Όταν ψάχνουμε τον απολογισμό δήμου για έναν δρόμο της γειτονιάς μας, συχνά θέλουμε να μάθουμε ένα απλό πράγμα: τι χρήματα πήγαν τελικά στο έργο. Για να το ελέγξουμε, δεν αρκεί ο συνολικός προϋπολογισμός· χρειάζεται να συνδέσουμε το έργο με την ισχύουσα πίστωση και τα στοιχεία εκτέλεσης.
Για να απαντήσουμε στο πρακτικό ερώτημα, εξετάζουμε τον προϋπολογισμό, τις αναμορφώσεις και τις αναρτήσεις που δείχνουν τι πληρώθηκε.
Η αφετηρία είναι το Τεχνικό Πρόγραμμα: εντοπίζουμε τίτλο, τοποθεσία και κωδικό έργου και κατόπιν αναζητούμε τις αντίστοιχες οικονομικές εγγραφές. Οι δημόσιοι πίνακες μπορεί να παρουσιάζουν ποσά ανά λογαριασμό, χωρίς κατανομή ανά γειτονιά.
Τα έσοδα είναι χρήματα που έχουν ήδη εισπραχθεί;
Όχι απαραίτητα. Ο προϋπολογισμός προβλέπει τα έσοδα που αναμένεται να εισπραχθούν και καθορίζει τα έξοδα του οικονομικού έτους, το οποίο διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου. Δεν αποτελεί, επομένως, κατάσταση χρημάτων που έχουν ήδη εισρεύσει στα ταμεία.
Στα δημοτικά έσοδα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, θεσμοθετημένοι πόροι, έσοδα περιουσίας, ανταποδοτικά τέλη, φόροι, δάνεια, δωρεές και πρόστιμα. Στις προβλέψεις μπορεί να περιλαμβάνονται και εισπράξεις που αφορούν παλαιότερες περιόδους.
Στα στοιχεία εκτέλεσης κοιτάζουμε χωριστά τα προϋπολογισθέντα, βεβαιωθέντα και εισπραχθέντα. Έτσι διακρίνουμε τον αρχικό σχεδιασμό από όσα έχουν βεβαιωθεί και από όσα εισπράχθηκαν. Αν εκτιμάται ότι ορισμένα έσοδα δεν θα εισπραχθούν έως το τέλος του έτους, προβλέπεται να εξεταστεί αν χρειάζεται αναμόρφωση του προϋπολογισμού.
Τι σημαίνει μια εγγραφή στον προϋπολογισμό;
Το συνολικό ύψος των εξόδων δεν δείχνει από μόνο του πόσα χρήματα αφορούν μια παρέμβαση στη γειτονιά. Χρειάζεται να εντοπίσουμε τον σχετικό λογαριασμό και να διαβάσουμε τι περιγράφει, αντί να βασιστούμε μόνο στο γενικό σύνολο.
Υπάρχει και μια λιγότερο προφανής διάκριση: τα έξοδα που εγγράφονται αφορούν δαπάνες οι οποίες πρέπει να εξοφληθούν μέσα στο συγκεκριμένο έτος, ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκε η σχετική υποχρέωση. Άρα, μια δαπάνη που εμφανίζεται στον φετινό προϋπολογισμό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι αφορά νέα παρέμβαση της ίδιας χρονιάς.
Η εγγραφή μιας δαπάνης, εξάλλου, δεν αρκεί από μόνη της για να την καταστήσει νόμιμη. Πρέπει να πληρούνται και οι προβλεπόμενες νόμιμες προϋποθέσεις.
Πώς εντοπίζετε ένα έργο στη γειτονιά σας;
Για μια συγκεκριμένη παρέμβαση ξεκινάμε από το Τεχνικό Πρόγραμμα και το ετήσιο πρόγραμμα δράσης. Καταγράφουμε τον ακριβή τίτλο, την οδό ή το σημείο, τον κωδικό και την προβλεπόμενη χρηματοδότηση. Αυτά τα στοιχεία μάς βοηθούν να ακολουθήσουμε το ίδιο έργο σε διαφορετικά έγγραφα.
Δεν υπάρχει πάντα έτοιμη κατανομή ανά γειτονιά. Στα ανοιχτά δεδομένα του Δήμου Αθηναίων, για παράδειγμα, τα φίλτρα αφορούν το έτος, τη διεύθυνση του δήμου και τον τύπο στοιχείου — έσοδο ή έξοδο. Η «διεύθυνση» εδώ αφορά τη διεύθυνση του δήμου, όχι την ταχυδρομική διεύθυνση του έργου.
Στη Διαύγεια μπορούμε να αναζητήσουμε τον τίτλο, την οδό ή τον κωδικό, περιορίζοντας τα αποτελέσματα στον συγκεκριμένο δήμο και στο σχετικό χρονικό διάστημα. Κρατάμε τους ΑΔΑ των αποφάσεων, ώστε να διασταυρώσουμε πράξεις που αφορούν την ίδια παρέμβαση και όχι απλώς παρόμοιες περιγραφές.
Από πού θα έρθουν τα χρήματα — και μπορεί να αλλάξει το ποσό;
Η πηγή χρηματοδότησης είναι ξεχωριστό σημείο ελέγχου. Στο υπόδειγμα πολυετούς προγραμματισμού του Υπουργείου Εσωτερικών διακρίνονται, μεταξύ άλλων, ο τακτικός προϋπολογισμός, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Πράσινο Ταμείο και το πρόγραμμα «ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ».
Η εγκύκλιος της 2ας Σεπτεμβρίου 2026 για τα σχέδια προϋπολογισμού 2027 και τον προγραμματισμό 2027–2030 προβλέπει ότι ο πολυετής προγραμματισμός των δήμων καταρτίζεται κατ’ ελάχιστον σε επίπεδο μείζονος κατηγορίας. Με απλά λόγια, η παρουσίαση μπορεί να μένει σε ευρύτερες ομάδες λογαριασμών και να μην κατεβαίνει μέχρι το επίπεδο ενός συγκεκριμένου έργου ή δρόμου.
Ελέγχουμε επίσης τις αναμορφώσεις. Μέσα στη χρονιά μπορούν, μεταξύ άλλων, να εγγραφούν νέα έσοδα, να μεταφερθούν πιστώσεις ή να ενισχυθούν λογαριασμοί. Γι’ αυτό έχει σημασία να βρίσκουμε την ισχύουσα μορφή του προϋπολογισμού και όχι να μένουμε μόνο στην αρχική πρόβλεψη.
Απολογισμός δήμου: Ποια στήλη δείχνει τι πληρώθηκε;
Στα μηνιαία στοιχεία εκτέλεσης των εξόδων αναζητούμε τρεις διαφορετικές στήλες: προϋπολογισθέντα, ενταλματοποιηθέντα και πληρωθέντα. Για το ερώτημα «πόσα δαπανήθηκαν τελικά», η κρίσιμη ένδειξη είναι τα πληρωθέντα, με προσοχή στην περίοδο που καλύπτει ο πίνακας.
Ας υποθέσουμε ότι μια παρέμβαση είχε αρχική πίστωση 100.000 ευρώ, η οποία μετά από αναμόρφωση περιορίστηκε στις 80.000 ευρώ. Αν στα στοιχεία εκτέλεσης εμφανίζονται πληρωθέντα 40.000 ευρώ, έχει πληρωθεί το μισό της ισχύουσας πίστωσης. Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει ούτε ότι το έργο ολοκληρώθηκε ούτε ότι εγκαταλείφθηκε.
Η μηνιαία ενημέρωση προβλέπεται να αναρτάται το αργότερο μέσα σε δέκα ημέρες από τη λήξη κάθε ημερολογιακού μήνα. Υπάρχει, όμως, και μια πρακτική δυσκολία: στις 21/10/2026 η σελίδα του Δήμου Αθηναίων με τις εκθέσεις εκτέλεσης εμφάνιζε τριμηνιαίες εκθέσεις για τα έτη 2013–2025, αλλά όχι έκθεση για το 2026. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει σχετική ανάρτηση σε άλλο σημείο του ιστοτόπου ή στη Διαύγεια.
Αν οι δημόσιοι πίνακες εμφανίζουν μόνο συγκεντρωτικά ποσά, ζητάμε από την οικονομική ή την τεχνική υπηρεσία να μας υποδείξει τον λογαριασμό και τις αποφάσεις που συνδέονται με το συγκεκριμένο έργο. Έτσι ξεχωρίζουμε τι προβλέφθηκε, τι ανατέθηκε και τι εμφανίζεται ως πληρωμένο — και παρακολουθούμε την πορεία μιας παρέμβασης χωρίς να μπερδεύουμε την πίστωση με την πληρωμή.
