Πετρέλαιο θέρμανσης: ΕΦΚ, επιδότηση και διυλιστήρια για το «φρένο» στα 1,75 ευρώ

Η τιμή με την οποία θα γεμίσουν τις δεξαμενές τους τα νοικοκυριά από τις 15 Οκτωβρίου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών, καθώς η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους αλλάζει τα δεδομένα λίγο πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.

Με τις σημερινές συνθήκες στις διεθνείς αγορές, το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε, χωρίς καμία παρέμβαση, να κάνει πρεμιέρα ακόμη και κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο.

Το σενάριο αυτό θέλει να αποτρέψει η κυβέρνηση, βάζοντας ως «οροφή» για την τιμή εκκίνησης τα 1,75 ευρώ το λίτρο.

Την κατεύθυνση αυτή έδωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξή του στο ERTnews, προαναγγέλλοντας πακέτο μέτρων που θα ανακοινωθεί την επόμενη εβδομάδα και θα στηριχθεί τόσο σε κρατικές παρεμβάσεις όσο και στη συμμετοχή των διυλιστηρίων.

Ταυτόχρονα, προανήγγειλε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, δημιουργώντας ένα δεύτερο μέτωπο στήριξης των νοικοκυριών. Το ύψος της πρόσθετης ενίσχυσης μένει να καθοριστεί, ενώ πριν από τη νέα ενεργειακή αναταραχή είχε προβλεφθεί κονδύλι περίπου 270 εκατ. ευρώ για το επίδομα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ενδεχομένως να υπάρξει αύξηση και της περιμέτρου των δικαιούχων.

Πρέπει να καλυφθούν έως 30 λεπτά

Το μεγάλο ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα καλυφθεί η απόσταση ανάμεσα στα περίπου 2 ευρώ που δείχνουν σήμερα οι υπολογισμοί και στην επιθυμητή τιμή έως 1,75 ευρώ.

Η διαφορά ξεπερνά τα 25 λεπτά ανά λίτρο, κάτι που σημαίνει ότι το συνολικό αποτέλεσμα των παρεμβάσεων μπορεί να χρειαστεί να προσεγγίσει τα 30 λεπτά, εφόσον βέβαια οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα.

Στο τραπέζι υπάρχουν διαφορετικοί συνδυασμοί και προς το παρόν καμία αναλογία δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Ένα από τα σενάρια θέλει τα διυλιστήρια να συνεισφέρουν περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο. Ο πρωθυπουργός κατέστησε σαφές ότι αναμένει τη συμμετοχή τους στην προσπάθεια, σημειώνοντας ότι προτιμά ένα μέρος των κερδών τους να επιστρέψει απευθείας στους καταναλωτές μέσω χαμηλότερων τιμών αντί να κατευθυνθεί στα κρατικά ταμεία μέσω πρόσθετης φορολόγησης. Απομένει έτσι να καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο θα καλυφθεί το κρατικό σκέλος της παρέμβασης.

Επιδότηση στην αντλία ή και μείωση ΕΦΚ

Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η απευθείας επιδότηση στην αντλία, ώστε η μείωση να εμφανίζεται άμεσα στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.

Στην εξίσωση έχει μπει όμως και ένα μέτρο που τα τελευταία χρόνια δεν αποτελούσε βασική επιλογή: η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.

Ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται σήμερα στα 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα ή 28 λεπτά το λίτρο. Ένα πιθανό σενάριο θα μπορούσε επομένως να προβλέπει, για παράδειγμα, μείωση του φόρου κατά περίπου 10 λεπτά και επιδότηση στην αντλία κατά άλλα 10 λεπτά, με επιπλέον συμμετοχή των διυλιστηρίων.

Υπάρχουν και άλλες αναλογίες στο τραπέζι, καθώς το τελικό μείγμα θα εξαρτηθεί από το δημοσιονομικό κόστος και από την εξέλιξη των διεθνών τιμών έως τις τελικές αποφάσεις.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης στον ΕΦΚ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι, εάν επιλεγεί, θα πρόκειται για έκτακτο και χρονικά περιορισμένο μέτρο και όχι για μόνιμη φορολογική αλλαγή.

Το ευρωπαϊκό «κλειδί»

Σημαντική παράμετρος είναι και οι αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Αθήνα επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τα έκτακτα μέτρα που θα απαιτηθούν εξαιτίας της νέας ενεργειακής αναταραχής.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο οι σχετικές δαπάνες θα μπορούν να αντιμετωπιστούν με τρόπο που δεν θα επιβαρύνει πλήρως την προβλεπόμενη οροφή των καθαρών δαπανών. Από την εξέλιξη αυτή μπορεί να εξαρτηθεί και το εύρος της κρατικής συμμετοχής στο πακέτο.

Η συζήτηση στο Eurogroup αποκτά έτσι ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με την ανάγκη περιορισμού των επιπτώσεων από την αύξηση του ενεργειακού κόστους λίγο πριν από τον χειμώνα.

Εφόσον δημιουργηθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος, αυξάνονται οι επιλογές για άμεσες κρατικές παρεμβάσεις. Διαφορετικά, μεγαλύτερο μέρος του βάρους μπορεί να μεταφερθεί σε εργαλεία όπως η συμμετοχή των διυλιστηρίων.

Στο πακέτο εξετάζεται επίσης η επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, προκειμένου οι εκπτώσεις να φτάσουν μέχρι την αντλία και να μην απορροφηθούν στην αλυσίδα εμπορίας. Παράλληλα, η παρέμβαση στο diesel κίνησης επεκτείνεται και για τον Οκτώβριο.

Οι τελικές αποφάσεις θα ξεκαθαρίσουν τις επόμενες ημέρες. Η κατεύθυνση, πάντως, έχει ήδη προσδιοριστεί: να αποτραπεί μια εκκίνηση του πετρελαίου θέρμανσης κοντά στα 2 ευρώ, να διατηρηθεί η τιμή έως τα 1,75 ευρώ και ταυτόχρονα να αυξηθεί οριζόντια το επίδομα θέρμανσης.