Καταπατημένα του Δημοσίου: Δεν προχωρά η ρύθμιση για την εξαγορά τους

Δεν φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα της συμμετοχής η ρύθμιση για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου. Οι εκπτώσεις, που φθάνουν έως και το 80% του τιμήματος, αλλά και η δυνατότητα αποπληρωμής σε 60 άτοκες δόσεις δεν έχουν μέχρι στιγμής λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για όσους κατέχουν εδώ και δεκαετίες δημόσια ακίνητα.

Από τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2024, όταν άνοιξε η σχετική διαδικασία, μέχρι σήμερα οι αιτήσεις στην ψηφιακή πλατφόρμα δεν ξεπερνούν, σύμφωνα με πληροφορίες, τις 12.000. Ο αριθμός αντιστοιχεί περίπου στο 13% των καταπατημένων εκτάσεων, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 90.000, ενώ μέρος των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Πίσω από τη χαμηλή συμμετοχή βρίσκονται, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, οι αυστηρές προϋποθέσεις υπαγωγής, ο μεγάλος αριθμός δικαιολογητικών αλλά και το τίμημα εξαγοράς, το οποίο ακόμη και μετά τις προβλεπόμενες εκπτώσεις κρίνεται σε αρκετές περιπτώσεις υψηλό. Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος. Πολλοί από τους κατόχους έχουν ήδη δηλώσει τις συγκεκριμένες εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και προτιμούν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητά τους αντί να πληρώσουν για να τις αποκτήσουν από το Δημόσιο.

Στο τραπέζι η παράταση

Με την προθεσμία υπαγωγής στη ρύθμιση να λήγει στις 11 Σεπτεμβρίου, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν ήδη φθάσει αιτήματα για παράταση της διαδικασίας. Παράλληλα, η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητά αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες στην περιοχή καθιστούν σε αρκετές περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολη, ακόμη και αδύνατη, την εφαρμογή του νόμου.

Η διαδικασία

Με την υποβολή της αίτησης στην πλατφόρμα, ο ενδιαφερόμενος καταβάλλει παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί. Ο φάκελος θα πρέπει να συνοδεύεται από σειρά δικαιολογητικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημόσιου ακινήτου με δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης από την αρμόδια υπηρεσία, οικοδομική άδεια εφόσον υπάρχει, τίτλοι από τους οποίους προκύπτει η κατοχή, καθώς και συνοδευτικό σημείωμα στο οποίο αποτυπώνεται η κατοχή.

Απαιτούνται ακόμη υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημόσιων ακινήτων, έγγραφο από το οποίο προκύπτει η χρήση του ακινήτου και αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9.

Οι προϋποθέσεις

Για να αποκτήσει κάποιος δικαίωμα εξαγοράς θα πρέπει να αποδεικνύει αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο. Στη δεύτερη περίπτωση, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να χρησιμοποιεί το ακίνητο ως κύρια κατοικία ή βοηθητικό χώρο αυτής ή για την άσκηση τουριστικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής, εμπορικής ή αγροτικής δραστηριότητας. Παράλληλα, το ακίνητο θα πρέπει να έχει δηλωθεί στο Ε9 για τα τελευταία πέντε χρόνια πριν από την υποβολή της αίτησης.

Το τίμημα και οι εκπτώσεις

Η τιμή εξαγοράς ορίζεται κατ’ αρχήν στο 100% της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή του γηπέδου. Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ, με έκπτωση 10%, ή σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη δόση 100 ευρώ.

Το «κλειδί», πάντως, για να περιοριστεί σημαντικά ο λογαριασμός βρίσκεται στις ειδικές εκπτώσεις που προβλέπει ο νόμος. Το τίμημα μειώνεται κατά 50% εάν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου ή έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει ακόμη παρέλθει η σχετική προθεσμία. Η έκπτωση φθάνει στο 70% εφόσον έχει ασκηθεί ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022, ενώ αγγίζει το 80% για ακίνητα που καλύπτουν τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος και προέρχονται από μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.