Καύσιμα: Μειώνεται η κατανάλωση, αλλά αυξάνονται τα έσοδα ΦΠΑ στα κρατικά ταμεία

Παρά την ενεργειακή ακρίβεια και τη μείωση των λίτρων καυσίμων που αγοράζουν οι οδηγοί, τα κρατικά έσοδα από τη φορολόγησή τους παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα. Οι ακριβές τιμές στα πρατήρια ενισχύουν τις εισπράξεις ΦΠΑ και αντισταθμίζουν τις απώλειες από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ), που επιβάλλεται ανά λίτρο και δεν μεταβάλλεται όταν αυξάνονται οι τιμές.

Τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το διάστημα Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026 δείχνουν δύο αντίρροπες κινήσεις. Οι εισπράξεις ΕΦΚ από ενεργειακά προϊόντα μειώνονται αισθητά, την ώρα που ο ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή αυξάνεται και ξεπερνά τις προβλέψεις. Ως αποτέλεσμα, τα συνολικά έσοδα από τους δύο φόρους εμφανίζονται ελαφρώς υψηλότερα από πέρυσι, παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι η κατανάλωση περιορίζεται.

Η μείωση των εσόδων από τον ΕΦΚ

Τα στοιχεία καταγράφουν εισπράξεις ΕΦΚ 2,99 δισ. ευρώ από ενεργειακά προϊόντα, έναντι 3,21 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Η κάμψη ανέρχεται σε 212 εκατ. ευρώ, δηλαδή 6,6%, ενώ ανάλογη είναι και η απόκλιση από τον προϋπολογισμένο στόχο.

Η πτώση των εισπράξεων παραπέμπει σε μικρότερες ποσότητες καυσίμων που διατίθενται στην αγορά. Ο ΕΦΚ υπολογίζεται ως σταθερό ποσό για κάθε μονάδα προϊόντος και όχι με βάση την τιμή πώλησης, εκτός αν έχουν υπάρξει άλλες αλλαγές που επηρεάζουν τα έσοδα. Ενδεικτική είναι η αναθεώρηση προς τα κάτω κατά 280 εκατ. ευρώ της πρόβλεψης για τα συνολικά φετινά έσοδα από ΕΦΚ, στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027: από 7,46 δισ. σε 7,18 δισ. ευρώ.

Οι αυξημένες εισπράξεις ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή

Στον ΦΠΑ των πετρελαιοειδών, οι εισπράξεις ακολουθούν αντίστροφη πορεία. Κατά το εννεάμηνο ανήλθαν σε 1,70 δισ. ευρώ, από 1,48 δισ. ευρώ την περασμένη χρονιά, σημειώνοντας άνοδο 14,5% και ξεπερνώντας τον στόχο κατά 189 εκατ. ευρώ. Αυτό συνδέεται με τη βάση υπολογισμού του φόρου: ο ΦΠΑ επιβάλλεται στη φορολογητέα αξία, στην οποία συνυπολογίζεται και ο ΕΦΚ. Κατά συνέπεια, η άνοδος της τιμής των καυσίμων αυξάνει και το ποσό ΦΠΑ που εισπράττεται για κάθε λίτρο.

Συνολικά, οι δύο φόροι απέφεραν περίπου 4,69 δισ. ευρώ κατά το εννεάμηνο. Η μείωση των εσόδων ΕΦΚ κατά 212 εκατ. ευρώ αντισταθμίστηκε ουσιαστικά από την αύξηση του ΦΠΑ κατά περίπου 215 εκατ. ευρώ. Έτσι, η ακρίβεια περιορίζει μεν την κατανάλωση, αλλά κρατά τα φορολογικά έσοδα σε υψηλά επίπεδα. Για τα νοικοκυριά, αντίθετα, το αποτέλεσμα είναι ότι δαπανούν περισσότερα για λιγότερα καύσιμα, ενώ η φορολογική επιβάρυνση στην αντλία παραμένει μεγάλη.