Στην Κηφισιά αποκαλύφθηκε μια πρωτοφανής για τα ελληνικά δεδομένα υπόθεση κυβερνοεπίθεσης: άγνωστοι παραβίασαν το ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου των επαγγελματικών ψυγείων κρεοπωλείου και επιχείρησαν να εκτοξεύσουν τις θερμοκρασίες σε ακραία επίπεδα. Η επίθεση θα μπορούσε να καταστρέψει μεγάλες ποσότητες κρέατος, ενώ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε ψυκτικές εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, που έχει σημάνει συναγερμό σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τις τελευταίες εβδομάδες.
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, ο ιδιοκτήτης του καταστήματος κατήγγειλε το περιστατικό μιλώντας στον ΣΚΑΪ. Σύμφωνα με την περιγραφή του, οι δράστες μπήκαν στο σύστημα διαχείρισης των ψυγείων και επιχείρησαν να ανεβάσουν τη θερμοκρασία από τους μηδέν στους 150 βαθμούς Κελσίου.
Οι εργαζόμενοι αντιλήφθηκαν ότι τα ψυγεία λειτουργούσαν περίεργα πολύ νωρίς το πρωί, όταν έφτασαν στο κρεοπωλείο για την προετοιμασία των παραγγελιών χονδρικής. Η λειτουργία του καταστήματος ξεκινά περίπου στις 4 τα ξημερώματα και από την πρώτη στιγμή οι υπάλληλοι διαπίστωσαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με τις ψυκτικές εγκαταστάσεις.
Αρχικά, οι εργαζόμενοι θεώρησαν ότι επρόκειτο για μια συνηθισμένη τεχνική βλάβη. Επικοινώνησαν, λοιπόν, με τον ψυκτικό που συνεργάζεται με την επιχείρηση και του ζήτησαν να επιθεωρήσει τον εξοπλισμό, ώστε να εντοπίσει την αιτία της ασυνήθιστης λειτουργίας.
Η εικόνα που προέκυψε στη συνέχεια έδειξε ότι το πρόβλημα ήταν πιο σύνθετο. Ο τεχνικός δεν κατάφερε να το αποκαταστήσει, ενώ οι ενδείξεις στις θερμοκρασίες δεν εξηγούνταν από μια απλή βλάβη. Επιπλέον, οι υπεύθυνοι διαπίστωσαν πως δεν μπορούσαν πλέον να παρέμβουν χειροκίνητα στις ρυθμίσεις των ψυγείων.
«Δεν μας επιτρεπόταν να μπούμε στο σύστημα», είπε ο ιδιοκτήτης, σημειώνοντας ότι δεν είχαν πρόσβαση στο περιβάλλον διαχείρισης. Ο τεχνικός έλεγξε αρχικά αν υπήρχε διακοπή ή διακύμανση στην ηλεκτροδότηση, ωστόσο οι έλεγχοι δεν εντόπισαν αντίστοιχο πρόβλημα.
Ύστερα από περίπου μία ώρα ελέγχων, άρχισε να εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο παράνομης πρόσβασης στο σύστημα από τρίτο πρόσωπο. Η αποκατάσταση δεν έγινε αμέσως: όπως ανέφερε ο ιδιοκτήτης, χρειάστηκαν συνολικά περίπου δύο ώρες στον τεχνικό για να επαναφέρει τα ψυγεία σε λειτουργία.
Η προσπάθεια να ανέβει η θερμοκρασία των ψυγείων στους 150 βαθμούς
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται οι εντολές που φέρεται να εισήγαγαν οι άγνωστοι στο σύστημα. Ο ιδιοκτήτης αποκάλυψε ότι οι ρυθμίσεις είχαν αλλάξει, ώστε η θερμοκρασία στα ψυγεία να ανέβει από τους μηδέν στους 150 βαθμούς Κελσίου.
Η παρέμβαση έγινε αντιληπτή πριν οι θερμοκρασίες φτάσουν στα επίπεδα που είχαν ορίσει οι δράστες. Όπως διευκρίνισε ο ιδιοκτήτης, η θερμοκρασία δεν ανέβηκε τελικά τόσο πολύ και έτσι αποφεύχθηκε η καταστροφή του αποθηκευμένου κρέατος. Αν η επίθεση δεν είχε εντοπιστεί εγκαίρως, οι συνέπειες για την επιχείρηση θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς θα διακυβεύονταν τόσο τα προϊόντα όσο και η διατήρησή τους στην απαιτούμενη θερμοκρασία.
Το σύστημα επιτήρησης του κρεοπωλείου φαίνεται πως συνέβαλε καθοριστικά στον έγκαιρο εντοπισμό. Η σύγχρονη εγκατάσταση καταγράφει συνεχώς τις θερμοκρασίες και στέλνει αυτόματα ειδοποιήσεις στην εταιρεία τεχνικής υποστήριξης, αλλά και στα κινητά των υπευθύνων του καταστήματος.
Έτσι, κάθε ασυνήθιστη αλλαγή στις συνθήκες λειτουργίας μπορεί να εντοπιστεί αμέσως. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πάντως, οι πρώτες ενδείξεις δεν οδήγησαν κατευθείαν στην υποψία κακόβουλης ενέργειας, καθώς οι εμπλεκόμενοι αναζητούσαν αρχικά μια τεχνική αιτία.
Πληροφορίες για παρόμοια συμβάντα σε σούπερ μάρκετ και επιχείρηση εστίασης
Οι πληροφορίες του ιδιοκτήτη για δύο ακόμη επιχειρήσεις στην ίδια περιοχή δίνουν μεγαλύτερη έκταση στην υπόθεση. Όπως υποστήριξε, ο τεχνικός που αποκατέστησε τη λειτουργία των ψυγείων τον ενημέρωσε πως είχαν παρουσιαστεί ανάλογα προβλήματα και σε άλλες επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο τεχνικός, αντίστοιχες δυσλειτουργίες αντιμετώπισαν ένα σούπερ μάρκετ και ένα κατάστημα μαζικής εστίασης. Ο ιδιοκτήτης σημείωσε ότι και οι δύο επιχειρήσεις συνεργάζονταν με την ίδια τεχνική εταιρεία, η οποία έχει αναλάβει τη συντήρηση και την υποστήριξη των ψυκτικών εγκαταστάσεων του κρεοπωλείου.
Η αναφορά αυτή εγείρει εύλογους προβληματισμούς σχετικά με το πώς ενδέχεται να αποκτήθηκε πρόσβαση στα συστήματα των επιχειρήσεων. Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι αν οι δράστες χρησιμοποίησαν κοινή τεχνική υποδομή ή λογαριασμούς απομακρυσμένης διαχείρισης, ώστε να ελέγχουν τις ψυκτικές εγκαταστάσεις περισσότερων πελατών.
Ωστόσο, έως τώρα δεν υπάρχει τεχνική επιβεβαίωση ότι η εταιρεία συντήρησης αποτέλεσε το σημείο εισόδου των αγνώστων στα συστήματα. Ο ιδιοκτήτης εκτιμά ότι το κρεοπωλείο ενδέχεται να μην ήταν ο στόχος που είχαν επιλέξει εξαρχής. Κατά την εκτίμησή του, οι δράστες πιθανόν αναζητούσαν συστήματα με κενά ασφαλείας και αποκτούσαν πρόσβαση σε εκείνα που δεν είχαν επαρκή προστασία.
Απενεργοποίησαν το Wi-Fi των ψυγείων μετά την κυβερνοεπίθεση
Μετά την αποκατάσταση της λειτουργίας των ψυγείων, η επιχείρηση προχώρησε πρώτα στον περιορισμό της δυνατότητας πρόσβασης από το εξωτερικό. Έτσι, αποφασίστηκε να απενεργοποιηθεί προσωρινά το Wi-Fi που συνδέει τις εγκαταστάσεις, ώστε να αποτραπεί νέα απομακρυσμένη παρέμβαση έως ότου αξιολογηθούν τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας.
Ο ιδιοκτήτης επισήμανε ότι τα παλαιά συστήματα ψύξης διαφέρουν σημαντικά από τα νεότερα. Οι παραδοσιακές εγκαταστάσεις βασίζονται σε συμβατικούς μηχανισμούς και δεν προσφέρουν ανάλογες δυνατότητες ασύρματου ελέγχου. Τα σύγχρονα ψυγεία, αντίθετα, έχουν δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο, δίνοντας στους υπευθύνους τη δυνατότητα να ελέγχουν και να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία τους εξ αποστάσεως.
Η τεχνολογία αυτή διευκολύνει ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, επειδή προσφέρει διαρκή έλεγχο των εγκαταστάσεων και άμεση ειδοποίηση για πιθανά προβλήματα. Παράλληλα, όμως, η απομακρυσμένη διαχείριση συνεπάγεται νέους κινδύνους, όταν δεν υποστηρίζεται από επαρκείς μηχανισμούς κυβερνοασφάλειας.
