Το ελληνικό ΥΠΕΞ εξετάζει τις πραγματικές στοχεύσεις πίσω από την απόφαση της Τουρκίας να θεσμοθετήσει δύο θαλάσσια πάρκα σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, την οποία χαρακτηρίζει παράνομη και προκλητική, καθώς, όπως υποστηρίζει, επεκτείνεται σε διεθνή ύδατα και ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η κίνηση της Άγκυρας συνδέεται, σύμφωνα με την ανάλυση, τόσο με την πίεση που δέχεται στο εσωτερικό και τις ανησυχίες της για τη συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, όσο και με τη διαχρονική τουρκική θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και τη «Γαλάζια Πατρίδα», ενώ έρχεται ως απάντηση σε ελληνικές πρωτοβουλίες για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα θαλάσσια πάρκα.
Πιο αναλυτικά
Τις βαθύτερες αιτίες εξετάζει το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών μετά την απόφαση της Άγκυρας να θεσμοθετήσει δύο θαλάσσια πάρκα στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ζώνες αποτυπώνονται σε Προεδρικά Διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Η πρώτη ερμηνεία που δίνεται είναι ότι η Τουρκία πιέζεται το τελευταίο διάστημα σε σχέση με το Ισραήλ και θεωρεί ότι το Ισραήλ, μετά το Ιράν, ετοιμάζεται να τους επιτεθεί. Επίσης, βλέπει με πολύ μεγάλη καχυποψία την αμυντική συνεργασία της Ελλάδας και της Κύπρου με το Ισραήλ. Ο Ερντογάν πρέπει να απαντήσει στο εσωτερικό του ακροατήριο και στο πλαίσιο αυτό κάνει τις κινήσεις του με βάση το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Διότι η χωροθέτηση τουρκικών πάρκων στο Αιγαίο δεν ήταν ποτέ μια εύκολη υπόθεση, καθώς σχετίζεται άμεσα με τη θεωρία περί «γκρίζων ζωνών» ελληνικής κυριαρχίας που έχουν αναπτύξει οι Τούρκοι μετά το 1996.
«Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στο βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας», σχολίασε χαρακτηριστικά χτες το υπουργείο Εξωτερικών.
Η Άγκυρα θεωρεί και με κάθε ευκαιρία, όποτε την εξυπηρετεί, προβάλλει τη θεωρία των γκρίζων ζωνών και εξηγεί ότι νησιά που δεν αναφέρονται ονομαστικά στις συνθήκες της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1947) δεν έχουν ποτέ αποδοθεί στην Ελλάδα. Οι δύο χώρες πρέπει να συζητήσουν το καθεστώς τους. Κυκλοφορούν εδώ και χρόνια διάφοροι άτυποι κατάλογοι με τα «γκρίζα νησιά», με πιο γνωστό τον λεγόμενο «EGAYDAAK» με 201 ελληνικά νησιά.
Οι Τούρκοι, όμως, αποφεύγουν να προσδιορίσουν επισήμως ποια είναι αυτά τα νησιά. Ο λόγος είναι ότι ο κατάλογος «EGAYDAAK» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη Γαύδο και μερικά νησιά γύρω από την Κρήτη, καθώς και νησιά ανάμεσα στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, δεκάδες μίλια από τις τουρκικές ακτές.
Η Άγκυρα γνωρίζει ότι τέτοιες διεκδικήσεις δεν μπορούν να σταθούν στη διεθνή κοινότητα, πολύ περισσότερο που οι Τούρκοι διεκδικούν να πάρουν F-35 και να ενταχθούν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα της άμυνας. Για αυτόν τον λόγο και ο χάρτης της «Γαλάζιας Πατρίδας» που εμφανίζει με το ίδιο χρώμα με την Τουρκία όλα τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, κυκλοφορεί μόνον στο εσωτερικό της χώρας. Διεθνώς, η Άγκυρα έχει καταθέσει από τον Μάρτιο του 2020 στον ΟΗΕ έναν χάρτη που δεν αγγίζει την ελληνική εδαφική επικράτεια εκτός από το Καστελόριζο. Η ενέργεια της Άγκυρας «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα», τόνισε χτες στην ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η κίνηση αυτή αποφασίστηκε ως απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας που έχει καταθέσει από το 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει και τη μη οριοθετημένη ΑΟΖ με εξωτερικά όρια όπου δεν υπάρχει συμφωνία, τα όρια που θέτει ο νόμος 4001/2011, αλλά και στη θεσμοθέτηση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων του Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων.
Η Τουρκία είχε αντιδράσει και με ανακοινώσεις του υπουργείου Εξωτερικών και με επιστολή στον ΟΗΕ για τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αλλά και στην οριοθέτηση των Οικοπέδων νοτίως της Κρήτης που δόθηκαν στην Chevron, τα εξωτερικά όρια των οποίων στηρίζονται και πάλι στον νόμο 4001/2011.
Τώρα, όμως, σε αυτή τη χρονική συγκυρία, δίνει συνέχεια, ενώ εκκρεμεί και η άλλη απόφαση για τον ορισμό των θαλάσσιων ζωνών, που όσο και αν επιμένουν ελληνικές διπλωματικές πηγές ότι δεν θα περιλαμβάνει χάρτες και συντεταγμένες, είναι βέβαιο ότι θα πρόκειται για μια αρνητική εξέλιξη για τις διμερείς μας σχέσεις.
