όπου διεξάγεται ο Δεύτερος Πόλεμος της Τσετσενίας. Οι όμηροι παραμένουν σχεδόν τρία εικοσιτετράωρα στις θέσεις τους, έχοντας στη διάθεσή τους ελάχιστη τροφή και νερό.

Κάποιοι όμηροι αφήνονται ελεύθεροι, αλλά από τους ένοπλους σκοτώνονται και ορισμένοι. Η Άννα Πολιτκόφσκαγια, δημοσιογράφος, και ο παιδοχειρουργός Λεονίντ Ροσάλ καταφέρνουν να εξασφαλίσουν την είσοδο νερού και τροφίμων στην αίθουσα. Ωστόσο, δεν επιτυγχάνεται συμφωνία.

Η χρήση αερίου από τους αεραγωγούς

Περίπου στις 5 με 5:30 τα ξημερώματα της 26ης Οκτωβρίου, οι ειδικές δυνάμεις απελευθερώνουν αέριο μέσω του συστήματος εξαερισμού. Μόλις οι ένοπλοι λιποθυμούν, οι δυνάμεις εισβάλλουν στο θέατρο. Οι 40 απαγωγείς σκοτώνονται και καμία βόμβα δεν εκρήγνυται. Το αέριο, όμως, έχει προκαλέσει απώλεια αισθήσεων και στους ομήρους.

Εκατοντάδες άνθρωποι μεταφέρονται έξω αναίσθητοι. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι πολλοί τοποθετούνται ανάσκελα στο πεζοδρόμιο ή φορτώνονται ο ένας πάνω στον άλλο σε λεωφορεία, χωρίς να τους παρασχεθεί ιατρική βοήθεια. Οι γιατροί αγνοούν ποια ουσία έχουν εισπνεύσει οι ασθενείς και δεν έχουν στη διάθεσή τους επαρκή ποσότητα αντιδότου.

Από τα θύματα του αερίου, 98 πεθαίνουν μέσα στο θέατρο, 21 στη διαδρομή προς τα νοσοκομεία και 6 αφού φτάσουν εκεί. Ο επίσημος αριθμός των νεκρών ομήρων είναι 130, ενώ η οργάνωση επιζώντων και συγγενών «Nord-Ost» υπολογίζει τους νεκρούς σε 174.

Η άγνωστη ουσία και η καταδίκη της Ρωσίας

Η ρωσική κυβέρνηση δεν γνωστοποίησε ποτέ τα συστατικά της ουσίας. Το 2012, επιστήμονες από το βρετανικό εργαστήριο του Πόρτον Νταουν ανίχνευσαν καρφεντανίλη και ρεμιφεντανίλη στα ρούχα και στα ούρα τριών Βρετανών επιζώντων. Η καρφεντανίλη χρησιμοποιείται ως ηρεμιστικό σε μεγάλα ζώα, ενώ η ρεμιφεντανίλη είναι αναισθητικό για χειρουργικές επεμβάσεις. Και για τις δύο ουσίες, η απόσταση ανάμεσα στην κατασταλτική και τη θανατηφόρα δόση είναι πολύ μικρή.

Με ομόφωνη απόφαση στις 20 Δεκεμβρίου 2011, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε τη Ρωσία ένοχη για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή. Το δικαστήριο δεν θεώρησε παράνομη ούτε την έφοδο ούτε αυτή καθαυτή τη χρήση του αερίου, διαπίστωσε όμως ότι η ουσία συνέβαλε καθοριστικά στους θανάτους πολλών ομήρων. Οι αρχές κρίθηκαν υπεύθυνες για τον ανεπαρκή σχεδιασμό της επιχείρησης και για την ελλιπή διερεύνηση της υπόθεσης, ενώ επιδικάστηκαν αποζημιώσεις άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ σε 64 προσφεύγοντες.

Η Ρωσία παρουσίασε την επιχείρηση ως επιτυχία. Για τις οικογένειες που επιστρέφουν κάθε Οκτώβριο στην Ντουμπρόβκα κρατώντας φωτογραφίες και κεριά, επρόκειτο για μια διάσωση που αφαίρεσε τη ζωή από εκείνους που είχε σκοπό να σώσει.

Άλλα γεγονότα που συνέβησαν σαν σήμερα

42 π.Χ.: Στη δεύτερη Μάχη των Φιλίππων, οι δυνάμεις του Μάρκου Αντώνιου και του Οκταβιανού επικρατούν επί του στρατού του Βρούτου. Μετά την ήττα, ο Βρούτος αυτοκτονεί, βάζοντας τέλος στην οργανωμένη αντίσταση όσων δολοφόνησαν τον Ιούλιο Καίσαρα.

1739: Η Μεγάλη Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Ισπανία. Η σύγκρουση είναι γνωστή ως «Πόλεμος του Αυτιού του Τζένκινς», ονομασία που προέρχεται από την ιστορία Βρετανού πλοιάρχου, στον οποίο οι Ισπανοί ακρωτηρίασαν το αυτί.

1798: Στη Μάχη της Νικόπολης, οι δυνάμεις του Αλή Πασά επικρατούν απέναντι στους Γάλλους και Έλληνες υπερασπιστές και καταλαμβάνουν την Πρέβεζα. Έπονται σφαγές, λεηλασίες και εκτεταμένες καταστροφές, σε όσα έμειναν γνωστά ως ο αιματηρός «Χαλασμός της Πρέβεζας».

1814: Στην Αγγλία, ο Βρετανός χειρουργός Τζόζεφ Κωνσταντάιν Κάρπιου εκτελεί πρωτοποριακή επέμβαση για την αποκατάσταση της μύτης. Η πράξη αυτή αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της σύγχρονης πλαστικής χειρουργικής.

1850: Στο Γούστερ της Μασαχουσέτης ξεκινά το πρώτο Εθνικό Συνέδριο για τα Δικαιώματα των Γυναικών στις ΗΠΑ. Οι γυναίκες που συμμετέχουν ζητούν ισότητα στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην πολιτική εκπροσώπηση, δίνοντας ώθηση στο γυναικείο κίνημα των ΗΠΑ.

1906: Στο Παρίσι, ο Βραζιλιάνος αεροπόρος Αλμπέρτου Σάντους-Ντουμό πετά περίπου 60 μέτρα με το αεροσκάφος «14-bis». Η πτήση συγκαταλέγεται στις πρώτες που καταγράφηκαν επίσημα στην Ευρώπη με μηχανοκίνητο αεροσκάφος.

1912: Ξεκινά η Μάχη του Κουμάνοβο, μία από τις κρισιμότερες συγκρούσεις του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Οι Σέρβοι αντιμετωπίζουν τον οθωμανικό στρατό και τον νικούν την επόμενη μέρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την προέλαση στη Μακεδονία.

1915: Στην Πέμπτη Λεωφόρο της Νέας Υόρκης πραγματοποιείται μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις του αμερικανικού κινήματος για την ψήφο των γυναικών. Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες, μαζί με υποστηρικτές τους, διεκδικούν το δικαίωμα ψήφου για τις γυναίκες.

1942: Η βρετανική Όγδοη Στρατιά, υπό τον Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ, εξαπολύει επίθεση κατά των δυνάμεων του Άξονα στην Αίγυπτο, με την έναρξη της δεύτερης Μάχης του Ελ Αλαμέιν. Στη σύγκρουση παίρνουν μέρος και ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις. Η νίκη των Συμμάχων θα αποτελέσει σημείο καμπής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1954: Με τις Συμφωνίες των Παρισίων προβλέπονται η λήξη της κατοχής στη Δυτική Γερμανία, η μελλοντική ένταξή της στο ΝΑΤΟ και η δημιουργία της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης. Η επίσημη ένταξη της Δυτικής Γερμανίας στο ΝΑΤΟ θα πραγματοποιηθεί το 1955.

1956: Χιλιάδες φοιτητές και πολίτες βγαίνουν στους δρόμους της Βουδαπέστης, ξεκινώντας την Ουγγρική Επανάσταση κατά του φιλοσοβιετικού καθεστώτος. Η εξέγερση θα κατασταλεί αιματηρά με τη σοβιετική στρατιωτική επέμβαση της 4ης Νοεμβρίου.

1958: Το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Σοβιετικό συγγραφέα Μπόρις Πάστερνακ, την ώρα που το έργο του «Δόκτωρ Ζιβάγκο» εξακολουθεί να απαγορεύεται στην ΕΣΣΔ. Λίγες ημέρες μετά, οι πιέσεις των σοβιετικών αρχών θα τον οδηγήσουν στην άρνηση του βραβείου.

1962: Κορυφώνεται η Κρίση των Πυραύλων της Κούβας. Ο Τζον Φ. Κένεντι υπογράφει τη διακήρυξη για τη ναυτική «καραντίνα» του νησιού, ενώ η Κούβα βρίσκεται σε πολεμική ετοιμότητα. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης προκαλεί φόβους για πυρηνικό πόλεμο.

1974: Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή διατάσσει τη σύλληψη και εκτόπιση στην Τζιά των πρωτεργατών της χούντας, μεταξύ των οποίων οι Γεώργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός και Νικόλαος Μακαρέζος. Η απόφαση λαμβάνεται λίγους μήνες μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

1983: Δύο επιθέσεις αυτοκτονίας με παγιδευμένα φορτηγά εναντίον αμερικανικών και γαλλικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Βηρυτό σκοτώνουν 241 Αμερικανούς και 58 Γάλλους στρατιωτικούς. Οι επιθέσεις αποτελούν από τα φονικότερα τρομοκρατικά χτυπήματα εναντίον δυτικών δυνάμεων.

1989: Η επίσημη ανακήρυξη της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας σηματοδοτεί την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Η ανακοίνωση γίνεται στη Βουδαπέστη, ακριβώς 33 χρόνια από την έναρξη της Ουγγρικής Επανάστασης του 1956.

1993: Στον ένατο γύρο, ο παίκτης του μπέιζμπολ Τζο Κάρτερ πετυχαίνει το κρίσιμο home run και οδηγεί τους Toronto Blue Jays στην κατάκτηση του World Series. Η φάση συγκαταλέγεται στις πιο εμβληματικές στιγμές του αμερικανικού μπέιζμπολ.

1998: Ο Μπάρνετ Σλέπιαν, Αμερικανός γιατρός που έκανε αμβλώσεις, δολοφονείται στην κατοικία του στη Νέα Υόρκη από εξτρεμιστή αντίπαλο των αμβλώσεων. Η δολοφονία προκαλεί έντονες αντιδράσεις στις ΗΠΑ.

2001: Ο Στιβ Τζομπς παρουσιάζει το πρώτο iPod της Apple, μια φορητή συσκευή αναπαραγωγής ψηφιακής μουσικής με χωρητικότητα έως 1.000 τραγούδια. Το iPod θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι ακούν μουσική.

2002: Εκατοντάδες άνθρωποι κρατούνται ως όμηροι όταν ένοπλοι Τσετσένοι αυτονομιστές καταλαμβάνουν το θέατρο Ντουμπρόβκα της Μόσχας. Η ομηρία τερματίζεται τρεις ημέρες αργότερα, ύστερα από επέμβαση των ρωσικών δυνάμεων ασφαλείας, με τουλάχιστον 130 ομήρους νεκρούς.

2002: Ανακοινώνεται η ποινική δίωξη του Γιάννη Σερίφη στο πλαίσιο της υπόθεσης της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη». Αργότερα θα δικαστεί και θα αθωωθεί τόσο πρωτοδίκως όσο και σε δεύτερο βαθμό.

Γεννήσεις

1919 – Μανόλης Ανδρόνικος, Έλληνας αρχαιολόγος, διεθνώς γνωστός για την ανακάλυψη των βασιλικών τάφων της Βεργίνας. Γεννημένος στην Προύσα της Μικράς Ασίας, μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην Οξφόρδη. Ως καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, αφιέρωσε τη ζωή του στην έρευνα της μακεδονικής αρχαιότητας. Το 1977 αποκάλυψε στη Βεργίνα τους ασύλητους τάφους της μακεδονικής δυναστείας, ανάμεσά τους και εκείνον που ταυτίστηκε με τον Φίλιππο Β΄, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου — μια ανακάλυψη που συγκλόνισε τον επιστημονικό κόσμο. Το έργο του σφράγισε την ελληνική αρχαιολογία και τον καθιέρωσε ως σύμβολο επιστημονικής αφοσίωσης και εθνικής υπερηφάνειας.

1925 – Μάνος Χατζιδάκις, Έλληνας συνθέτης και ποιητής, από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής μουσικής και διανόησης. Γεννημένος στην Ξάνθη, συνδύασε μοναδικά τη λόγια και τη λαϊκή παράδοση, δημιουργώντας έναν ήχο που εξέφρασε την ψυχή της σύγχρονης Ελλάδας. Συνθέσεις του όπως «Το χαμόγελο της Τζοκόντας», «Ο κύκλος του C.N.S.» και «Η εποχή της Μελισσάνθης» θεωρούνται κορυφαία δείγματα έντεχνου ελληνικού τραγουδιού. Το 1961 τιμήθηκε με Όσκαρ Καλύτερου Τραγουδιού για το παγκοσμίως γνωστό «Τα παιδιά του Πειραιά» από την ταινία Ποτέ την Κυριακή. Διηύθυνε την Κρατική Ορχήστρα, ίδρυσε την «Ορχήστρα των Χρωμάτων» και υπήρξε βαθιά στοχαστής, που συνέδεσε τη μουσική με τον πολιτισμό, την ποίηση και την ελευθερία της σκέψης.

1940 – Παντελής Βούλγαρης, Έλληνας σκηνοθέτης και σεναριογράφος, από τους σημαντικότερους δημιουργούς του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου. Γεννημένος στην Αθήνα, σπούδασε κινηματογράφο στη Σχολή Σταυράκου και έκανε αίσθηση με τις ταινίες του «Το προξενιό της Άννας» και «Happy Day», που αποτύπωσαν με ευαισθησία και ρεαλισμό την ελληνική κοινωνία. Με έργα όπως «Μικρά Αγγλία», «Ψυχή βαθιά» και «Το τελευταίο σημείωμα», συνέχισε να φωτίζει κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας και να εξερευνά τη μνήμη, την απώλεια και την αξιοπρέπεια. Οι ταινίες του διακρίνονται για την ανθρωπιά, τη λιτότητα και τη βαθιά συναισθηματική δύναμη, καθιερώνοντάς τον ως έναν από τους πιο αγαπητούς και συνεπείς σκηνοθέτες της ελληνικής κινηματογραφίας.

1940 – Πελέ (Pelé / Έντσον Αράντες ντο Νασιμέντο), Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής, ευρύτερα αναγνωρισμένος ως ένας από τους κορυφαίους αθλητές όλων των εποχών. Γεννημένος στο Τρες Κορασόες της Βραζιλίας, έκανε το ντεμπούτο του στη Σάντος σε ηλικία μόλις 15 ετών και σύντομα έγινε σύμβολο του «βασιλιά των σπορ». Με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας κατέκτησε τρεις φορές το Παγκόσμιο Κύπελλο (1958, 1962, 1970) – επίδοση μοναδική στην ιστορία. Με περισσότερα από 1.000 γκολ στην καριέρα του, ο Πελέ ανέδειξε το ποδόσφαιρο σε τέχνη, συνδυάζοντας τεχνική, φαντασία και σεμνότητα. Μετά την αποχώρησή του, υπήρξε πρέσβης του αθλητισμού και της ειρήνης, αφήνοντας μια παγκόσμια κληρονομιά που ξεπερνά το ποδόσφαιρο.

1976 – Ράιαν Ρέινολντς (Ryan Reynolds), Καναδός ηθοποιός και παραγωγός, γνωστός για τον χιουμοριστικό και χαρισματικό του χαρακτήρα καθώς και για τον εμβληματικό ρόλο του ως Deadpool στο κινηματογραφικό σύμπαν της Marvel. Γεννημένος στο Βανκούβερ, ξεκίνησε την καριέρα του σε τηλεοπτικές σειρές προτού καθιερωθεί στο Χόλιγουντ με επιτυχίες όπως «The Proposal», «Buried» και «Free Guy». Ο ρόλος του στο «Deadpool» (2016) τον ανέδειξε σε παγκόσμιο σταρ, χάρη στον αυτοσαρκασμό και την ανατρεπτική ερμηνεία του. Εκτός κινηματογράφου, είναι γνωστός για το χιούμορ και την επιχειρηματική του δράση, συμμετέχοντας σε εταιρείες τεχνολογίας και ποτών. Θεωρείται ένας από τους πιο αγαπητούς και πολυτάλαντους ηθοποιούς της εποχής του.

1986 – Εμίλια Κλαρκ (Emilia Clarke), Αγγλίδα ηθοποιός, διεθνώς γνωστή για τον ρόλο της ως Νταινέρυς Ταργκάρυεν στη σειρά-φαινόμενο «Game of Thrones», που την καθιέρωσε ως μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ηθοποιούς της γενιάς της. Γεννημένη στο Λονδίνο, σπούδασε υποκριτική στο Drama Centre και, με την ερμηνεία της ως «Μητέρα των Δράκων», κατέκτησε κοινό και κριτικούς, αποσπώντας τέσσερις υποψηφιότητες για Emmy. Έχει πρωταγωνιστήσει επίσης σε ταινίες όπως «Me Before You» και «Solo: A Star Wars Story». Παράλληλα, έχει μιλήσει ανοιχτά για τις περιπέτειες της υγείας της, εμπνέοντας θαυμασμό για τη δύναμη και την ευγένειά της. Η Κλαρκ θεωρείται σήμερα σύμβολο γυναικείας αποφασιστικότητας και χαρισματικής παρουσίας στο Χόλιγουντ.

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Ιάκωβος, Ιακωβίνα

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Διεθνής Ημέρα για τον Πάνθηρα του Χιονιού
Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Σύνδρομο Καμπούκι