Σαν σήμερα 8 Σεπτεμβρίου: Πεθαίνει η βασίλισσα Ελισάβετ, η ημέρα που έκλεισε μια βασιλεία 70 ετών

Σαν σήμερα, στις 8 Σεπτεμβρίου 2022, η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ πεθαίνει σε ηλικία 96 ετών στο κάστρο Μπαλμόραλ της Σκωτίας, βάζοντας τέλος στη μακροβιότερη βασιλεία στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου: 70 χρόνια και 214 ημέρες.

Η ανακοίνωση του Μπάκιγχαμ ήταν λιτή: «Η βασίλισσα πέθανε ειρηνικά στο Μπαλμόραλ σήμερα το απόγευμα». Με τον θάνατό της, ο πρωτότοκος γιος της Κάρολος έγινε αμέσως βασιλιάς, ως Κάρολος Γ΄.

Μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, η Ελισάβετ είχε υποδεχθεί στο Μπαλμόραλ τη Λιζ Τρας και της είχε αναθέσει τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ήταν μία από τις τελευταίες εικόνες της: εύθραυστη, με μπαστούνι, αλλά ακόμη να ασκεί ένα από τα βασικά συνταγματικά καθήκοντα του μονάρχη. Η Τρας ήταν η 15η πρωθυπουργός της βασιλείας της. Ο πρώτος ήταν ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, το 1952.

Η γυναίκα που δεν ήταν γραφτό να γίνει βασίλισσα

Όταν γεννήθηκε, στις 21 Απριλίου 1926, η Ελισάβετ δεν προοριζόταν για τον θρόνο. Η πορεία της άλλαξε το 1936, όταν ο θείος της, Εδουάρδος Η΄, παραιτήθηκε για να παντρευτεί τη Γουόλις Σίμπσον. Ο πατέρας της έγινε βασιλιάς ως Γεώργιος ΣΤ΄ και η δεκάχρονη Ελισάβετ βρέθηκε πρώτη στη σειρά διαδοχής.

Στις 6 Φεβρουαρίου 1952, ενώ βρισκόταν σε περιοδεία στην Κένυα, πληροφορήθηκε τον θάνατο του πατέρα της. Ήταν μόλις 25 ετών. Η στέψη της πραγματοποιήθηκε στο Αβαείο του Ουέστμινστερ στις 2 Ιουνίου 1953 και μεταδόθηκε τηλεοπτικά, σε μια εποχή κατά την οποία η ίδια η μοναρχία επιχειρούσε να προσαρμοστεί στη νέα μαζική εποχή των μέσων ενημέρωσης.

Επτά δεκαετίες αλλαγών

Στα 70 χρόνια που ακολούθησαν, η Ελισάβετ είδε τη Βρετανική Αυτοκρατορία να υποχωρεί και την Κοινοπολιτεία να αποκτά νέα μορφή, τον Ψυχρό Πόλεμο να τελειώνει, τη Βρετανία να εντάσσεται στην ευρωπαϊκή κοινότητα και δεκαετίες αργότερα να αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας να αλλάζει σχεδόν ολοκληρωτικά.

Ο ρόλος της ήταν συνταγματικός και πολιτικά ουδέτερος. Συναντούσε, όμως, τακτικά τους πρωθυπουργούς της και, σύμφωνα με τη διατύπωση του Παλατιού, είχε το δικαίωμα να «ενθαρρύνει και να προειδοποιεί». Αυτή η συνέχεια θεωρήθηκε από τους υποστηρικτές της μοναρχίας ένα από τα βασικά στοιχεία της ισχύος της Ελισάβετ ως θεσμικού προσώπου.

Η βασιλεία της δεν έμεινε χωρίς κρίσεις. Το 1992, με διαλυμένους βασιλικούς γάμους και τη μεγάλη πυρκαγιά στο Ουίνδσορ, η ίδια χρησιμοποίησε τη φράση «annus horribilis». Μεγάλη δοκιμασία για τη μοναρχία αποτέλεσε και ο θάνατος της πριγκίπισσας Νταϊάνα το 1997, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες η βασιλική οικογένεια βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο εξαιτίας οικογενειακών σκανδάλων και της δημόσιας συζήτησης γύρω από το αποικιακό παρελθόν της Βρετανίας.

Το τέλος μιας εποχής

Το 2021 η Ελισάβετ έχασε τον σύζυγό της, πρίγκιπα Φίλιππο, έπειτα από 73 χρόνια γάμου. Έναν χρόνο αργότερα πρόλαβε να γιορτάσει το Πλατινένιο Ιωβηλαίο, συμπληρώνοντας 70 χρόνια στον θρόνο.

Ο θάνατός της στις 8 Σεπτεμβρίου 2022 δεν σήμανε απλώς μια αλλαγή προσώπου στον βρετανικό θρόνο. Για εκατομμύρια Βρετανούς, ήταν το τέλος μιας παρουσίας που είχε συνοδεύσει ολόκληρη τη μεταπολεμική εποχή. Όπως είπε τότε ο Κάρολος στο πρώτο μήνυμά του ως βασιλιάς, ο θάνατός της ήταν «μια στιγμή της μεγαλύτερης θλίψης» για την οικογένειά του.

Η κρατική κηδεία της πραγματοποιήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2022 στο Αβαείο του Ουέστμινστερ, κλείνοντας συμβολικά ένα κεφάλαιο που είχε αρχίσει εκεί, με τη στέψη της, σχεδόν επτά δεκαετίες νωρίτερα.

Τι άλλο έγινε σαν σήμερα

1822: Διεξάγεται η Ναυμαχία των Σπετσών, με τον ελληνικό στόλο υπό τον Ανδρέα Μιαούλη να αποκρούει την προσπάθεια του οθωμανικού στόλου να ανεφοδιάσει το πολιορκημένο Ναύπλιο.

1919: Αμερικανική δύναμη αποβιβάζεται στην Ονδούρα, εν μέσω πολιτικής κρίσης και απόπειρας επανάστασης. Η επέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη περίοδο αμερικανικών στρατιωτικών παρεμβάσεων στην Κεντρική Αμερική, γνωστή ως «Banana Wars».

1930: Η 3M διαθέτει το πρώτο ρολό διάφανης κολλητικής ταινίας που είχε αναπτύξει ο Ρίτσαρντ Ντριου. Το προϊόν θα γίνει γνωστό ως Scotch Tape και θα καθιερώσει τη διάφανη κολλητική ταινία στην καθημερινή χρήση.

1943: Ανακοινώνεται η ανακωχή της Ιταλίας με τους Συμμάχους, η οποία είχε υπογραφεί λίγες ημέρες νωρίτερα. Η εξέλιξη προκαλεί ανατροπή των συσχετισμών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σοβαρές συνέπειες για τις ιταλικές δυνάμεις στην κατεχόμενη Ελλάδα.

2003: Ο Ντέιβιντ Μπόουι παρουσιάζει στο Λονδίνο το άλμπουμ «Reality» σε μια πρωτοποριακή διαδραστική συναυλία, η οποία μεταδίδεται μέσω δορυφόρου σε κινηματογράφους, με το κοινό να συμμετέχει σε ζωντανό Q&A.

Γεννήσεις

1925 – Πίτερ Σέλερς (Peter Sellers), Βρετανός κωμικός ηθοποιός. Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1925 και πέθανε στις 24 Ιουλίου 1980. Διακρίθηκε για την εξαιρετική ικανότητά του στις μεταμορφώσεις και στους διαφορετικούς χαρακτήρες, αποκτώντας διεθνή φήμη ως ο επιθεωρητής Ζακ Κλουζό στη σειρά ταινιών The Pink Panther. Ξεχώρισε επίσης στο Dr. Strangelove του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, όπου υποδύθηκε τρεις διαφορετικούς ρόλους, και στο Being There, για το οποίο προτάθηκε για Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου.

1946 – Ευγένιος Τριβιζάς, Έλληνας συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας και εγκληματολόγος. Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1946 στην Αθήνα. Έχει γράψει περισσότερα από 150 βιβλία, με γνωστότερα έργα τη «Φρουτοπία», «Τα μαγικά μαξιλάρια» και «Τα τρία μικρά λυκάκια», το οποίο γνώρισε διεθνή επιτυχία. Παράλληλα με τη συγγραφική του δραστηριότητα, σπούδασε Νομική και Οικονομικά, απέκτησε διδακτορικό στην Εγκληματολογία και δίδαξε Εγκληματολογία και Συγκριτικό Ποινικό Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ.

1951 – Νίκος Καρβέλας, Έλληνας συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής και μουσικός παραγωγός. Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1951 στον Πειραιά. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έχει διαγράψει μακρά πορεία στην ελληνική μουσική, γράφοντας πλήθος επιτυχιών για τον ίδιο και άλλους καλλιτέχνες. Ιδιαίτερα καθοριστική υπήρξε η πολυετής συνεργασία του με την Άννα Βίσση, ενώ έχει δραστηριοποιηθεί και στο μουσικό θέατρο, υπογράφοντας έργα όπως οι «Δαίμονες» και το «Μάλα: Η μουσική του ανέμου».

1968 – Μάρκος Σεφερλής, Έλληνας κωμικός ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παρουσιαστής. Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1968 στην Κόρινθο και δραστηριοποιείται επαγγελματικά από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός μέσα από τηλεοπτικές κωμικές εκπομπές και σειρές, ενώ ανέπτυξε μακρά παρουσία στο θέατρο, κυρίως στην επιθεώρηση και την κωμωδία, ως ηθοποιός, συγγραφέας και θιασάρχης. Έχει παρουσιάσει επίσης ψυχαγωγικές τηλεοπτικές εκπομπές και έχει σκηνοθετήσει μεγάλο μέρος των θεατρικών του παραστάσεων.

1979 – Pink (P!nk), Αμερικανίδα τραγουδίστρια και τραγουδοποιός. Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1979 ως Alecia Beth Moore και έγινε μία από τις πιο επιτυχημένες ποπ και ποπ-ροκ καλλιτέχνιδες της γενιάς της. Καθιερώθηκε διεθνώς με άλμπουμ όπως τα M!ssundaztood, I’m Not Dead και Funhouse και επιτυχίες όπως τα «Get the Party Started», «Just Like a Pill» και «So What». Έχει κερδίσει Grammy και είναι γνωστή και για τις ιδιαίτερα απαιτητικές ακροβατικές εμφανίσεις στις συναυλίες της.

Θάνατοι

1944 – Λέλα Καραγιάννη, Ελληνίδα αντιστασιακός. Γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου 1898 στη Λίμνη Ευβοίας και εκτελέστηκε από τις γερμανικές δυνάμεις Κατοχής στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, λίγες εβδομάδες πριν από την Απελευθέρωση της Αθήνας. Υπήρξε ηγετική μορφή της Εθνικής Αντίστασης και αρχηγός της οργάνωσης «Μπουμπουλίνα», η οποία συγκέντρωνε στρατιωτικές πληροφορίες, βοηθούσε στη φυγάδευση Βρετανών συμμάχων προς τη Μέση Ανατολή και συμμετείχε σε επιχειρήσεις κατά των δυνάμεων Κατοχής. Συνελήφθη και βασανίστηκε, χωρίς να προδώσει το δίκτυό της.

2022 – Βασίλισσα Ελισάβετ Β’ (Queen Elizabeth II), Βρετανίδα μονάρχης. Γεννήθηκε στις 21 Απριλίου 1926 και πέθανε στις 8 Σεπτεμβρίου 2022. Ανέβηκε στον θρόνο στις 6 Φεβρουαρίου 1952 και βασίλεψε για περισσότερα από 70 χρόνια, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο μονάρχη στη βρετανική ιστορία. Κατά τη μακρά βασιλεία της συνεργάστηκε με 15 Βρετανούς πρωθυπουργούς, από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ έως τη Λιζ Τρας, και αποτέλεσε κεντρικό σύμβολο συνέχειας για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κοινοπολιτεία.