Ο Γου Τζιανφέι έψαχνε την κατάλληλη τοποθεσία για να ανεγείρει ένα μεγάλο εργοστάσιο της κινεζικής Zhende Medical. Αφού εξέτασε τη νοτιοανατολική Ασία, το Μαρόκο, την Αίγυπτο και την Αιθιοπία, κατέληξε σε μια έκταση έξω από το Ναϊρόμπι, στην Κένυα.
Στην Tatu City, πρώην φυτεία που έχει μετατραπεί σε ειδική οικονομική ζώνη, εργοστάσια βρίσκονται σήμερα ανάμεσα σε καλλιέργειες καφέ και παράγουν από φωτοβολταϊκά πάνελ και φιάλες αερίου έως φορτηγά. Η εικόνα σηματοδοτεί τη μεταβολή της κινεζικής οικονομικής παρουσίας στην Αφρική: εκτός από τα μεγάλα κρατικά έργα υποδομών, ιδιωτικές εταιρείες αναζητούν νέες αγορές και ευνοϊκότερα περιθώρια κέρδους.
Οι Financial Times αναφέρουν ότι η Κένυα, η Τανζανία και η Ουγκάντα προσελκύουν επενδυτές από την Κίνα, οι οποίοι εισφέρουν κεφάλαια, εξοπλισμό και τεχνογνωσία στον μεταποιητικό τομέα.
Από τις υποδομές στην παραγωγή ειδών καθημερινής χρήσης
Η κινεζική δραστηριότητα στην Αφρική είχε επί χρόνια ως βασικούς άξονες την κρατική χρηματοδότηση, τις υποδομές και την εκμετάλλευση φυσικών πόρων. Πλέον, αυξάνονται οι εταιρείες που παράγουν αγαθά τόσο για την τοπική αγορά όσο και για εξαγωγή.
Στην παραγωγή τους συγκαταλέγονται πλαστικοί κουβάδες, δερμάτινα παπούτσια, πάνες, προϊόντα υγιεινής, γυαλί και υλικά οικοδομών, όπως αναφέρει η Λίντα Καλαμπρέζε, ειδική στις εμπορικές σχέσεις Κίνας και Αφρικής στο ερευνητικό ινστιτούτο ODI.
Τα κινεζικά υπουργικά στοιχεία για το εμπόριο, τα οποία επικαλούνται οι FT, καταγράφουν ότι το 2025 οι άμεσες επενδύσεις της Κίνας στη μεταποίηση της Αφρικής ανήλθαν σχεδόν στα 8 δισ. δολάρια. Πρόκειται για αύξηση άνω του 50% σε σύγκριση με το 2016.
Η αρμόδια επενδυτική αρχή αναφέρει ότι στην Κένυα έχουν παρουσία περισσότερες από 350 κινεζικές εταιρείες, με έργα συνολικής ανακοινωμένης αξίας 11 δισ. δολαρίων. Πάνω από τις μισές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση.
Οι λόγοι για τη μεταφορά δραστηριοτήτων από την Κίνα
Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελούν το φθηνότερο εργατικό δυναμικό, η διαθεσιμότητα φυσικών πόρων και η προνομιακή πρόσβαση στις δυτικές αγορές. Καθοριστική είναι, παράλληλα, η πίεση που δέχονται οι επιχειρήσεις εντός Κίνας.
Οι επιχειρηματίες στρέφονται σε άλλες χώρες, καθώς η υπερπαραγωγή περιορίζει τα περιθώρια κέρδους. Στην ανατολική Αφρική συναντούν αγορές όπου μεγαλώνουν οι ανάγκες για κατοικίες, δομικά υλικά και καταναλωτικά προϊόντα.
Η επενδυτική αρχή της Τανζανίας υπολογίζει ότι από το 2017 έχουν δεσμευτεί κινεζικά κεφάλαια ύψους 12,5 δισ. δολαρίων, με περίπου τα δύο τρίτα να αφορούν τη μεταποίηση. Ο επικεφαλής της, Γκίλεαντ Τέρι, δήλωσε στους FT πως οι κινεζικές επενδύσεις στον τομέα έχουν δημιουργήσει 150.000 θέσεις εργασίας.
Ενδεικτικό του μεγέθους είναι δύο εργοστάσια κοντά στο Νταρ ες Σαλάμ, καθένα με μήκος άνω του ενός χιλιομέτρου. Το ένα παράγει κεραμικά πλακίδια και γυαλί, ενώ το άλλο χάλυβα.
Η εγκατάσταση ενός εργοστασίου ανοίγει τον δρόμο για το επόμενο
Ο Γου επέλεξε την Κένυα, λαμβάνοντας υπόψη τις μεταφορικές υποδομές, το λιμάνι της Μομπάσα και τα φορολογικά και τελωνειακά οφέλη που παρέχουν οι ειδικές οικονομικές ζώνες. Συνυπολόγισε επίσης την εκτίμησή του ότι η χώρα ισορροπεί στις σχέσεις της με την Κίνα και τις ΗΠΑ.
Το 2022 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του εργοστασίου της θυγατρικής της Zhende, το οποίο παράγει χειρουργικές ποδιές, επιθέματα τραυμάτων και άλλα αναλώσιμα ιατρικά προϊόντα για αγορές στην Αφρική, στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Η επένδυση ανέρχεται σε 100 εκατ. δολάρια και βρίσκεται στη δεύτερη φάση, με στόχο συνολικά 8.000 θέσεις εργασίας.
Πέρυσι ο Γου αποχώρησε από την εταιρεία και ίδρυσε σε γειτονικό χώρο δική του επιχείρηση, η οποία παράγει εκτυπώσεις, ετικέτες και χάρτινες συσκευασίες. Ο ίδιος υπολογίζει ότι στην περιφερειακή αγορά συσκευασιών υψηλής ποιότητας υπάρχει κενό αξίας 200 εκατ. δολαρίων.
Η περίπτωση του Γου αναδεικνύει πώς μια μεγάλη παραγωγική μονάδα μπορεί να δημιουργήσει ανάγκες που καλύπτουν άλλες, προμηθευτικές επιχειρήσεις.
Η ηλεκτροκίνηση κερδίζει επίσης έδαφος
Οι FT μεταδίδουν ότι η κυβέρνηση της Κένυας συμφώνησε αυτόν τον μήνα το πλαίσιο συμφωνίας ύψους 3 δισ. δολαρίων με την Geely Auto Group.
Το σχέδιο περιλαμβάνει μονάδες συναρμολόγησης με ετήσια δυναμικότητα 50.000 αυτοκινήτων και 100.000 μοτοσικλετών, καθώς και δίκτυο σταθμών φόρτισης σε όλη τη χώρα, που θα λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια. Οι μονάδες και η παραγωγική ικανότητα αποτελούν σχεδιασμούς και δεν έχουν τεθεί ήδη σε λειτουργία.
Την ίδια ώρα που προωθούνται μεγάλης κλίμακας έργα, μικρότερες επιχειρήσεις επιλέγουν να εγκατασταθούν στην περιοχή. Ο κινεζικός πληθυσμός στην Κένυα υπολογίζεται πλέον σε περίπου 50.000 άτομα.
Οι ευκαιρίες συνοδεύονται από εμπόδια στην κερδοφορία
Η ανάπτυξη δεν προχωρά χωρίς προκλήσεις. Η ηλεκτρική ενέργεια και άλλες εισροές εξακολουθούν να κοστίζουν ακριβά, ενώ ο κατακερματισμός των αγορών στην Αφρική δυσχεραίνει την επέκταση των επιχειρήσεων.
Ο ανταγωνισμός έχει ήδη γίνει εντονότερος σε ορισμένους τομείς. Σύμφωνα με Κινέζα σύμβουλο επιχειρήσεων με έδρα το Ναϊρόμπι, πάνω από 100 κινεζικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στην επεξεργασία ξύλου στην Κένυα, την Τανζανία και την Ουγκάντα. Για όσους μπήκαν πρώτοι στην αγορά, η επίτευξη αντίστοιχων κερδών είναι πλέον δυσκολότερη.
Ορισμένες επιχειρήσεις αναβαθμίζουν τον εξοπλισμό τους και κατευθύνουν στην Ευρώπη προϊόντα ανώτερης ποιότητας. Άλλες στρέφονται σε αγοραστές γειτονικών χωρών, ενώ υπάρχουν και εταιρείες που οδηγήθηκαν σε διακοπή της δραστηριότητάς τους.
Παρά τις δυσκολίες, εξακολουθούν να φτάνουν νέες επιχειρήσεις. Η επιβράδυνση της κινεζικής ανάπτυξης στρέφει το ενδιαφέρον στην ανατολική Αφρική, όπου η οικοδομή και η διεύρυνση των πόλεων συντηρούν τη ζήτηση και προσελκύουν επιχειρηματίες που προσδοκούν να εντοπίσουν εκεί την επόμενη ευκαιρία τους.
