Από τις 7 έως τις 13 Νοεμβρίου 2026, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου φιλοξενεί τη διεθνή κριτική επιτροπή του IGCAT (International Institute of Gastronomy, Culture, Arts and Tourism), στο πλαίσιο της αξιολόγησης της υποψηφιότητάς της για τη διάκριση «Παγκόσμια Περιφέρεια Γαστρονομίας 2028» (World Region of Gastronomy 2028).
Ως πρώτη ελληνική Περιφέρεια που διεκδικεί αυτόν τον τίτλο, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχει αναλάβει τον σχεδιασμό και τη διοργάνωση της επίσκεψης, καθώς και τον συνολικό συντονισμό της. Για την υλοποίησή της ενεργοποιείται ένα εκτεταμένο δίκτυο θεσμικών φορέων, οργανώσεων της παραγωγής, επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών και επιστημονικών ιδρυμάτων, πολιτιστικών συλλόγων και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.
Με επισκέψεις, θεσμικές συναντήσεις, παρουσιάσεις και βιωματικές δράσεις, το επταήμερο πρόγραμμα θα περάσει από την Τήνο, τη Σύρο και τη Ρόδο.
Επιδίωξη είναι τα μέλη της επιτροπής να γνωρίσουν τόσο τον γαστρονομικό πλούτο των νησιών όσο και το ευρύτερο οικοσύστημα που ενώνει την πρωτογενή παραγωγή με τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, τον τουρισμό, την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Archipelago 50 – Η διαφορετικότητα ως στοιχείο ταυτότητας
Η κεντρική ιδέα στην οποία στηρίζεται η υποψηφιότητα του Νοτίου Αιγαίου είναι «Archipelago 50 – Where Diversity Becomes Identity» (Αρχιπέλαγος 50 – Εκεί όπου η διαφορετικότητα γίνεται ταυτότητα).
Η Περιφέρεια διαθέτει 669 νησιά και νησίδες, από τα οποία τα 50 είναι κατοικημένα. Η γεωγραφική διασπορά και η ποικιλομορφία τους δεν εμποδίζουν τη συγκρότηση μιας κοινής ταυτότητας· αντίθετα, αποτελούν την ίδια την αφετηρία της.
Οι ιστορίες, οι γεύσεις, οι καλλιέργειες, οι τεχνικές και οι παραδόσεις κάθε νησιού είναι ξεχωριστές. Συνθέτουν, ωστόσο, έναν ζωντανό γαστρονομικό πολιτισμό, που γεννήθηκε από τη μακρόχρονη σχέση των κατοίκων με τη γη, τη θάλασσα και τους φυσικούς πόρους που έχουν στη διάθεσή τους.
Στην καρδιά της υποψηφιότητας βρίσκεται η αντίληψη της γαστρονομίας ως πεδίου συνάντησης οικονομίας, πολιτισμού, κοινωνίας και περιβάλλοντος. Η συμβολή της στην αειφόρο ανάπτυξη και στην ενδυνάμωση των νησιωτικών κοινωνιών εκτείνεται από την προστασία των τοπικών ποικιλιών και τη βιώσιμη αλιεία έως τη διαφύλαξη της παραδοσιακής γνώσης, τη στήριξη των νέων παραγωγών και τη διασύνδεση της τοπικής παραγωγής με τον τουρισμό.
Για την υποψηφιότητα μίλησε ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος:
«Υποδεχόμαστε την κριτική επιτροπή του IGCAT με τον ίδιο τρόπο που χτίσαμε την υποψηφιότητά μας: θέλουμε να δει τα νησιά μας όπως πραγματικά είναι, μέσα από τους ανθρώπους τους. Τον παραγωγό που κρατά ζωντανή μια ποικιλία. Τον νέο που γύρισε στο νησί του για να φτιάξει κάτι δικό του. Τη γυναίκα που μαθαίνει στα εγγόνια της τη συνταγή που έμαθε από τη μητέρα της. Αυτή είναι η γαστρονομία του Νοτίου Αιγαίου.
Έχοντας αναδειχθεί Ευρωπαϊκή Περιφέρεια Γαστρονομίας το 2019, το Νότιο Αιγαίο είναι σήμερα η πρώτη ελληνική Περιφέρεια που διεκδικεί τον παγκόσμιο τίτλο. Θεωρούμε ότι η εμπειρία των νησιών μας έχει κάτι να πει και πέρα από τα σύνορά μας: πώς μικρές κοινωνίες με περιορισμένους πόρους μπορούν να μετατρέψουν την παράδοση σε πλεονέκτημα και προοπτική.
Χωρίς τη συνεργασία, τίποτα από αυτά δεν θα μπορούσε να γίνει. Θερμές ευχαριστίες απευθύνω στα Επιμελητήρια Κυκλάδων και Δωδεκανήσου, στους φορείς, στους παραγωγούς και σε όλους όσοι υποδέχονται την επιτροπή, καθώς και στην Attica Group για τη στήριξη. Πενήντα νησιά, μία φωνή.»
Τήνος, Σύρος και Ρόδος: τρεις σταθμοί και διαφορετικές εκφράσεις της κοινής ταυτότητας
- Τήνος | 8–10 Νοεμβρίου – Γη, παράδοση και τοπικά προϊόντα
Η Τήνος αποτελεί τον πρώτο σταθμό της επιτροπής, με την Έπαρχο Τήνου, Αναστασία Δεληγιάννη-Άσπρου, να έχει την ευθύνη της υποδοχής και του συντονισμού. Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκονται οι δεσμοί της γαστρονομίας με το αγροτικό τοπίο, την παραδοσιακή τεχνογνωσία και την πολιτιστική κληρονομιά. Οι επισκέπτες θα γνωρίσουν την τοπική παραγωγή, τη μαρμαρογλυπτική και την τέχνη της ξερολιθιάς, αλλά και σύγχρονες δράσεις που ενώνουν τη γη με τη γαστρονομική δημιουργία.
- Σύρος | 10–11 Νοεμβρίου – Παραγωγή, επιχειρηματικότητα και θεσμικές συμπράξεις
Ως διοικητική πρωτεύουσα του Νοτίου Αιγαίου, η Σύρος φιλοξενεί πρόγραμμα που φωτίζει τους δεσμούς της γαστρονομίας με την επιχειρηματικότητα, τη μεταποίηση, την πολιτιστική κληρονομιά και τους νέους παραγωγούς. Την επιτροπή θα καλωσορίσει ο Χωρικός Αντιπεριφερειάρχης Κυκλάδων, Γιώργος Λεονταρίτης. Στα γραφεία της Περιφέρειας στην Ερμούπολη θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου, με την παρουσία μελών του Περιφερειακού Συμβουλίου. Στις δράσεις περιλαμβάνονται επίσκεψη στο Επιμελητήριο Κυκλάδων, θεσμικές συναντήσεις, καθώς και περιηγήσεις σε παραγωγικές μονάδες και πολιτιστικούς χώρους του νησιού.
- Ρόδος | 12–13 Νοεμβρίου – Στρατηγική Περιφέρειας, συνεργασίες και βιώσιμη ανάπτυξη
Στη Ρόδο ολοκληρώνεται η επίσκεψη, με τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου να παρουσιάζει στην κριτική επιτροπή τη συνολική στρατηγική της Περιφέρειας, το μοντέλο συνεργασίας της με θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς, καθώς και τις πρωτοβουλίες που συνδέουν τη γαστρονομία με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σημαντικό μέρος του προγράμματος είναι η συνάντηση στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου, όπου θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι θεσμικών, παραγωγικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών φορέων. Οι συζητήσεις επικεντρώνονται σε δράσεις για τη βιοποικιλότητα, την εκπαίδευση, την κυκλική οικονομία, την κοινωνική επιχειρηματικότητα, καθώς και τη διασύνδεση της τοπικής παραγωγής με τον τουρισμό.
Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στη Ρόδο περατώνεται η αξιολόγηση, με ειδική συνεδρίαση της κριτικής επιτροπής και συνέντευξη Τύπου, όπου θα ανακοινωθούν η αποτίμηση και το αποτέλεσμα της επιτόπιας επίσκεψης των μελών της.
Επιμελητήρια Κυκλάδων και Δωδεκανήσου: στρατηγικοί εταίροι της υποψηφιότητας
Σημαντική για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του προγράμματος είναι η σύμπραξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου με τα Επιμελητήρια Κυκλάδων και Δωδεκανήσου. Τα Επιμελητήρια μετέχουν ως Στρατηγικοί Εταίροι της Υποψηφιότητας , ενώ το Δίκτυο Aegean Cuisine συνεισφέρει ουσιαστικά στην προβολή του γαστρονομικού πλούτου των νησιών.
Στη διαμόρφωση των επισκέψεων και των θεματικών συναντήσεων, αλλά και στην ενεργοποίηση παραγωγικών και επιχειρηματικών φορέων, συμμετέχουν ουσιαστικά τα δύο Επιμελητήρια. Παράλληλα, προβάλλουν τη γαστρονομία ως χώρο συνεργασίας, καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης.
Η συμμετοχή των Επιμελητηρίων αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η συνεργασία της Περιφέρειας με τον επιχειρηματικό κόσμο, προκειμένου η υποψηφιότητα να εκπροσωπεί ολόκληρο το παραγωγικό δυναμικό των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων.
Τον ρόλο του Επίσημου Χορηγού Θαλάσσιων Μεταφορών της επίσκεψης έχει η Attica Group, μητρική των Blue Star Ferries, Hellenic Seaways, Anek Lines και SuperFast Ferries. Η εταιρεία στηρίζει τις ακτοπλοϊκές μετακινήσεις της διεθνούς επιτροπής και συμβάλλει στην εκτέλεση του προγράμματος, ενώ παράλληλα προβάλλεται η καθοριστική συμβολή της θαλάσσιας συνδεσιμότητας στην οικονομική και κοινωνική συνοχή των νησιών.
Τα μέλη της διεθνούς κριτικής επιτροπής
Τα ονόματα των μελών της κριτικής επιτροπής του IGCAT και οι ειδικότητές τους, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της υποψηφιότητας, είναι τα εξής:
Dr Diane Dodd (Ηνωμένο Βασίλειο / Ισπανία), Πρόεδρος του IGCAT – Διακυβέρνηση και Οικονομική Διαχείριση
Dr Edith Szivas (Ηνωμένο Βασίλειο / Ουγγαρία), Αντιπρόεδρος του IGCAT – Καινοτομία, Δημιουργικότητα, Τουρισμός και Απασχόληση
Lamia Temimi (Τυνησία), Πρέσβειρα του IGCAT και Συντονίστρια του Cap Bon 2028 – Συμμετοχή των Πολιτών, Εκπαίδευση και Ενδυνάμωση των Τοπικών Κοινωνιών
Jaume Gomila (Ισπανία), Αντιπρόεδρος του IGCAT και Συντονιστής του Menorca 2022 – Περιβάλλον, Γεωργία και Βιωσιμότητα
Levan Kharashtivili (Γεωργία), Εμπειρογνώμονας του IGCAT και Ιδρυτικός Κοσμήτορας της Σχολής Τεχνών και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του New Vision University – Επικοινωνία, Προβολή, Παρακαταθήκη και Αξιολόγηση
Οι τέσσερις άξονες αξιολόγησης και το πολυδιάστατο πρόγραμμα
Το πρόγραμμα της επίσκεψης οργανώνεται γύρω από τους τέσσερις θεματικούς πυλώνες του IGCAT:
- Περιβάλλον, Γεωργία και Βιωσιμότητα: Διατήρηση της βιοποικιλότητας, παραγωγή με βιώσιμες πρακτικές, τοπικές ποικιλίες, αλιεία και κυκλική οικονομία.
- Καινοτομία, Δημιουργικότητα, Τουρισμός και Απασχόληση: Διασύνδεση του τουρισμού με την παραγωγή, επιχειρηματική δραστηριότητα, δημιουργική γαστρονομία και νέες δυνατότητες απασχόλησης.
- Συμμετοχή των Πολιτών, Εκπαίδευση και Ενδυνάμωση: Διάδοση της παραδοσιακής γνώσης, κατάρτιση των νέων, κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών και διεύρυνση της συμμετοχής.
- Επικοινωνία, Προβολή, Παρακαταθήκη και Αξιολόγηση: Προβολή της περιφερειακής ταυτότητας διεθνώς, αποτίμηση των αποτελεσμάτων και διαμόρφωση μακροπρόθεσμου αποτυπώματος.
Το πεδίο αξιολόγησης περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες: γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, μελισσοκομία, οινοπαραγωγή και μεταποίηση, καθώς και εστίαση, φιλοξενία, πολιτισμό, παραδοσιακή χειροτεχνία, εκπαίδευση, έρευνα, διαχείριση αποβλήτων και θαλάσσιες μεταφορές.
Μέσω της διεκδίκησης του τίτλου «Παγκόσμια Περιφέρεια Γαστρονομίας 2028», η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου επιδιώκει να αναδείξει διεθνώς τη γαστρονομική ταυτότητα των νησιών της και παράλληλα να στηρίξει ένα κοινό όραμα για το μέλλον: ένα Νότιο Αιγαίο στο οποίο η παράδοση συνυπάρχει με την καινοτομία και η πολυμορφία των νησιών αποτελεί πηγή δύναμης, δημιουργίας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Archipelago 50 – Where Diversity Becomes Identity
From Ancient Pride to Future Legacy
