Η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει δικό της ρόλο στις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις της Ανατολικής Μεσογείου, αμφισβητώντας μέσω NAVTEX τις αρμοδιότητες της Ελλάδας και της Κύπρου. Η επανέναρξη του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου διαμορφώνει νέα δεδομένα, καθώς η Άγκυρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη και με τη γαλλική εμπλοκή.
Πέρα από την προσπάθεια να εδραιώσει επί του πεδίου τις διεκδικήσεις της με αντι-NAVTEX, η Άγκυρα επιδιώκει να μεταφέρει από την Αθήνα στο Παρίσι την προσπάθεια συνεννόησης. Όπως ανέφερε η Hürriyet Daily News, η τουρκική πλευρά επιζητεί διπλωματικό συντονισμό με τη Γαλλία, υπό τη σημαία της οποίας θα γίνουν οι νέες έρευνες για την ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Αθήνα ετοιμάζεται να επαναλάβει τις έρευνες στον βυθό για το Great Sea Interconnector (GSI), έπειτα από τα σχετικά αιτήματα που κατέθεσε στις ελληνικές αρχές η γαλλική Nexans. Η Άγκυρα ισχυρίζεται πως τμήματα της προβλεπόμενης όδευσης βρίσκονται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα και επιμένει ότι οι εργασίες προϋποθέτουν προηγούμενη συνεννόηση με την ίδια.
Στις 16 Οκτωβρίου, η Τουρκία εξέδωσε δύο αντι-NAVTEX, με τις οποίες αμφισβήτησε τις αρμοδιότητες της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι αναγγελίες δεν αφορούν άμεσα τις νέες έρευνες του GSI, συνδέονται όμως και οι δύο με την ευρύτερη αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στην περιοχή από την Άγκυρα.
Η πρώτη αντι-NAVTEX, με αριθμό 1018/26, εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας ως απάντηση στην ελληνική αναγγελία για την πολυεθνική άσκηση «Ευνομία», στην οποία μετέχουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία και η Ιταλία. Στις 19 Οκτωβρίου, ημερομηνία που θεωρείται κρίσιμη, έχουν προγραμματιστεί πραγματικά πυρά νότια του Καστελλορίζου, σε θαλάσσια ζώνη που βρίσκεται γεωγραφικά κοντά στην προβλεπόμενη πορεία του γαλλικού ερευνητικού πλοίου. Η διεξαγωγή της άσκησης θα αποτελέσει την πρώτη δοκιμασία της τουρκικής στάσης μετά την αντι-NAVTEX.
Η Άγκυρα αμφισβήτησε ότι ο σταθμός Ηρακλείου είχε αρμοδιότητα να εκδώσει την αναγγελία, θεωρώντας πως αυτή υπάγεται στον σταθμό της Αττάλειας.
Με τη δεύτερη αντι-NAVTEX, αριθμού 1020/26, η τουρκική πλευρά αμφισβήτησε κυπριακή αναγγελία για τις γεωφυσικές έρευνες του «Kobi Ruegg», οι οποίες προβλέπονται για το διάστημα από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου. Οι έρευνες σχετίζονται με το υποθαλάσσιο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο East to Med Corridor (EMC), όχι με την ηλεκτρική διασύνδεση GSI.
Επικαλούμενη τις συντεταγμένες της υφαλοκρηπίδας που έχει κοινοποιήσει στον ΟΗΕ από το 2020, η Τουρκία αρνήθηκε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δικαιοδοσία να εγκρίνει τις συγκεκριμένες έρευνες.
Το επόμενο σημαντικό βήμα αναμένεται να είναι η έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo», αφού ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες αδειοδότησης από τις ελληνικές αρχές.
Η Hürriyet Daily News, αγγλόφωνη τουρκική εφημερίδα, μεταδίδει ότι η Άγκυρα θέλει να συντονιστεί διπλωματικά με το Παρίσι πριν αρχίσουν εργασίες σε περιοχές όπου προβάλλει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας. Η αναφορά υποδηλώνει ότι η Τουρκία επιδιώκει απευθείας συνεννόηση με τη Γαλλία για μια διαφορά που αφορά κατά κύριο λόγο τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες Ελλάδας και Κύπρου. Η ελληνική πλευρά, πάντως, ήταν εκείνη που επιδίωξε τη γαλλική διπλωματική συμμετοχή και ξεκίνησε τις σχετικές διαδικασίες. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση επαφής Άγκυρας–Παρισιού ούτε αποδοχής των τουρκικών αξιώσεων από τη Γαλλία.
Η Αθήνα αποκλείει το ενδεχόμενο να ζητήσει άδεια από την Τουρκία. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε ότι το έργο προχωρά βάσει του σχεδιασμού, με μεγάλες διεθνείς εταιρείες να συμμετέχουν και τις Ηνωμένες Πολιτείες να το στηρίζουν πλήρως. Η κυβέρνηση επιβεβαίωσε ακόμη ότι τα αιτήματα για τη διεξαγωγή των ερευνών κατατέθηκαν στις ελληνικές αρχές, χωρίς να έχει γίνει συνεννόηση με αρχές άλλων χωρών για την υλοποίηση, με εξαίρεση τη Γαλλία και την Κύπρο.
Οι πιο πρόσφατες αντι-NAVTEX εμφανίζονται στον φιλοκυβερνητικό τουρκικό Τύπο ως νίκη της Άγκυρας. Σε δημοσίευμά της στις 17 Οκτωβρίου, η Türkiye υποστηρίζει, με τίτλο «Δύο χώρες ζητούν την άδεια της Τουρκίας», ότι οι τουρκικές ενέργειες ματαίωσαν τους σχεδιασμούς της Αθήνας και της Λευκωσίας, ενώ αποκαλεί τον GSI «πειρατικό έργο καλωδίου».
Η εφημερίδα προσθέτει, επικαλούμενη πληροφορίες που έχουν δημοσιευτεί στον ελληνικό Τύπο, ότι η Ελλάδα αναζητά μέσω γαλλικών εταιρειών τρόπους συνεννόησης με την Τουρκία.
Την ίδια στιγμή, πιο οξεία εμφανίζεται η γραμμή που υιοθετούν άλλα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Ο λογαριασμός αμυντικών θεμάτων TRT Haber Savunma, μεταξύ άλλων, προβάλλει το ενδεχόμενο σύγκρουσης του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού με ελληνικές και γαλλικές δυνάμεις, στην περίπτωση που οι έρευνες προχωρήσουν χωρίς την έγκριση της Άγκυρας.
Η επιστροφή στις έρευνες ανακινεί και το προηγούμενο της Κάσου: το καλοκαίρι του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία βρέθηκαν στην περιοχή και η παρουσία τους προκάλεσε ένταση, ενώ διεξάγονταν εργασίες για το καλώδιο.
Σε διαφορετικές συνθήκες βρίσκεται πλέον η Άγκυρα, καθώς έχει απέναντί της ισχυρότερη γαλλική συμμετοχή και ανοιχτή στήριξη των ΗΠΑ για το έργο. Γι’ αυτό αποκτά ξεχωριστή σημασία η προσπάθεια προσέγγισης με το Παρίσι: στο επίκεντρο δεν είναι αποκλειστικά ο τρόπος με τον οποίο θα γίνουν οι έρευνες, αλλά και το αν η Τουρκία θα καταφέρει να καταστήσει την προηγούμενη συγκατάθεσή της προϋπόθεση για υποθαλάσσιες διασυνδέσεις σε θαλάσσιες ζώνες των οποίων τις δικαιοδοσίες αμφισβητεί.
