Η ολοένα μεγαλύτερη προτίμηση των Ελλήνων για βουνά, δάση, ποτάμια και φαράγγια συνιστά θετική εξέλιξη για την κινητική αναψυχή και την ποιότητα ζωής. Η πανδημία, μαζί με την επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έκανε τις υπαίθριες εξορμήσεις νέα μόδα.
Παρά ταύτα, η διάθεση για συμμετοχή δεν σημαίνει ότι υπάρχει πάντα η αναγκαία γνώση, η κατάλληλη προετοιμασία και η επίγνωση των κινδύνων.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Χάρης Κουθούρης υπογραμμίζει πως προτεραιότητα έχουν η ενημέρωση για τη φύση και η πρόληψη ατυχημάτων. Τραυματισμοί, άνθρωποι που χάνονται από μονοπάτια και επιχειρήσεις διάσωσης δείχνουν ότι οι υπαίθριες δραστηριότητες έχουν πραγματικούς κινδύνους. Καθώς τα περιστατικά γίνονται συχνότερα και σοβαρότερα, απαιτούνται συστηματική καταγραφή και διερεύνηση, αλλά κυρίως παρεμβάσεις πρόληψης.
Ο ίδιος αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Το βουνό δεν είναι αστικός πεζόδρομος. Οι καιρικές συνθήκες μεταβάλλονται, οι διαδρομές κρύβουν δυσκολίες και απαιτούν άμεση βοήθεια η οποία δεν είναι δεδομένη. Ωστόσο, πολλοί συμπολίτες μας οργανώνουν εξορμήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων χωρίς να έχουν ενημερωθεί επαρκώς για τις πραγματικές συνθήκες. Συχνά δεν γνωρίζουν τις απαιτήσεις της διαδρομής, τον αναγκαίο εξοπλισμό, ούτε κυρίως το επίπεδο κατάρτισης των ανθρώπων που αναλαμβάνουν να τους συνοδεύσουν στο φυσικό περιβάλλον.
Στη χώρα μας, επισημαίνει, η γνώση των πολιτών γύρω από την υπαίθρια παιδεία (Outdoor Literacy) και την υπαίθρια εκπαίδευση (Outdoor Education) στα σχολεία παραμένει σημαντικά περιορισμένη. Αν και οι ορειβατικοί σύλλογοι προσφέρουν επί πολλά χρόνια, η σχετική γνώση δεν έχει φτάσει επαρκώς στον γενικό πληθυσμό. Το παράδειγμα ευρωπαϊκών και βαλκανικών χωρών αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η οργανωμένη υπαίθρια εκπαίδευση, ώστε η πρόσβαση στη φύση να γίνεται με ασφάλεια και υπευθυνότητα».
Όπως αναφέρει ο ίδιος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ουσιαστική αντιμετώπιση πρέπει να αρχίσει από τα σχολεία σε όλη τη χώρα. Χρειάζεται η υπαίθρια εκπαίδευση να ενταχθεί με συστηματικό τρόπο στο πρόγραμμα σπουδών, με έμφαση στα οφέλη της κίνησης στη φύση για τη σωματική και ψυχική υγεία, στην αναγνώριση των κινδύνων, στην πρόληψη και στην περιβαλλοντική συνείδηση. Η θεωρία πρέπει να πλαισιώνεται από οργανωμένα βιωματικά προγράμματα Outdoor Education σε πάρκα, δάση και ασφαλείς φυσικούς χώρους, με κατάλληλα εκπαιδευμένους Συνοδούς – Εμψυχωτές.
Ο κ. Κουθούρης τονίζει πως για να αναπτυχθούν με ασφάλεια οι υπαίθριες δραστηριότητες, καθοριστική είναι η συνεισφορά των εκπαιδευτικών φορέων, όπως τα ΑΕΙ, τα ΚΕΔΙΒΙΜ και οι φορείς επαγγελματικής κατάρτισης, στην εκπαίδευση Συνοδών και Εμψυχωτών με τεχνικές δεξιότητες (Hard Skills) και διαπροσωπικές ικανότητες (Soft Skills). Ξεχωριστή και διαχρονική είναι η συμβολή του ΣΕΤΕΥΔΑ – HATTA Outdoors, που από το 2012 εκπροσωπεί θεσμικά τον επαγγελματικό κλάδο και προωθεί προδιαγραφές ασφάλειας και επαγγελματικής πιστοποίησης. Οι νόμιμα λειτουργούσες επιχειρήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούν κατάλληλα εκπαιδευμένους και πιστοποιημένους Συνοδούς/Εμψυχωτές ως βασική προϋπόθεση για την παροχή οργανωμένων υπαίθριων υπηρεσιών, αντί να επιτρέπεται ανεξέλεγκτη δράση διοργανωτών με ανεπαρκή κατάρτιση. Καταλήγει επισημαίνοντας:
«Η Πολιτεία οφείλει να συνδέσει αυτές τις πρωτοβουλίες με μια εθνική στρατηγική προώθησης υπαίθριας παιδείας και επαγγελματικής επάρκειας με στόχο τη συνέχιση της συμμετοχής των πολιτών σε προγράμματα υπαίθριων δραστηριοτήτων με την απομάκρυνση και την πρόληψη ατυχημάτων στη φύση από οργανωμένες εξορμήσεις.
Η φύση πρέπει να παραμείνει προσβάσιμη σε όλους, αλλά η ελεύθερη πρόσβαση χρειάζεται να συνοδεύεται από γνώση και υπευθυνότητα. Επιτυχημένη εξόρμηση δεν είναι εκείνη που καταλήγει σε μια φωτογραφία στην κορυφή, αλλά εκείνη από την οποία όλοι επιστρέφουν με ασφάλεια».
