Χωρίς την ανοιχτή υπόθεση της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, η συνεργασία Ελλάδας και Βρετανίας θα μπορούσε να βρίσκεται σε ιδανικό επίπεδο, καθώς οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν ιστορία δεκαετιών. Την Παρασκευή και το Σάββατο έγινε στην Αθήνα το Ελληνοβρετανικό συμπόσιο, το οποίο είχα την τιμή να συντονίσω, με τη συμμετοχή διακεκριμένων ομιλητών από τον ακαδημαϊκό χώρο και την ευρύτερη δημόσια ζωή.
Όπως επισημάνθηκε, το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την πολιτική αστάθεια που πλήττει πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Οι επτά πρωθυπουργοί μέσα σε δέκα χρόνια φανερώνουν ότι η ολοκλήρωση μιας πλήρους θητείας τείνει πλέον να μην αποτελεί τον κανόνα. Τρεις είναι οι βασικές αιτίες: η ιδέα του Brexit και της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αλλεπάλληλες πιέσεις στην οικονομία από το Brexit, την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, καθώς και οι εσωτερικές αναταράξεις στα περισσότερα κόμματα.
Οι περιπτώσεις των τελευταίων πρωθυπουργών είναι ενδεικτικές. Η Τερέζα Μέι παραιτήθηκε, καθώς δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική έγκριση για τη συμφωνία του Brexit. Ο Μπόρις Τζόνσον αποχώρησε έπειτα από σκάνδαλα και μαζικές παραιτήσεις υπουργών, ενώ η Λιζ Τρας έμεινε στην πρωθυπουργία λιγότερο από 50 ημέρες, αφού παρουσίασε ένα ασύνδετο οικονομικό πρόγραμμα. Ο Ρίσι Σούνακ ηττήθηκε στις εκλογές —στη δική του περίπτωση έγιναν εκλογές. Σήμερα, ο Κιρ Στάρμερ, μολονότι επικράτησε στις κάλπες, αναγκάστηκε να παραιτηθεί μέσα σε κλίμα αμφισβήτησης και μαζικών αποχωρήσεων υπουργών.
Τώρα, ο Άντι Μπέρναμ αποτελεί την επόμενη περίπτωση, καθώς, όπως λέει η φράση, «αρχή άνδρα δείκνυσι». Η μεγάλη λαϊκή απήχησή του έγινε εμφανής στην αναπληρωματική εκλογή της περιφέρειας Μέικερφιλντ, όπου επικράτησε συντριπτικά απέναντι στο κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ.
Το αίτημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα έχει μακρά διαδρομή: διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1836, αλλά σχεδόν δύο αιώνες αργότερα η πρόοδος παραμένει περιορισμένη. «Προτιμώ να χρησιμοποιώ τον όρο “επανένωση” αντί για τον όρο “επιστροφή” επειδή θεωρώ ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα είναι μια μοναδική περίπτωση. Ήταν ουσιαστικά μέρος ενός μνημείου που διαμελίστηκε, ήταν καθαρά κλεμμένα από τον λόρδο Έλγιν και δεν νομίζω ότι κάποιος μπορεί πραγματικά να αμφισβητήσει σε ποιον ανήκουν. Αλλά το ζήτημα ξεπερνά το θέμα της ιδιοκτησίας», δήλωσε πρόσφατα ο πρωθυπουργός. «Θα ενισχύσουμε ξεκάθαρα την ένταση των απαιτήσεών μας όχι μόνο απέναντι στο Βρετανικό Μουσείο αλλά και στη βρετανική κυβέρνηση», πρόσθεσε.
Εξήγησε πως χρειάζεται να υπάρξει εξαίρεση και να τροποποιηθεί ο νόμος για την αποδέσμευση, ενώ χαρακτήρισε τον νέο Βρετανό πρωθυπουργό σαφώς υπέρ της επιστροφής. Οι δεσμοί Ελλάδας και Βρετανίας έχουν μεγάλο βάθος, αλλά και σύνθετο χαρακτήρα. Ως προς τον κοινοβουλευτισμό, η Μεγάλη Βρετανία λειτούργησε ως πρότυπο και επηρέασε σημαντικά τη διαμόρφωση των δημοκρατικών θεσμών από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους. Παράλληλα, οι εμπορικές, ναυτιλιακές και ευρύτερα οικονομικές συναλλαγές, που αναπτύχθηκαν ήδη τον 19ο αιώνα, παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές και διαθέτουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης, όπως συζητήθηκε στο Ελληνοβρετανικό συμπόσιο. Ωστόσο, τα Γλυπτά εξακολουθούν να αποτελούν μια διαρκή εκκρεμότητα, η οποία πρέπει να διευθετηθεί.
