Ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως Breast Cancer Awareness Month – Pink October και είναι αφιερωμένος στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού, προσφέροντας παράλληλα αφορμή για ευρύτερη συζήτηση γύρω από την υγεία του μαστού.

Τη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες αποτελεί ο καρκίνος του μαστού, επισημαίνουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ). Όπως αναφέρουν, η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών έχει βελτιώσει ουσιαστικά την πρόγνωση. Η έγκαιρη διάγνωση, σε πρώιμο στάδιο, συνδέεται με πολύ υψηλές πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική.

Η προστασία της υγείας του μαστού αρχίζει προτού παρουσιαστούν συμπτώματα, με ενημέρωση και τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο. Βασικό εργαλείο για τον πληθυσμιακό έλεγχο παραμένει η μαστογραφία , που έχει τη δυνατότητα να εντοπίσει τη νόσο νωρίς, ακόμη και χωρίς κλινικά ευρήματα. Οι συστάσεις καθορίζουν πότε αρχίζει ο έλεγχος, πόσο συχνά γίνεται και ποια μέθοδος ενδείκνυται· οι παράμετροι αυτές μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των γυναικών και να προσαρμόζονται στον ατομικό κίνδυνο.

Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού δεν είναι ίδιος για κάθε γυναίκα και επηρεάζεται από διάφορα στοιχεία:

  • το οικογενειακό ιστορικό,
  • την ύπαρξη παθογόνων μεταλλάξεων σε γονίδια που συνδέονται με κληρονομική προδιάθεση,
  • τυχόν παλαιότερα ευρήματα στον μαστό,
  • την πυκνότητα των μαστών και
  • άλλους παράγοντες.

Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται να αλλάξουν τόσο την ηλικία έναρξης όσο και τη μορφή της παρακολούθησης. Για τις γυναίκες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο μπορεί να προβλέπεται συχνότερος έλεγχος ή να προστεθούν άλλες απεικονιστικές εξετάσεις, όπως μαγνητική τομογραφία μαστών.

Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:

  • η αναγνώριση γυναικών που ενδέχεται να έχουν κληρονομική προδιάθεση,
  • το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών,
  • η διάγνωση καρκίνου σε νεαρή ηλικία,
  • η εμφάνιση καρκίνου του μαστού σε άνδρα ή
  • η παρουσία ορισμένων τύπων καρκίνου στην ίδια οικογένεια.

Τα παραπάνω είναι ενδείξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε γενετική συμβουλευτική και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, σε γονιδιακό έλεγχο. Η ανακάλυψη κληρονομικής προδιάθεσης δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που εξετάζεται· δίνει τη δυνατότητα να εντοπιστούν έγκαιρα και να προστατευτούν άλλα μέλη της οικογένειας.

Εκτός από τον οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο, κάθε γυναίκα είναι σημαντικό να γνωρίζει το σώμα της, ώστε να αντιλαμβάνεται εγκαίρως μια καινούργια ή ασυνήθιστη μεταβολή στον μαστό. Αυτή η εξοικείωση δεν υποκαθιστά τη μαστογραφία και δεν συνιστά προσυμπτωματική εξέταση, μπορεί ωστόσο να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό ενός ευρήματος που απαιτεί διερεύνηση.

Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανιστεί ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή στη μασχάλη, αλλά και σε περίπτωση αλλαγής στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού. Στα ευρήματα που χρειάζονται έλεγχο περιλαμβάνονται επίσης η εισολκή της θηλής, τυχόν έκκριμα και δερματικές αλλοιώσεις, όπως επίμονη ερυθρότητα ή πάχυνση. Αν και τα περισσότερα συμπτώματα και ευρήματα στον μαστό δεν σχετίζονται με καρκίνο, κάθε καινούργια ή επίμονη αλλαγή πρέπει να εξετάζεται.

Οι καθημερινές συνήθειες αποτελούν επίσης μέρος της φροντίδας της υγείας του μαστού:

  • η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους,
  • η συστηματική σωματική δραστηριότητα και
  • ο περιορισμός του αλκοόλ.

Οι επιλογές αυτές μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Παρότι δεν είναι δυνατό να εξαλειφθεί πλήρως ο κίνδυνος, μπορούμε να επηρεάσουμε ορισμένους παράγοντες που τον καθορίζουν και, κυρίως, να αξιοποιήσουμε τον κατάλληλο προσυμπτωματικό έλεγχο για έγκαιρη διάγνωση.

Με την ενημέρωση και τον κατάλληλο προσυμπτωματικό έλεγχο μπορούμε να εντοπίσουμε νωρίτερα τη νόσο, όταν είναι μεγαλύτερες οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης.