Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι προσλήψεις στην Ελλάδα βρίσκεται προ των πυλών. Οι αγγελίες εργασίας με γενικόλογες αναφορές σε «ανταγωνιστικές αποδοχές» ή «μισθό ανάλογο των προσόντων» οδεύουν προς το τέλος τους, καθώς οι εργοδότες θα υποχρεώνονται πλέον να αποκαλύπτουν το ύψος των αποδοχών ή τουλάχιστον το εύρος τους πριν από την πρόσληψη ενός εργαζομένου.
Η αλλαγή έρχεται στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970 για τη μισθολογική διαφάνεια, με την Ελλάδα να καλείται να συμμορφωθεί έως τις 7 Ιουνίου 2026. Το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας αναμένεται να τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, φέρνοντας νέες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις αλλά και νέα δικαιώματα για τους εργαζομένους.
Στόχος της παρέμβασης δεν είναι μόνο να γνωρίζουν οι υποψήφιοι τι ακριβώς προσφέρει μια θέση εργασίας, αλλά και να αντιμετωπιστούν χρόνιες μισθολογικές ανισότητες που εξακολουθούν να καταγράφονται στην αγορά εργασίας.
Τέλος στις συνεντεύξεις χωρίς εικόνα για τις αποδοχές
Μέχρι σήμερα, χιλιάδες υποψήφιοι συμμετέχουν σε χρονοβόρες διαδικασίες αξιολόγησης, περνούν από διαδοχικές συνεντεύξεις και αφιερώνουν χρόνο και πόρους, χωρίς να γνωρίζουν ποιος θα είναι τελικά ο μισθός που προσφέρει η εταιρεία.
Αυτό αλλάζει. Με βάση το νέο πλαίσιο, οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να γνωστοποιούν το αρχικό επίπεδο αμοιβής ή το μισθολογικό εύρος της θέσης είτε απευθείας στην αγγελία είτε πριν από τη διαδικασία της συνέντευξης.
Η πρόβλεψη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά εργασίας, θα περιορίσει φαινόμενα παραπλάνησης και θα επιτρέψει στους υποψηφίους να γνωρίζουν εξαρχής εάν μια θέση ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και στις ανάγκες τους.
Απαγορεύονται οι ερωτήσεις για τον προηγούμενο μισθό
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τις πληροφορίες που μπορούν να ζητούν οι εργοδότες από τους υποψηφίους.
Σήμερα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες οι εταιρείες ζητούν να μάθουν πόσα χρήματα λάμβανε ο υποψήφιος στην προηγούμενη εργασία του. Η πρακτική αυτή συχνά χρησιμοποιείται ως βάση για τη διαμόρφωση της νέας προσφοράς.
Με το νέο καθεστώς, κάτι τέτοιο απαγορεύεται ρητά. Οι εργοδότες δεν θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για το μισθολογικό ιστορικό ενός υποψηφίου, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο διαιωνίζονται ανισότητες που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν και μεταφέρονται από εργασία σε εργασία.
Νέα δικαιώματα για τους εργαζομένους
Οι αλλαγές δεν σταματούν στη φάση της πρόσληψης. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι θα έχουν πλέον δικαίωμα να γνωρίζουν τα κριτήρια βάσει των οποίων καθορίζονται οι αποδοχές τους, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται μισθολογικά μέσα σε μια επιχείρηση.
Με άλλα λόγια, οι εταιρείες θα πρέπει να μπορούν να τεκμηριώνουν γιατί δύο εργαζόμενοι αμείβονται διαφορετικά και ποια αντικειμενικά κριτήρια δικαιολογούν τυχόν αποκλίσεις.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι θα έχουν το δικαίωμα να συζητούν και να γνωστοποιούν τις αποδοχές τους όταν αυτό συνδέεται με την προστασία της αρχής της ίσης αμοιβής.
Η ευρωπαϊκή οδηγία απαγορεύει πλέον ρητά συμβατικούς όρους που επιβάλλουν «μισθολογική σιωπή» ή απαγορεύουν στους εργαζομένους να μιλούν για τις αμοιβές τους.
Στο στόχαστρο το μισθολογικό χάσμα ανδρών και γυναικών
Κεντρικός στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η αντιμετώπιση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών που εκτελούν την ίδια εργασία.
Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, τα στοιχεία δείχνουν ότι το μισθολογικό χάσμα εξακολουθεί να υφίσταται και στην ελληνική αγορά εργασίας.
Όπως έχει επισημάνει η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, στις ίδιες ή αντίστοιχες θέσεις εργασίας οι άνδρες εξακολουθούν να αμείβονται κατά μέσο όρο περισσότερο από τις γυναίκες, με τη διαφορά να υπολογίζεται περίπου στο 13%.
Για τον λόγο αυτό, το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι τα συστήματα αμοιβών και επαγγελματικής εξέλιξης θα πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικά, διαφανή και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια.
Παράλληλα, σε περίπτωση που υπάρχουν ενδείξεις μισθολογικής διάκρισης, οι εργαζόμενοι θα αποκτούν τη δυνατότητα να ζητούν στοιχεία και πληροφορίες προκειμένου να διαπιστώσουν εάν εφαρμόζεται στην πράξη η αρχή της ίσης αμοιβής.
Η εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τους κανόνες του παιχνιδιού στην αγορά εργασίας, μεταφέροντας το βάρος από τη μυστικότητα στη διαφάνεια και από τις ασαφείς υποσχέσεις στις σαφείς δεσμεύσεις. Για πρώτη φορά, ο μισθός δεν θα αποτελεί πληροφορία που αποκαλύπτεται στο τέλος της διαδικασίας πρόσληψης, αλλά βασικό στοιχείο της από την πρώτη κιόλας ημέρα.
