Η Τουρκία επιχειρεί να προσεγγίσει στρατηγικά την Αίγυπτο, προσφέροντας ως κίνητρο πάνω από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιων ζωνών, στενότερη στρατιωτική συνεργασία και πιθανή ένταξη στη Συμμαχία της Μέκκας. Το Κάιρο, όμως, παραμένει αντίθετο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και εξακολουθεί να στηρίζει τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Ελλάδα.

Στις 24 Οκτωβρίου, το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου χαρακτήρισε το μνημόνιο νομικά ανενεργό και υποστήριξε ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Παρά την κατηγορηματική αυτή θέση, η διμερής συνεργασία εξακολουθεί να προχωρά.

Η διπλή αυτή εικόνα έγινε εμφανής την Τετάρτη, προχτές: την ώρα που το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέφερε την πρόταση προς το Κάιρο, ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι συνομιλούσε τηλεφωνικά, σε ξεχωριστές επικοινωνίες, με τους ομολόγους του στην Τουρκία και την Ελλάδα, Χακάν Φιντάν και Γιώργο Γεραπετρίτη.

Για την τηλεφωνική επικοινωνία του Αμπντελάτι με τον Φιντάν, η ανακοίνωση του Καΐρου έκανε λόγο για συντονισμό απέναντι στις περιφερειακές κρίσεις και για τη συνεργασία των δύο κρατών στο τετραμερές σχήμα με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Για την Τουρκία, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η ενίσχυση των διπλωματικών και στρατιωτικών δεσμών με την Αίγυπτο μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις του Καΐρου για τις θαλάσσιες ζώνες. Ως τώρα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Άγκυρα έχει καταφέρει κάτι τέτοιο.

Η ελληνική πλευρά ανέφερε ότι στη συνομιλία με τον Γεραπετρίτη συζητήθηκαν η στρατηγική σχέση Αθήνας–Καΐρου και η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Είχε προηγηθεί, στις 22 Οκτωβρίου, τηλεφωνική επικοινωνία των δύο υπουργών, οι οποίοι συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της οριοθέτησης της ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου στο τμήμα που παραμένει χωρίς οριοθέτηση.

«Κέρασμα» 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ΑΟΖ

Σύμφωνα με την Άγκυρα, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία θα απέφερε στο Κάιρο περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας έκτασης «σε σύγκριση με μια πιθανή συμφωνία που θα μπορούσε να συνάψει με την Ελλάδα».

Η εκτίμηση αυτή αποτελεί τουρκικό ισχυρισμό, ο οποίος στηρίζεται στην αμφισβήτηση της επήρειας των ελληνικών νησιών. Δεν συνιστά ανεξάρτητα τεκμηριωμένο όφελος για το Κάιρο βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

Σχολιάζοντας την πρόταση της Τουρκίας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε ότι οι θαλάσσιες ζώνες «δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού» και ότι η οριοθέτησή τους διέπεται από το Διεθνές Δίκαιο.

Από το 2020 βρίσκεται σε ισχύ η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που έχουν συνάψει Ελλάδα και Αίγυπτος. Την ίδια στιγμή, η αιγυπτιακή πλευρά έχει απορρίψει την πρόσφατη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, θεωρώντας ότι καταπατά τα κυριαρχικά δικαιώματά της.

Η στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας και Αιγύπτου περνά από τις συμφωνίες στις ασκήσεις

Παρά τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες, η στρατιωτική σύσφιξη των σχέσεων ανάμεσα στην Τουρκία και την Αίγυπτο συνεχίζεται.

Στις 4 Φεβρουαρίου 2026, κατά την επίσκεψη του Ερντογάν στο Κάιρο, οι δύο κυβερνήσεις υπέγραψαν στρατιωτική συμφωνία-πλαίσιο, ενώ παράλληλα συνήψαν συμφωνίες και σε άλλους τομείς.

Η συνεργασία έχει πλέον και επιχειρησιακή διάσταση: από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου, τα Πολεμικά Ναυτικά της Τουρκίας και της Αιγύπτου θα διεξαγάγουν στην Αλεξάνδρεια την άσκηση «Θάλασσα Φιλίας-2026» (Dostluk Denizi-2026). Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακό πόλεμο, αντιαεροπορική άμυνα και εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων.

Στους δεσμούς των δύο χωρών περιλαμβάνονται και οικονομικά κίνητρα. Η κοινή δήλωση Ερντογάν–Σίσι τον Φεβρουάριο προβλέπει συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη υδρογονανθράκων στην Αίγυπτο, με δυνατότητα συμμετοχής κρατικών εταιρειών. Παράλληλα, έχει τεθεί ως στόχος το διμερές εμπόριο να φτάσει τα 15 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2028.

Τα κοινά συμφέροντα και οι διαφωνίες Τουρκίας και Αιγύπτου

Η επιδίωξη της Άγκυρας δεν περιορίζεται στις διμερείς στρατιωτικές συμφωνίες: θέλει να ενταχθεί και η Αίγυπτος στη Συμμαχία της Μέκκας, η οποία ιδρύθηκε τον Αύγουστο από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Στις 13 Αυγούστου, ο Φιντάν είχε χαρακτηρίσει την Αίγυπτο «φυσικό εταίρο» της Τουρκίας, δηλώνοντας παρουσία του Αιγύπτιου ομολόγου του ότι ελπίζει να γίνει σύντομα και επίσημος εταίρος της συμμαχίας. Το Κάιρο έχει αναφέρει πως εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο συμμετοχής, χωρίς να έχει ανακοινώσει έως τώρα απόφαση προσχώρησης.

Η συζήτηση αποκτά νέα σημασία μετά την απόφαση της αιγυπτιακής Βουλής στις 26 Οκτωβρίου να εξουσιοδοτήσει τον πρόεδρο Σίσι να προσφέρει αμυντική υποστήριξη στη Σαουδική Αραβία, αν αυτό ζητηθεί. Η απόφαση δεν σημαίνει ένταξη στη Συμμαχία της Μέκκας, αναδεικνύει όμως πόσο σημαντική είναι για το Κάιρο η ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.

Οι ισορροπίες στη Λιβύη έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς έως πρόσφατα Τουρκία και Αίγυπτος στήριζαν αντίπαλες πλευρές. Η Άγκυρα παρενέβη στρατιωτικά υπέρ της κυβέρνησης της Τρίπολης, απέναντι στις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, που είχε τη στήριξη του Καΐρου. Από το 2025, όμως, η Τουρκία καλλιεργεί σχέσεις και με την ανατολική Λιβύη, προσεγγίζοντας την οικογένεια Χαφτάρ. Αρχικά, η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να εκληφθεί ως παράγοντας που διευκολύνει τη συνεννόηση Άγκυρας και Καΐρου στη Λιβύη. Η πρόσφατη, ωστόσο, επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης επανέφερε στο προσκήνιο τις μεγάλες διαφορές των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες, καθώς και τα όρια της μεταξύ τους προσέγγισης.

Παράλληλα, Τουρκία και Αίγυπτος συνεργάζονται για τη Γάζα και αναζητούν τρόπους αποκλιμάκωσης της έντασης στο Σουδάν.

Η προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί επίσης κοινό ζητούμενο, καθώς από αυτήν εξαρτώνται σημαντικά αιγυπτιακά έσοδα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Στην κοινή δήλωσή τους τον Φεβρουάριο, Ερντογάν και Σίσι υποστήριξαν την επιστροφή στην ομαλή διεξαγωγή της ναυσιπλοΐας και απέρριψαν την παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο. Η κρίση που συνεχίζεται στην περιοχή, μαζί με τις επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας, δημιουργεί πρόσθετα πεδία συνεργασίας, χωρίς ωστόσο να γεφυρώνει τις διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις των δύο χωρών.

Η Αίγυπτος διατηρεί ανοιχτό δίαυλο με την Άγκυρα – Ποια είναι τα όρια των δεσμεύσεών της προς την Αθήνα

Οι στόχοι της Τουρκίας και της Αιγύπτου στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν σε σύγκρουση.

Ο Φιντάν έχει παρουσιάσει τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως σχήμα που στρέφεται κατά της Τουρκίας. Το Κάιρο, από την πλευρά του, διατηρεί στενούς δεσμούς με την Αθήνα και τη Λευκωσία, ενώ δεν επιδιώκει να επανέλθει σε αντιπαράθεση με την Άγκυρα.

Το ζητούμενο είναι αν η Αίγυπτος θα επέλεγε μια στρατηγική αλλαγή πορείας, εγκαταλείποντας τη συνεργασία της με την Ελλάδα.

Η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 δεσμεύει τις δύο πλευρές ως προς το τμήμα που έχει οριοθετηθεί και αλλαγές μπορούν να γίνουν μόνο με αμοιβαία συναίνεση. Αθήνα και Κάιρο έχουν, άλλωστε, συμφωνήσει πρόσφατα να συνεχίσουν τις συζητήσεις για την επέκτασή της. Δεν αποκλείεται η Αίγυπτος να αξιοποιήσει την προσέγγιση της Τουρκίας, επιδιώκοντας ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση. Μια ενδεχόμενη συμφωνία Άγκυρας και Καΐρου, πάντως, δεν θα μπορούσε από μόνη της να αναιρέσει δικαιώματα άλλων κρατών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.