Ο λαγοκέφαλος, που θεωρείται επικίνδυνος εισβολέας στη Μεσόγειο λόγω της τοξικότητάς του και της καταστροφικής του δράσης, μετατρέπεται μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος LagoMeal σε πιθανή οικονομική ευκαιρία. Με ειδική θερμική επεξεργασία η τοξίνη του εξουδετερώνεται και το ψάρι γίνεται πρώτη ύλη για ποιοτικό ιχθυάλευρο, το οποίο μπορεί να μειώσει το κόστος στις ιχθυοκαλλιέργειες, να δώσει νέο εισόδημα στους αλιείς και ταυτόχρονα να συμβάλει στον περιορισμό του πληθυσμού του.
Πιο αναλυτικά
Το όνομα λαγοκέφαλος απασχολεί έντονα τον ελληνικό Τύπο τις τελευταίες ημέρες, αφού περιγράφεται ως ο εφιάλτης της Μεσογείου. Κατασπαράζοντας τα πάντα στο πέρασμά του, χωρίς φυσικό θηρευτή και με ισχυρή τοξίνη που απαγορεύει την κατανάλωσή του, αφήνει ελάχιστα περιθώρια αντιμετώπισης. Ή μήπως όχι;
Το συγκεκριμένο ψάρι που ήρθε στη Μεσόγειο μετά τη διάνειξη της Διώρυγας του Σουέζ πριν από 150 χρόνια, είναι συγγενής με το ψάρι – φούσκα της Ιαπωνίας, το οποίο παρότι δηλητηριώδες, μπορεί υπό προϋποθέσεις να φαγωθεί.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λοιπόν, χρηματοδότησε το πρόγραμμα LagoMeal και κατάφερε να δημιουργήσει μια εμπορική αλιεία για αυτό το εισβλητικό είδος, το οποίο παλαιότερα δεν είχε καμία εμπορική αξία.
Συγκεντρώνοντας μια ομάδα εμπειρογνωμόνων από διάφορους εθνικούς φορείς και τον ιδιωτικό τομέα, το πρόγραμμα αξιοποίησε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θαλάσσιων Υποθέσεων και Αλιείας (ΕΤΘΑ) και αναπτύχθηκε μια διαδικασία απενεργοποίησης της ισχυρής νευροτοξίνης του, ώστε να μετατραπεί σε ιχθυάλευρο υψηλής ποιότητας.
Ο Δρ. Ι. Νέγκας, επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, δήλωσε: «Ο καλύτερος τρόπος για να ελέγξει κανείς μια αναπόφευκτη εισβολή ενός ανεπιθύμητου υδρόβιου πληθυσμού είναι να του προσδώσει αξία. Καθιστώντας τον πολύτιμο, αυξάνεις το κίνητρο – και τις προσπάθειες – για τη συλλογή του».
Μέσω της θερμικής επεξεργασίας για την απομάκρυνση της θανατηφόρας τοξίνης, οι εταίροι του έργου πίστευαν ότι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια κερδοφόρα αγορά για αυτόν τον, κατά τα άλλα, μη επιθυμητό εισβολέα. Οι ντόπιοι αλιείς θα είχαν ένα νέο είδος-στόχο, οι υδατοκαλλιεργητές θα επωφελούνταν από χαμηλότερες τιμές τροφών και ο πληθυσμός του λαγοκέφαλου θα μειωνόταν.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι το μαγείρεμα στους 160 °C εξουδετερώνει το δηλητήριο σε επίπεδα ασφαλή για την ανθρώπινη κατανάλωση, ενώ στους 200 °C το δηλητήριο εξαφανίζεται. Οι δοκιμές διατροφής ήταν επίσης ενθαρρυντικές, καθώς έδειξαν ότι το ευρωπαϊκό λαβράκι αναπτύσσεται καλά όταν το ιχθυάλευρο από λαγοκέφαλο αντικαθιστά έως και το 30% του συμβατικού ιχθυαλεύρου στη διατροφή του.
Το επιχειρηματικό σχέδιο του έργου προέβλεπε τη δημιουργία μιας μικρής μονάδας επεξεργασίας 1.500 τόνων λαγοκέφαλων, η οποία θα παρήγαγε 250 τόνους ιχθυάλευρου και 100 τόνους ιχθυελαίου. Σε διάστημα δέκα ετών, η ετήσια απόδοση της επένδυσης εκτιμήθηκε στο 15-25%, ανάλογα με την έκταση των αντισταθμιστικών μέτρων για τους αλιείς.
Με βάση τα παραπάνω, η μεταποίηση του λαγοκέφαλου θα αποτελούσε μια ελκυστική επένδυση για τους παραγωγούς ιχθυοτροφών και θα βοηθούσε τους υδατοκαλλιεργητές να μειώσουν το κόστος τους. Η δυνατότητα παραγωγής τοπικού ιχθυάλευρου με σταθερή σύνθεση, υψηλή θρεπτική αξία και ανταγωνιστική τιμή θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη για τον κλάδο, ενώ η εμπορική αλιεία του είδους θα συνέβαλε στον έλεγχο των πληθυσμών του.
