Περίπου 7 στις 10 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης προέρχονται από γυναίκες, με αρκετές ασφαλισμένες να διατηρούν ακόμη τη δυνατότητα εξόδου πριν από τα 62, χάρη στις μεταβατικές διατάξεις και τα παλαιά κατοχυρωμένα δικαιώματα. Το άρθρο εξηγεί ποιες κατηγορίες ευνοούνται —όπως μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ, σε ΔΕΚΟ και τράπεζες, γονείς και τρίτεκνοι στο Δημόσιο, αλλά και όσοι δικαιούνται μειωμένη σύνταξη— και πώς το έτος θεμελίωσης του δικαιώματος και η ηλικία συμπλήρωσης των παλαιών ορίων καθορίζουν αν η έξοδος μπορεί να γίνει ακόμη και μέσα στο 2026.
Πιο αναλυτικά
Οι γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του νέου κύματος συνταξιοδοτήσεων, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ περίπου 7 στις 10 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης υποβάλλονται από γυναίκες. Για αρκετές ασφαλισμένες, μάλιστα, παραμένει ανοιχτό το παράθυρο εξόδου πριν από το γενικό όριο των 62 ετών.
Το «κλειδί» βρίσκεται στις μεταβατικές διατάξεις και κυρίως στα δικαιώματα που είχαν κατοχυρωθεί τα προηγούμενα χρόνια. Στις ευνοϊκότερες κατηγορίες περιλαμβάνονται μητέρες ανηλίκων που ασφαλίστηκαν πριν από το 1993, γυναίκες σε πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, γονείς και τρίτεκνοι στο Δημόσιο, καθώς και ασφαλισμένες που είχαν θεμελιώσει δικαίωμα για μειωμένη σύνταξη.
Καθοριστική σημασία έχουν τόσο το έτος συμπλήρωσης του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης όσο και η ηλικία στην οποία η ασφαλισμένη έφτασε στα παλαιά ηλικιακά όρια.
Μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ
Για τις παλαιές ασφαλισμένες του ΙΚΑ, οι 5.500 ημέρες ασφάλισης σε συνδυασμό με την ύπαρξη ανήλικου παιδιού αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αξιοποίηση των μεταβατικών ορίων.
Γυναίκες που είχαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο έως το 2010 και συμπλήρωσαν το 55ο έτος έως το 2018 μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη με το νέο όριο των 61 ετών, ακόμη και εάν φτάνουν στην ηλικία αυτή μέσα στο 2026, εφόσον δεν έχουν ήδη αποχωρήσει με μειωμένη.
Για όσες είχαν 5.500 ημέρες και ανήλικο το 2010 ή το 2011 και έφτασαν αντίστοιχα στα παλαιά ηλικιακά όρια των 50 ή 52 ετών το 2017 ή το 2018, υπάρχει δυνατότητα μειωμένης σύνταξης με μεταβατικό όριο 58 ετών και 5 μηνών ή 60 ετών και 2 μηνών, ακόμη και εάν το συγκεκριμένο όριο συμπληρώνεται φέτος.
Διαφορετική είναι η περίπτωση των ασφαλισμένων που είχαν 5.500 ημέρες και ανήλικο το 2012. Εφόσον έκλεισαν τα 55 έως το 2018, μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη με όριο τα 61 έτη. Όσες έκλεισαν τα 55 από το 2019 και μετά οδηγούνται στη μειωμένη σύνταξη στα 62.
Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών
Ευνοϊκές μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να αξιοποιούν και μητέρες που προέρχονται από τα πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών.
Μητέρες που είχαν συμπληρώσει 25ετία το 2010, είχαν ανήλικο παιδί και έκλεισαν τα 50 έως το 2017 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη με όριο ηλικίας έως 58 ετών και 5 μηνών, ακόμη και εάν συμπληρώνουν το προβλεπόμενο όριο μέσα στο 2026.
Μετά το 2017, τα μεταβατικά όρια αυξάνονται σταδιακά στα 60 έτη και 2 μήνες, στα 61 έτη και 3 μήνες κ.ο.κ.
Αντίστοιχα όρια εφαρμόζονται για μητέρες που είχαν 25ετία και ανήλικο το 2011 και έκλεισαν τα 52 έως το 2018.
Για όσες συμπλήρωσαν 25ετία με ανήλικο το 2012 και έκλεισαν τα 55 έως το 2018, προβλέπεται πλήρης σύνταξη με μεταβατικό όριο έως τα 61 έτη, ακόμη και εάν αυτό συμπληρώνεται εντός του 2026.
Γονείς ανηλίκων στο Δημόσιο
Δυνατότητα εξόδου με μεταβατικά όρια έχουν και παλαιοί ασφαλισμένοι γονείς στο Δημόσιο.
Όσοι είχαν 25ετία και ανήλικο παιδί το 2011 και συμπλήρωσαν τα 52 το 2017 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 58 έτη και 5 μήνες. Εάν έκλεισαν τα 52 το 2018, το όριο ανεβαίνει στα 60 έτη και 2 μήνες.
Για ασφαλισμένους με 25ετία και ανήλικο το 2012 που έκλεισαν τα 55 το 2017, το μεταβατικό όριο διαμορφώνεται στα 59 έτη και 6 μήνες.
Όσοι έκλεισαν τα 55 το 2019 μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62 έτη και 6 μήνες, εφόσον συμπληρώνουν το συγκεκριμένο μεταβατικό όριο το 2026.
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι τρίτεκνοι στο Δημόσιο. Όσοι είχαν συμπληρώσει 21 έτη ασφάλισης το 2011 και έκλεισαν τα 52 το 2017 μπορούν να αποχωρήσουν στα 58 έτη και 5 μήνες. Για όσους έκλεισαν τα 52 το 2018, το όριο διαμορφώνεται στα 60 έτη και 2 μήνες.
Για τρίτεκνους με 23 έτη το 2012, εφόσον το 55ο έτος συμπληρώθηκε το 2017, η έξοδος είναι δυνατή από τα 59 έτη και 6 μήνες. Εάν το 55ο έτος συμπληρώθηκε το 2018, το όριο συνταξιοδότησης ανεβαίνει στα 61 έτη.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί και μέσα στο 2026 εφόσον τότε συμπληρώνεται το αντίστοιχο μεταβατικό ηλικιακό όριο.
Ποιοι διατηρούν δικαίωμα για μειωμένη πριν από τα 62
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις διατάξεις για τη μειωμένη σύνταξη στο Δημόσιο.
Το δικαίωμα αφορά παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους είχαν πρωτοασφαλιστεί πριν από το 1993, και είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες ηλικίες των 55, 56, 58 ή 60 ετών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022, έχοντας παράλληλα 25ετία το 2010, το 2011 ή το 2012.
Έτσι, άνδρες και γυναίκες με 25ετία το 2011 που είχαν συμπληρώσει τα 56 έως το τέλος του 2022 μπορούν να αποχωρήσουν οποτεδήποτε με μειωμένη σύνταξη. Το ίδιο ισχύει για όσους είχαν 25ετία το 2012 και είχαν κλείσει τα 58 έως το τέλος του 2022.
Αντίθετα, εάν οι συγκεκριμένες ηλικίες συμπληρώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2023 και μετά, η δυνατότητα πρόωρης εξόδου χάνεται και η μειωμένη σύνταξη χορηγείται υποχρεωτικά στα 62.
Ξεχωριστές προϋποθέσεις και ηλικιακά όρια ισχύουν, τέλος, για τις γυναίκες που έχουν ασφαλιστεί με βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα, οι οποίες αποτελούν ακόμη μία κατηγορία ασφαλισμένων που μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αποχωρήσει νωρίτερα.
