Έναν μήνα μετά την επιβολή του ευρωπαϊκού δασμού των 3 ευρώ στις μικρές παραγγελίες από τρίτες χώρες, οι αγορές μέσω Temu, Shein και AliExpress δεν δείχνουν να έχουν μειωθεί ουσιαστικά, καθώς οι καταναλωτές συνεχίζουν να ψωνίζουν προσαρμόζοντας τις παραγγελίες τους και οι πλατφόρμες απαντούν με εκπτώσεις, καλύτερη ενημέρωση για τις χρεώσεις και κυρίως με ενίσχυση των αποθηκών τους εντός ΕΕ. Το πρώτο αυτό διάστημα θεωρείται μεταβατικό, ενώ η πραγματική επίδραση του μέτρου αναμένεται να φανεί τους επόμενους μήνες, καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει την εισροή φθηνών κινεζικών προϊόντων και να ελέγξει καλύτερα την ασφάλεια και τη συμμόρφωσή τους.
Πιο αναλυτικά
Έναν μήνα μετά την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού δασμού στις παραγγελίες χαμηλής αξίας από τρίτες χώρες, η εικόνα απέχει από το «φρένο» στις αγορές μέσω Temu, Shein και AliExpress που αρκετοί στην ευρωπαϊκή αγορά περίμεναν. Τα δέματα μπορεί να περνούν πλέον από αυστηρότερη και ακριβότερη τελωνειακή διαδικασία, ωστόσο οι καταναλωτές συνεχίζουν να ψωνίζουν, ενώ οι μεγάλες πλατφόρμες απαντούν με εκπτώσεις, αλλαγές στη διαχείριση των αποστολών και –κυρίως– περισσότερα προϊόντα από αποθήκες εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την 1η Ιουλίου 2026, η ΕΕ κατάργησε ουσιαστικά το προηγούμενο καθεστώς απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς για τις μικρές εμπορικές αποστολές αξίας έως 150 ευρώ και επέβαλε μεταβατικό δασμό 3 ευρώ. Το μέτρο αποτελεί απάντηση στην εκρηκτική αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου από τρίτες χώρες και κυρίως από την Κίνα.
Υπάρχει, ωστόσο, μία σημαντική λεπτομέρεια: το «3ευρω» δεν υπολογίζεται απαραιτήτως για κάθε τεμάχιο ξεχωριστά. Επιβάλλεται ανά διαφορετική δασμολογική κατηγορία που περιέχεται σε ένα δέμα. Έτσι, ένα δέμα με πολλά ίδια προϊόντα της ίδιας κατηγορίας μπορεί να χρεωθεί 3 ευρώ συνολικά, ενώ μια αποστολή με τρεις διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων μπορεί να επιβαρυνθεί με 9 ευρώ.
Οι αγορές δεν σταμάτησαν
Η πρώτη εικόνα από τον Ιούλιο δείχνει ότι η νέα επιβάρυνση δεν ήταν αρκετή για να αλλάξει δραματικά τις καταναλωτικές συνήθειες.
Στην ελληνική αγορά καταγράφεται μεν περιορισμός του αριθμού των εισερχόμενων δεμάτων, χωρίς όμως αντίστοιχη κατάρρευση των αγορών από τις μεγάλες ασιατικές πλατφόρμες. Αντίθετα, οι καταναλωτές φαίνεται να προσαρμόζουν τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούν τις παραγγελίες τους, βάζοντας περισσότερα προϊόντα στο ίδιο καλάθι ώστε το πρόσθετο κόστος να αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσοστό της συνολικής αγοράς.
Το φαινόμενο δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνική ιδιαιτερότητα. Ήδη πριν από την εφαρμογή του μέτρου, στελέχη ευρωπαϊκών τελωνειακών Αρχών προειδοποιούσαν ότι τα 3 ευρώ δύσκολα θα λειτουργούσαν ως ισχυρό αντικίνητρο, καθώς η τελική τιμή πολλών προϊόντων από την Κίνα παραμένει πολύ χαμηλότερη από εκείνη αντίστοιχων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η κλίμακα του φαινομένου εξηγεί και την παρέμβαση των Βρυξελλών. Τα δέματα χαμηλής αξίας που εισήλθαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν από περίπου 1,4 δισ. το 2022 σε 5,8 δισ. το 2025, με περίπου εννέα στα δέκα να προέρχονται από την Κίνα.
Πίεση στα τελωνεία και νέες καθυστερήσεις
Ο πρώτος μήνας εφαρμογής συνοδεύθηκε και από προβλήματα προσαρμογής.
Ο τεράστιος αριθμός μικρών αποστολών πρέπει πλέον να περνά από διαφορετική τελωνειακή μεταχείριση, κάτι που αυξάνει τον διοικητικό φόρτο. Παράλληλα έχουν εμφανιστεί παράπονα Ευρωπαίων καταναλωτών για πρόσθετες χρεώσεις που δεν ήταν πάντοτε εμφανείς κατά την ολοκλήρωση της αγοράς.
Η ευρωπαϊκή καταναλωτική οργάνωση BEUC ζήτησε μάλιστα παρέμβαση της Κομισιόν, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις οι αγοραστές πληροφορούνταν το συνολικό κόστος σε πολύ προχωρημένο στάδιο της συναλλαγής ή ακόμη και κατά την παράδοση. Πρόσθετο ζήτημα αποτελούν τα έξοδα διαχείρισης που μπορεί να επιβάλλονται από ταχυδρομικούς ή άλλους φορείς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι οι επιχειρήσεις έχουν την ευθύνη για τη σωστή απόδοση των δασμών και παρακολουθεί την εφαρμογή του νέου καθεστώτος. Temu και AliExpress έχουν αρχίσει να ενσωματώνουν ή να εμφανίζουν τις σχετικές χρεώσεις πριν από την ολοκλήρωση της παραγγελίας, ενώ η Shein έχει δηλώσει ότι οι δασμοί είτε προπληρώνονται είτε συνυπολογίζονται στην τιμή.
Η μεγάλη απάντηση: αποθήκες μέσα στην Ευρώπη
Η ουσιαστικότερη προσαρμογή των πλατφορμών, όμως, βρίσκεται αλλού.
Όσο περισσότερα προϊόντα εισάγονται μαζικά σε ευρωπαϊκές αποθήκες και στη συνέχεια αποστέλλονται στον καταναλωτή ως προϊόντα που βρίσκονται ήδη εντός της ενιαίας αγοράς, τόσο μικρότερη γίνεται η εξάρτηση από το μοντέλο της μεμονωμένης αποστολής ενός φθηνού δέματος απευθείας από την Κίνα.
Η Shein είχε αρχίσει να προετοιμάζεται για τη μεταβολή ήδη πριν από την 1η Ιουλίου, αυξάνοντας την αποθηκευτική της δυνατότητα στο Βρότσλαβ της Πολωνίας και στέλνοντας μεγαλύτερες ποσότητες εμπορευμάτων στην Ευρώπη μαζικά.
Αυτό το μοντέλο μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό όπλο του κινεζικού ηλεκτρονικού εμπορίου. Αντί κάθε μπλούζα, θήκη κινητού ή αξεσουάρ να ταξιδεύει από την Κίνα προς έναν μεμονωμένο πελάτη στην Ελλάδα, χιλιάδες τεμάχια εισάγονται μαζί στην ΕΕ, ολοκληρώνεται η τελωνειακή διαδικασία κατά την είσοδό τους και στη συνέχεια διανέμονται από ευρωπαϊκά logistics hubs.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ενδείξεις «EU Warehouse», «Αποθήκη ΕΕ» ή αντίστοιχες επιλογές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη προβολή στις πλατφόρμες.
Εκπτώσεις για να απορροφηθεί το σοκ
Το δεύτερο όπλο είναι η τιμή.
Οι πλατφόρμες επιδιώκουν να διατηρήσουν τη μεγάλη απόσταση που τις χωρίζει από την παραδοσιακή λιανική, χρησιμοποιώντας εκπτώσεις, κουπόνια, δωρεάν μεταφορικά πάνω από συγκεκριμένο ύψος παραγγελίας και πιστώσεις για επόμενες αγορές.
Η οικονομική λογική είναι προφανής: ένα πρόσθετο κόστος 3 ευρώ είναι πολύ πιο αισθητό σε ένα προϊόν των 5 ευρώ από ό,τι σε ένα καλάθι των 40 ή 50 ευρώ. Έτσι, οι πλατφόρμες έχουν κάθε κίνητρο να ωθούν τον καταναλωτή προς μεγαλύτερο μέσο ύψος παραγγελίας.
Ήδη από την έναρξη του μέτρου, αναλυτές εκτιμούσαν ότι οι πλατφόρμες θα επιχειρούσαν είτε να μετακυλίσουν μέρος του δασμού στους προμηθευτές είτε να απορροφήσουν προσωρινά μέρος του κόστους προκειμένου να προστατεύσουν τη ζήτηση.
Λιγότερα δέματα δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερα κινεζικά προϊόντα
Αυτό δημιουργεί και ένα παράδοξο για την ευρωπαϊκή αγορά.
Το νέο καθεστώς μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερο αριθμό δεμάτων χωρίς αντίστοιχη μείωση του αριθμού των προϊόντων που αγοράζουν οι καταναλωτές.
Ένας αγοραστής που προηγουμένως πραγματοποιούσε τρεις μικρές παραγγελίες μπορεί πλέον να τις συνενώσει σε μία μεγαλύτερη. Στα στατιστικά των τελωνείων εμφανίζονται λιγότερες αποστολές, αλλά η αξία και ο αριθμός των εισαγόμενων προϊόντων μπορεί να παραμένουν υψηλοί.
Για τις ευρωπαϊκές και ελληνικές εμπορικές επιχειρήσεις, επομένως, η επιτυχία του μέτρου δεν θα κριθεί από το αν μειώθηκαν απλώς τα πακέτα, αλλά από το αν περιορίστηκε η συνολική αξία και ποσότητα των εξαιρετικά φθηνών εισαγωγών.
Ο Σεπτέμβριος θα δείξει την πραγματική εικόνα
Ο Ιούλιος δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικός μήνας. Πρόκειται για τον πρώτο μήνα ενός νέου συστήματος, στον οποίο συνυπήρχαν παλαιότερες παραγγελίες, τεχνικές προσαρμογές, αλλαγές στα συστήματα των τελωνείων και νέα εμπορική πολιτική από τις πλατφόρμες.
Γι’ αυτό η περίοδος μετά το καλοκαίρι αναμένεται να αποτελέσει πιο ουσιαστικό crash test.
Θα φανεί τότε αν το 3ευρω μειώνει πραγματικά τις απευθείας αγορές από τρίτες χώρες ή αν απλώς επιταχύνει τη μετάβαση της Temu, της Shein, της AliExpress και άλλων marketplaces σε ευρωπαϊκά κέντρα αποθήκευσης και διανομής.
Το 3ευρω είναι μόνο η αρχή
Το σημερινό καθεστώς είναι μεταβατικό.
Ο προσωρινός δασμός των 3 ευρώ προβλέπεται να ισχύει έως την 1η Ιουλίου 2028, όταν σχεδιάζεται η μετάβαση σε ένα πληρέστερο ευρωπαϊκό τελωνειακό σύστημα και σε κανονικούς δασμούς ανά κατηγορία προϊόντος.
Η μεγάλη μεταρρύθμιση έχει ως στόχο να δώσει στις ευρωπαϊκές Αρχές πολύ πληρέστερη εικόνα για το τι πωλείται, από ποιον, σε ποια αξία και προς ποιον προορισμό, αλλά και να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που δεν είναι μόνο οικονομικό: την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά εκατομμυρίων προϊόντων που μπορεί να μην πληρούν τις απαιτήσεις ασφάλειας και συμμόρφωσης της ΕΕ.
Μέχρι τότε, η πρώτη μάχη δείχνει ότι οι κινεζικές πλατφόρμες δεν σκοπεύουν να εγκαταλείψουν εύκολα την ευρωπαϊκή αγορά. Το μοντέλο τους αλλάζει: περισσότερα προϊόντα ανά παραγγελία, περισσότερες ευρωπαϊκές αποθήκες, επιθετικότερες προσφορές και προσπάθεια να γίνει το νέο τελωνειακό κόστος όσο το δυνατόν λιγότερο ορατό στον τελικό καταναλωτή.
Το αν αυτή η προσαρμογή θα ακυρώσει στην πράξη ένα σημαντικό μέρος της αποτελεσματικότητας του νέου ευρωπαϊκού μέτρου είναι το μεγάλο στοίχημα των επόμενων μηνών.
