Όταν βλέπουμε μια φραγμένη σχάρα, το πρώτο ερώτημα είναι ποια υπηρεσία είναι αρμόδια για τον καθαρισμό της. Ο καθαρισμός φρεατίων δεν ανήκει αυτομάτως στον δήμο: ο βασικός κανόνας συνδέει την ευθύνη με τον φορέα που συντηρεί τον συγκεκριμένο δρόμο ή το δίκτυο, ενώ για τα ρέματα αρμόδια είναι κατά κανόνα η Περιφέρεια.
Το ότι ένα σημείο βρίσκεται μέσα στα όρια ενός δήμου δεν αρκεί, επομένως, για να ξέρουμε πού πρέπει να απευθυνθούμε. Χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τον δημοτικό δρόμο από την εθνική ή επαρχιακή οδό, το φρεάτιο από το ρέμα και τον καθαρισμό από τη διαχείριση ολόκληρου του δικτύου.
Καθαρισμός φρεατίων: Σε ποιον ανήκει ο δρόμος;
Στο δημοτικό οδικό δίκτυο, οι αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου ελέγχουν και καθαρίζουν τα φρεάτια, τις εσχάρες και τους αγωγούς. Στις εθνικές και επαρχιακές οδούς, αρμόδιες είναι οι υπηρεσίες της Περιφέρειας.
Αυτή είναι η διάκριση που εξειδικεύει εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας του 2024. Οι οδηγίες προετοιμασίας για την περίοδο 2026–2027 ζητούν από δήμους και Περιφέρειες να ελέγξουν και να συντηρήσουν τις υποδομές της αρμοδιότητάς τους.
Για τους δήμους, οι εργασίες περιλαμβάνουν φρεάτια, εσχάρες και αγωγούς. Ο προληπτικός καθαρισμός πριν από τον χειμώνα δεν αρκεί: οι εργασίες επαναλαμβάνονται μετά από σημαντικές βροχοπτώσεις, ιδίως στις αστικές περιοχές.
Για μια βουλωμένη σχάρα, σημειώνουμε την ακριβή διεύθυνση και, αν γνωρίζουμε, αν ο δρόμος είναι δημοτικός, εθνικός ή επαρχιακός. Έτσι η αναφορά μπορεί να φτάσει στην υπηρεσία που συντηρεί το συγκεκριμένο σημείο.
Και το ρέμα δίπλα στα σπίτια;
Ο καθαρισμός και η αστυνόμευση των υδατορεμάτων αποδίδονται στις Περιφέρειες. Η αρμοδιότητα καλύπτει ανοιχτά ή διευθετημένα ρέματα, καθώς και τους απαλλοτριωμένους χώρους δίπλα τους.
Ως καθαρισμός νοείται η απομάκρυνση φερτών υλικών ή άλλων εμποδίων που δυσχεραίνουν την ελεύθερη ροή του νερού. Ένα εμπόδιο στην κοίτη, επομένως, δεν είναι απλώς αίτημα καθαριότητας προς τον δήμο, ακόμη κι αν βρίσκεται δίπλα σε δημοτικό δρόμο.
Διαφορετικό ερώτημα είναι ποιος συντηρεί ένα συγκεκριμένο αντιπλημμυρικό έργο. Υπεύθυνος είναι ο φορέας που έχει θεσμικά την αρμοδιότητα λειτουργίας και συντήρησής του — όχι αναγκαστικά ο δήμος μέσα στα όρια του οποίου κατασκευάστηκε.
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: άλλο αναφέρουμε όταν βλέπουμε μια φραγμένη σχάρα και άλλο όταν εντοπίζουμε εμπόδιο μέσα σε ρέμα ή πρόβλημα σε αντιπλημμυρική υποδομή.
Μήπως πρέπει να καλέσουμε την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ;
Η διαχείριση ενός δικτύου ομβρίων και ο καθαρισμός των φρεατίων του δεν είναι ταυτόσημες αρμοδιότητες. Ο ν. 5325/2026 προβλέπει μεταφορά της διαχείρισης των δικτύων ομβρίων στις περιοχές αρμοδιότητας ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ προς τις δύο εταιρείες, μέσω συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας με το Ελληνικό Δημόσιο.
Ο ίδιος νόμος, όμως, εξαιρεί ρητά τον καθαρισμό των φρεατίων ομβρίων, τον οποίο διατηρεί ή αποδίδει στους οικείους δήμους. Δεν μπορούμε συνεπώς να θεωρούμε ότι κάθε βουλωμένη σχάρα αφορά αυτομάτως την εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης.
Για συγκεκριμένο σημείο χρειάζεται επιβεβαίωση από την αρμόδια υπηρεσία, με βάση την περιοχή, το είδος του δικτύου και τη σχετική σύμβαση. Ιδιαίτερες ρυθμίσεις για φρεάτια και συνδετήριους αγωγούς στην Αττική περιλαμβάνονται και στην εγκύκλιο του 2024.
Προσοχή χρειάζεται επίσης στη διαδικασία «Έλεγχος φρεατίου από την ΕΥΔΑΠ»: αφορά αίτηση ιδιοκτήτη ή εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου. Δεν αποτελεί γενική φόρμα αναφοράς για κάθε φρεάτιο δρόμου.
Πού υποβάλλουμε την αναφορά;
Για μια βουλωμένη σχάρα σε δημοτικό δρόμο, απευθυνόμαστε στην τεχνική υπηρεσία του δήμου. Για εθνική ή επαρχιακή οδό, η αναφορά απευθύνεται στην αντίστοιχη υπηρεσία της Περιφέρειας, με την επιφύλαξη ειδικών ρυθμίσεων.
Αν η αρμοδιότητα δεν είναι σαφής, μπορούμε να ενημερώσουμε και τους δύο φορείς, ζητώντας να προσδιορίσουν εγγράφως ποιος συντηρεί το συγκεκριμένο σημείο. Κρατάμε τον αριθμό πρωτοκόλλου ή την επιβεβαίωση υποβολής.
Για εμπόδιο σε ρέμα, η αναφορά προς την Περιφέρεια χρειάζεται το όνομα ή το πλησιέστερο αναγνωρίσιμο σημείο του, τη θέση του εμποδίου και φωτογραφίες μόνο εφόσον μπορούν να ληφθούν με ασφάλεια. Δεν πλησιάζουμε κοίτη με ορμητικά νερά.
Τα ηλεκτρονικά κανάλια δεν είναι ενιαία παντού. Ενδεικτικά, η φόρμα του Δήμου Σπετσών δέχεται περιγραφή, τοποθεσία και έως πέντε εικόνες, με προώθηση του αιτήματος στην αρμόδια υπηρεσία.
Η Πολιτική Προστασία δεν αναλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα;
Ο συντονισμός της ετοιμότητας και της απόκρισης δεν αντικαθιστά τη συντήρηση των υποδομών. Οι δήμοι και οι Περιφέρειες καλούνται να διαθέτουν επικαιροποιημένα σχέδια προληπτικής απομάκρυνσης, καταλόγους επικοινωνίας και μητρώα μηχανημάτων και χειριστών.
Παράλληλα, οι τεχνικές υπηρεσίες καλούνται να χαρτογραφήσουν σημεία αυξημένου κινδύνου, όπως διασταυρώσεις δρόμων με ρέματα, ανισόπεδους κόμβους και διαβάσεις. Για τις ιρλανδικές διαβάσεις προβλέπονται καταγραφή και προειδοποιητική σήμανση: όταν υπάρχει πλημμύρα, δεν επιχειρούμε διέλευση.
Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για ανθρώπους ή ανάγκη επείγουσας βοήθειας, καλούμε το 112. Δεν το χρησιμοποιούμε για ένα συνηθισμένο αίτημα καθαρισμού.
Η ακριβής θέση και περιγραφή βοηθούν την υπηρεσία να εντοπίσει το πρόβλημα· κρατάμε τον αριθμό πρωτοκόλλου για να παρακολουθήσουμε το αίτημα.
