«Φρένο» στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου – Όλες οι πληροφορίες

Την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026 αρχίζει στη Βουλή η συζήτηση του νομοσχεδίου για την προστασία των ανηλίκων κατά την πρόσβασή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Ολομέλεια αναμένεται να το ψηφίσει την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η πρόσβαση θα έχει όριο τα 15 έτη και οι ρυθμίσεις θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

Στην εθνική στρατηγική για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο εντάσσεται η πρωτοβουλία που εισηγούνται ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. Με σαφείς υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες, το σχέδιο επιδιώκει να προλάβει τον ψηφιακό εθισμό και να διαφυλάξει την ψυχική και σωματική υγεία των ανηλίκων.

Η σχετική ανακοίνωση αναφέρει ότι η νομοθετική παρέμβαση στοχεύει στους κινδύνους που συνδέονται με την παρατεταμένη χρήση, την οποία ενισχύουν οι αλγόριθμοι: διαταραχές στον ύπνο και τη συγκέντρωση, κοινωνική απομόνωση, διαδικτυακός εκφοβισμός και έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Τα μέτρα έρχονται να προστεθούν σε ήδη διαθέσιμα εργαλεία, όπως το parco.gov.gr και το Kids Wallet, αλλά και στον περιορισμό της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία.

Οι κύριες προβλέψεις

· Πρόσβαση από τα 15 έτη. Οι ανήλικοι που δεν έχουν κλείσει τα 15 δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης τις οποίες αφορά η ρύθμιση.

· Υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες. Οι πάροχοι υποχρεούνται να εφαρμόζουν αξιόπιστες, κατάλληλες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας.

· Διασφάλιση ιδιωτικότητας. Ως ενδεικτικά μέσα επαλήθευσης με «διακριτικά ηλικίας» αναφέρονται το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet, με αξιοποίηση μόνο των απολύτως απαραίτητων προσωπικών δεδομένων. Δεν προβλέπεται αποκλειστική τεχνολογική λύση.

· Ευρωπαϊκός έλεγχος και κυρώσεις. Για την εφαρμογή προβλέπεται αξιοποίηση των μηχανισμών της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Οι ελληνικές αρμόδιες αρχές θα συνεργάζονται με την αρχή της χώρας όπου είναι εγκατεστημένη κάθε πλατφόρμα και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους.

Στην ίδια ανακοίνωση σημειώνεται: «Με πρωτοβουλίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα έχει συμβάλει ενεργά στην ευρωπαϊκή συζήτηση για κοινό ηλικιακό όριο και αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας. Παράλληλα με την εθνική παρέμβαση, συμμετέχει στη διαμόρφωση της πρότασης Κανονισμού «EU Kids Act», που προβλέπει κοινό όριο 15 ετών για αυτόνομο λογαριασμό και ευρύτερες υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών. Η ευρωπαϊκή πρόταση αποτελεί διακριτή νομοθετική διαδικασία».

Κάρτες από την παρουσίαση του νομοσχεδίου:

Άκης Σκέρτσος, υπουργός Επικρατείας: «Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο είναι ευθύνη της Πολιτείας και υποχρέωση των εταιρειών που σχεδιάζουν και λειτουργούν τις πλατφόρμες. Οι γονείς χρειάζονται ουσιαστική στήριξη απέναντι σε αλγορίθμους που επιδιώκουν να κρατούν τα παιδιά διαρκώς συνδεδεμένα. Με το νομοσχέδιο θέτουμε σαφές όριο στα 15 έτη και μεταφέρουμε την ευθύνη της επαλήθευσης ηλικίας στις πλατφόρμες. Πιστεύουμε στην τεχνολογία και στις δυνατότητές της. Γι’ αυτό οφείλουμε να τη ρυθμίζουμε με γνώμονα τον άνθρωπο, ιδιαίτερα όταν αφορά την υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών. Η ελληνική πρωτοβουλία προχωρά στη Βουλή και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης».

Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης: «Το ηλικιακό όριο χρειάζεται αξιόπιστο τρόπο εφαρμογής. Το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet που αποτελούν εργαλεία επιβεβαίωσης της ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας και ελαχιστοποίηση των δεδομένων που χρησιμοποιούνται. Το πλαίσιο παραμένει τεχνολογικά ουδέτερο, ώστε οι πλατφόρμες να μπορούν να αξιοποιούν κατάλληλες και αξιόπιστες λύσεις. Η Ελλάδα συμμετέχει από την πρώτη φάση στην ευρωπαϊκή προσπάθεια επαλήθευσης ηλικίας. Επιδίωξή μας είναι οι ψηφιακές υπηρεσίες να λειτουργούν με κανόνες που προστατεύουν έμπρακτα τα παιδιά και βοηθούν τους γονείς».

Άδωνις Γεωργιάδης, υπουργός Υγείας: «Ο ψηφιακός εθισμός των ανηλίκων είναι ζήτημα δημόσιας υγείας. Η προβληματική χρήση των κοινωνικών δικτύων μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την αυτοεκτίμηση και τις σχέσεις των παιδιών. Χρειάζεται να παρέμβουμε έγκαιρα, πριν αυτές οι δυσκολίες παγιωθούν. Το ηλικιακό όριο αποτελεί μέτρο πρόληψης μέσα σε μια συνολική προσπάθεια προστασίας της ανηλικότητας. Θέλουμε τα παιδιά να έχουν χρόνο και χώρο για τη μάθηση, το παιχνίδι και τις πραγματικές επαφές που είναι απαραίτητες για την υγιή ανάπτυξή τους».

28 απαντήσεις σε ερωτήματα

Χρήσιμες διευκρινίσεις απευθύνονται σε γονείς, παιδιά και παρόχους υπηρεσιών. Η ελληνική πρωτοβουλία ορίζει ως ηλικιακό όριο τα 15 έτη από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ευρωπαϊκή πρόταση αφορά ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας, χωρίς να έχει ακόμη θεσπιστεί ως ισχύων Κανονισμός.

Τι περιλαμβάνει το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Για τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν μέσω επιγραμμικών πλατφορμών, προβλέπεται ως κατώτατο όριο πρόσβασης η ηλικία των 15 ετών. Η ρύθμιση αφορά τις συγκεκριμένες υπηρεσίες και δεν συνιστά γενική απαγόρευση του διαδικτύου ή της κατοχής κινητού τηλεφώνου.

Πότε αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το ελληνικό σχέδιο;

Το σχέδιο προβλέπει ότι η εφαρμογή θα ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, μέχρι να ψηφιστεί και να δημοσιευθεί, παραμένει σχέδιο νόμου. Η ημερομηνία αυτή αφορά την ελληνική ρύθμιση και δεν ταυτίζεται με την έναρξη εφαρμογής της ευρωπαϊκής πρότασης.

Ποια παιδιά, με βάση το έτος γέννησης, αφορά αρχικά;

Κατά την έναρξη της ρύθμισης, την 1η Ιανουαρίου 2027, το όριο αφορά όσα παιδιά έχουν γεννηθεί από το 2013 και έπειτα. Για τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχει συμπληρωθεί το όριο των 15 ετών για την εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης. Παραμένουν σε ισχύ οι υπόλοιποι κανόνες προστασίας ανηλίκων και οι νόμιμοι όροι των υπηρεσιών.

Χρειάζεται να περιμένει τα γενέθλιά του παιδί γεννημένο τον Δεκέμβριο του 2012;

Όχι. Η ελληνική διάταξη ορίζει ότι, για όλα τα πρόσωπα που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος, λαμβάνεται ως ημερομηνία γέννησης η 1η Ιανουαρίου. Έτσι, τα παιδιά του 2012 καλύπτουν το ηλικιακό όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027, εκείνα του 2013 από την 1η Ιανουαρίου 2028 και τα παιδιά του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029. Ο κανόνας αυτός ισχύει ειδικά για τη συγκεκριμένη ρύθμιση.

Πόσο επαρκή είναι τα επιστημονικά στοιχεία για την παρέμβαση;

Δεν υποστηρίζουμε ότι η χρήση των κοινωνικών δικτύων προκαλεί προβλήματα ψυχικής υγείας σε όλα τα παιδιά. Οι συνέπειες διαφοροποιούνται με βάση την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η χρήση. Υπάρχουν, ωστόσο, επιστημονικά και εμπειρικά στοιχεία για κινδύνους που καθιστούν δικαιολογημένη μια προληπτική παρέμβαση.

Στο συνοδευτικό ευρωπαϊκό υλικό οι κίνδυνοι διακρίνονται σε υπερβολική χρήση, η οποία αφαιρεί χρόνο από τον ύπνο και άλλες δραστηριότητες, έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και βλαπτικές διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Στην ενίσχυση αυτών των κινδύνων ενδέχεται να συμβάλλει και ο σχεδιασμός των πλατφορμών.

Στη συγκριτική μελέτη EU Kids Online 2026 συμμετείχαν 28.465 παιδιά ηλικίας 10-16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, με το 48% να αναφέρει ότι νιώθει ασφαλές στο διαδίκτυο. Παράλληλα, στην έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου τον Φεβρουάριο του 2025, η οποία έγινε σε 2.500 μαθητές 10-18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου ανέφερε υπερβολική χρήση. Τα στοιχεία είναι αυτοαναφορές και δεν αποτελούν κλινική διάγνωση εθισμού.

Η ύπαρξη τεκμηρίων για κινδύνους δεν αποδεικνύει ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο θα αντιμετωπίσει από μόνο του το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου χρειάζεται να αποτιμηθεί στην πράξη.

Έχει προηγηθεί επιστημονική αξιολόγηση ή είναι πρόωρη η νομοθέτηση;

Η διαδικασία δεν αρχίζει από το μηδέν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε το Special Panel on Child Online Safety, στο οποίο μετέχουν περισσότεροι από 60 ειδικοί στους τομείς της υγείας, της παιδοψυχολογίας και της παιδοψυχιατρικής, της πληροφορικής και των κοινωνικών επιστημών. Στην ομάδα συμμετείχαν ακόμη εκπρόσωποι νέων, γονέων και οργανώσεων για τα δικαιώματα του παιδιού, ενώ οι συμπρόεδροι είχαν συνάντηση και με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων.

Μαζί με την ευρωπαϊκή πρόταση έχει κατατεθεί αναλυτικό έγγραφο εργασίας για τις επιπτώσεις της, το οποίο αξιοποιεί προγενέστερες εκτιμήσεις επιπτώσεων, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία από την εφαρμογή της DSA. Στην ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δεδομένα του ΠΟΥ και του ΟΟΣΑ, της έρευνας HBSC, του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ανηλίκων.

Η αβεβαιότητα της επιστήμης ως προς ορισμένες επιπτώσεις σημαίνει ότι χρειάζονται αναλογικά μέτρα, παρακολούθηση και επανεξέταση με βάση τα νεότερα δεδομένα. Δεν αποτελεί λόγο ούτε για αδράνεια ούτε για βεβαιότητες γύρω από αποτελέσματα που δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.

Σε ποιες πλατφόρμες θα ισχύσει ο περιορισμός;

Καθοριστικό στοιχείο είναι το αν παρέχεται υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης και όχι η εμπορική ονομασία της. Παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών αποτελούν το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn. Το σχέδιο δεν καθορίζει εξαντλητικό κατάλογο ονομάτων. Για υπηρεσίες που συνδυάζουν διαφορετικές λειτουργίες, οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές θα πρέπει να αποσαφηνίσουν την ακριβή υπαγωγή και τον τρόπο εφαρμογής, όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο.

Μπορεί να δοθεί γονική άδεια για πρόσβαση πριν από τα 15;

Στο ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπεται δυνατότητα εξαίρεσης από το ηλικιακό όριο με γονική συναίνεση. Δεν ορίζεται επίσης ειδικός λογαριασμός περιορισμένης πρόσβασης για παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών.

Πώς αντιμετωπίζονται οι λογαριασμοί που έχουν ήδη δημιουργηθεί;

Η απαγόρευση λόγω ηλικίας ισχύει και για λογαριασμούς που δημιουργήθηκαν πριν αρχίσει η εφαρμογή της ρύθμισης, καθώς δεν προβλέπεται εξαίρεση. Η πρόσβαση θα πρέπει να προσαρμοστεί στο νέο ηλικιακό όριο.

Με ποιον τρόπο θα γίνεται ο έλεγχος της ηλικίας;

Για να εφαρμοστεί το ηλικιακό όριο απαιτούνται μέθοδοι επαλήθευσης που να είναι κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές, περιορίζοντας τη συλλογή δεδομένων και προστατεύοντας την ιδιωτικότητα. Η καταχώριση μιας ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή έλεγχο. Οι σχετικές λύσεις οφείλουν να επιλέγονται και να λειτουργούν σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο. Η Ελλάδα έχει ήδη σε λειτουργία εφαρμογή ταυτοποίησης ηλικίας, η οποία ανταποκρίνεται σε όλες τις προδιαγραφές της ΕΕ.

Σημαίνει η επαλήθευση ηλικίας ότι θα ταυτοποιούνται υποχρεωτικά όλοι ή ότι απαιτείται το Kids Wallet;

Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει καθολική ταυτοποίηση των χρηστών ούτε καθιστά υποχρεωτική κάποια συγκεκριμένη εφαρμογή. Στο συνοδευτικό πλαίσιο, το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet παρατίθενται ως κατάλληλα παραδείγματα. Είναι, ωστόσο, δυνατή η χρήση και άλλων ισοδύναμων λύσεων, εφόσον τηρούν το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

Η επιβεβαίωση της ηλικίας δεν ταυτίζεται με την αποκάλυψη της ταυτότητας του χρήστη στην πλατφόρμα: χρειάζεται να διαπιστώνεται μόνο αν καλύπτεται το αντίστοιχο ηλικιακό όριο. Αυτό δεν αποκλείει την ταυτοποίηση ενηλίκων όπου αυτή απαιτείται. Ο έλεγχος, όμως, δεν πρέπει να οδηγεί σε καθολική ταυτοποίηση ή παρακολούθηση.

Θα χρειαστεί να στείλω την ταυτότητά μου στην πλατφόρμα και τι είναι η απόδειξη μηδενικής γνώσης;

Δεν καθιερώνεται γενικός κανόνας που να υποχρεώνει τους χρήστες να αποστέλλουν έγγραφο ταυτότητας στην πλατφόρμα. Με ένα διακριτικό ηλικίας μπορεί να πιστοποιείται η κάλυψη του ορίου, χωρίς να διαβιβάζονται το όνομα, η ακριβής ημερομηνία γέννησης ή ο αριθμός ταυτότητας.

Για τη διασφάλιση της ηλικίας, η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει τη χρήση τεχνολογίας απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof). Με απλά λόγια, επιβεβαιώνεται ότι πληρούται η ηλικιακή προϋπόθεση, χωρίς να γνωστοποιείται η ταυτότητα.

Με βάση τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρόβλεψη, η διαδικασία οφείλει να αποκλείει την ταυτοποίηση, τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την κατάρτιση προφίλ.

Υπάρχει ενδεχόμενο να αποκλειστούν οικογένειες ή να επιβαρυνθούν περισσότερο οι γονείς;

Ο σχεδιασμός του συστήματος πρέπει να λαμβάνει υπόψη αυτόν τον κίνδυνο. Η πρόβλεψη για περισσότερους από έναν τρόπους επαλήθευσης επιτρέπει να αποφεύγεται η εξάρτηση από μία εφαρμογή ή συσκευή. Παράλληλα, στην πράξη χρειάζονται προσβάσιμες επιλογές και σαφής ενημέρωση για οικογένειες που έχουν περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση ή δεξιότητες.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει μέσα απόδειξης της γονικής μέριμνας που είναι προσβάσιμα, καθώς και εναλλακτικές διαδικασίες αν λείπουν τα συνηθισμένα έγγραφα. Επισημαίνει ακόμη ότι τα εργαλεία για τους γονείς λειτουργούν συμπληρωματικά προς την ευθύνη των παρόχων. Η συμμόρφωση, επομένως, δεν πρέπει να εξαρτάται μόνο από το αν ο γονέας έχει πρόσβαση σε αυτά ή διαθέτει ψηφιακή εξοικείωση.

Για την υποστήριξη των οικογενειών με εργαλεία και πρακτικές οδηγίες μπορούν να αξιοποιηθούν το Kids Wallet και το parco.gov.gr. Η συνολική ευθύνη για την προστασία δεν είναι δυνατόν, ωστόσο, να ανατεθεί αποκλειστικά στους γονείς.

Μπορεί η επαλήθευση ηλικίας να προκαλέσει νέους κινδύνους για την κυβερνοασφάλεια και τα προσωπικά δεδομένα;

Ελλιπής σχεδιασμός ή εφαρμογή ενδέχεται να προκαλέσει κινδύνους. Για τον λόγο αυτό χρειάζονται υψηλό επίπεδο ασφάλειας, περιορισμένη συλλογή δεδομένων, χρήση τους μόνο για τον προβλεπόμενο σκοπό και προστασία της ιδιωτικότητας από τον σχεδιασμό. Η προστασία των παιδιών δεν αποτελεί λόγο για άσκοπη συγκέντρωση εγγράφων ταυτότητας ή αξιοποίηση πληροφοριών ηλικίας για διαφήμιση και δημιουργία προφίλ.

Για τους ελέγχους ηλικιακής πρόσβασης, η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει πιστοποιημένες ευρωπαϊκές λύσεις, τις οποίες παρέχουν ανεξάρτητοι τρίτοι. Οι λύσεις αυτές πρέπει να έχουν υψηλή ακρίβεια και αξιοπιστία, να είναι ασφαλείς και μη παρεμβατικές. Με την απόδειξη μηδενικής γνώσης περιορίζονται τα στοιχεία που γνωστοποιούνται στην πλατφόρμα.

Καμία τεχνολογία και καμία πιστοποίηση δεν μηδενίζει όλους τους κινδύνους. Η εφαρμογή χρειάζεται να είναι ασφαλής, να συνοδεύεται από ελέγχους και να προβλέπει χειρισμό περιστατικών, σε συμφωνία με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Επιδίωξη είναι να επιβεβαιώνεται αξιόπιστα η ηλικία με την ελάχιστη δυνατή επεξεργασία δεδομένων.

Έχει νόημα το μέτρο αν τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν VPN ή να πάνε σε άλλες υπηρεσίες;

Δεν υπάρχει τεχνικό σύστημα που να αποκλείει κάθε πιθανότητα παράκαμψης. Η χρήση ψεύτικης ηλικίας, λογαριασμού άλλου προσώπου ή VPN δημιουργεί προβλήματα εφαρμογής, χωρίς να ακυρώνει τον κανόνα. Έλεγχος πριν από τη δημιουργία λογαριασμού μπορεί να ενισχύσει την τήρηση του ορίου, δεν διασφαλίζει όμως ότι αυτό θα επιτευχθεί απόλυτα.

Με την πρόταση EU KIDS Act απαγορεύονται πρακτικές παρόχων που αποδυναμώνουν ή παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους. Για την εφαρμογή απαιτούνται κοινά τεχνικά πρότυπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συνεργασία με τις πλατφόρμες και αποτελεσματική επιβολή των κανόνων. Χρειάζεται ακόμη να εξετάζεται αν παιδιά στρέφονται σε υπηρεσίες που προσφέρουν ασθενέστερες εγγυήσεις προστασίας.

Θα επιβάλλονται πρόστιμα σε παιδιά ή στους γονείς τους;

Οι συγκεκριμένες διατάξεις στην Ελλάδα δεν εισάγουν νέα πρόστιμα ή ποινές για γονείς και παιδιά. Η εποπτεία των παρόχων και η επιβολή κανόνων πραγματοποιούνται μέσω του ισχύοντος πλαισίου της DSA και του ν. 5099/2024. Η συμμετοχή των γονέων εξακολουθεί να έχει σημασία, χωρίς να αίρει την ευθύνη των πλατφορμών.

Ποιος έχει την ευθύνη ελέγχου των πλατφορμών και πού μπορεί να γίνει καταγγελία;

Το εθνικό πλαίσιο βασίζεται στον ν. 5099/2024, με τον οποίο εφαρμόζεται η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Όταν οι πάροχοι έχουν έδρα στην Ελλάδα, η εποπτεία της εφαρμογής του ηλικιακού ορίου ασκείται από το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους.

Τον ρόλο του Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών έχει η ΕΕΤΤ. Αν ο πάροχος εδρεύει σε άλλο κράτος-μέλος, η καταγγελία μπορεί να κατατεθεί στην Ελλάδα και στη συνέχεια η ΕΕΤΤ να τη στείλει στον αρμόδιο Συντονιστή της χώρας όπου είναι εγκατεστημένος. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασκεί τις αρμοδιότητες που ορίζει η DSA· η κατανομή της ευθύνης εξαρτάται από την υποχρέωση και τη διαδικασία που έχει ενεργοποιηθεί.

Για αναφορά παράβασης της DSA χρησιμοποιείται η αντίστοιχη ηλεκτρονική φόρμα της ΕΕΤΤ. Η καταγγελία είναι χρήσιμο να αναφέρει ποια υπηρεσία αφορά, τι συνέβη, πότε έγινε και ποια αποδεικτικά στοιχεία υπάρχουν. Δεν προβλέπεται η σύσταση νέας εποπτικής αρχής ούτε η δημιουργία ξεχωριστού συστήματος προστίμων.

Χρειάζεται να προχωρήσουν οι γονείς σε κάποια ενέργεια από τώρα;

Δεν υπάρχει οριζόντια πρόβλεψη που να απαιτεί από κάθε οικογένεια να εγγραφεί σε μια συγκεκριμένη εφαρμογή. Οι γονείς μπορούν από τώρα να εξετάσουν τις επιλογές ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να εξηγήσουν στα παιδιά το νέο ηλικιακό όριο και να ενημερώνονται από επίσημες ανακοινώσεις και τις πλατφόρμες. Για πληροφορίες για τον γονικό έλεγχο μπορούν να επισκέπτονται το parco.gov.gr.

Ποιο είναι το καθεστώς για τους εφήβους 15 έως 17 ετών;

Εφόσον πληρούν το ηλικιακό όριο με τον ειδικό υπολογισμό που προβλέπει η διάταξη, τα παιδιά 15 έως 17 ετών δεν καλύπτονται από την ελληνική απαγόρευση. Εξακολουθούν, ωστόσο, να έχουν την ιδιότητα του ανηλίκου και τις εγγυήσεις που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η επίτευξη του ορίου δεν συνεπάγεται ανεξέλεγκτη χρήση, ούτε απαλλάσσει τους παρόχους από την υποχρέωση να τα προστατεύουν.

Περιορίζει δυσανάλογα το όριο των 15 την ενημέρωση και την έκφραση των παιδιών;

Τα δικαιώματα των παιδιών στην πληροφόρηση, στην έκφραση και στην κοινωνική συμμετοχή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Παράλληλα, το ψηφιακό περιβάλλον μπορεί να συμβάλει στη μάθηση, στη δημιουργία και στην παροχή υποστήριξης. Η διάταξη περιορίζεται σε ορισμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών· δεν απαγορεύει συνολικά το διαδίκτυο ή τη χρήση τεχνολογίας.

Στόχος είναι να μειωθεί η πρόωρη έκθεση σε κινδύνους, όπως η προβληματική χρήση, οι διαταραχές ύπνου, το επιβλαβές περιεχόμενο και οι ανεπιθύμητες επαφές. Η ευρωπαϊκή πρόταση στρέφεται επίσης σε συγκεκριμένες επιλογές σχεδιασμού: μεταξύ άλλων, στην ατέρμονη κύλιση και στους μηχανισμούς προτάσεων που αποσκοπούν στη διαρκή εμπλοκή των χρηστών.

Για να κριθεί η αναλογικότητα, πρέπει να αξιολογηθούν τεκμηριωμένα το εύρος του μέτρου, ο τρόπος εφαρμογής του και οι επιπτώσεις του. Η προστασία των παιδιών χρειάζεται να συνοδεύεται από ασφαλείς και προσβάσιμες επιλογές για ενημέρωση, επικοινωνία και έκφραση.

Γιατί δεν επαρκούν ο ψηφιακός γραμματισμός και τα εργαλεία γονικού ελέγχου;

Η εκπαίδευση και η θέσπιση κανόνων δεν υποκαθιστούν η μία την άλλη, αλλά συμπληρώνουν η μία την άλλη. Τα παιδιά χρειάζεται να εκπαιδεύονται στην αξιολόγηση περιεχομένου, στην αναγνώριση κινδύνων και στην αναζήτηση βοήθειας, ενώ οι γονείς χρειάζονται σαφή ενημέρωση και εύχρηστα εργαλεία. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα δεν αρκούν από μόνα τους για να εξουδετερώσουν σχεδιασμούς που τροφοδοτούν την προβληματική χρήση.

Η ελληνική παρέμβαση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ανηλίκων, η οποία περιλαμβάνει ψηφιακή παιδεία και στήριξη των οικογενειών. Στην ευρωπαϊκή πρόταση, οι ηλικιακοί κανόνες συνδυάζονται με ασφαλή σχεδιασμό, επιβεβαίωση ηλικίας, γονικά εργαλεία και μηχανισμούς επιβολής. Οι πάροχοι έχουν ευθύνη για τις υπηρεσίες που δημιουργούν και προσφέρουν, ενώ τα εργαλεία των γονέων έρχονται να συμπληρώσουν τα υπόλοιπα μέτρα.

Συμφωνεί η ελληνική ρύθμιση με το ευρωπαϊκό δίκαιο;

Η ελληνική πρωτοβουλία στηρίζεται στον ν. 5099/2024 και αξιοποιεί τις αρχές και τις διαδικασίες συνεργασίας που προβλέπει η DSA, χωρίς να συστήνει ανεξάρτητο, παράλληλο εθνικό σύστημα εποπτείας. Όπως αναφέρεται στην ενημέρωση για τη νομοθετική πρωτοβουλία, το σχέδιο κοινοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης μέσω της διαδικασίας που προβλέπεται.

Η ευρωπαϊκή πρόταση κινείται προς τη θέσπιση ηλικιακών ορίων, την ουσιαστική επαλήθευση ηλικίας και την ενίσχυση της ευθύνης των παρόχων. Η κατεύθυνση αυτή είναι κοινή σε επίπεδο πολιτικής, αλλά δεν συνιστά αυτομάτως οριστική απόφαση για τη νομιμότητα κάθε εθνικού κανόνα. Η συμβατότητα αξιολογείται με βάση το δίκαιο της ΕΕ που ισχύει, ενώ η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί και από το περιεχόμενο του Κανονισμού που θα εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε τι διαφέρει το EU KIDS Act από την ελληνική ρύθμιση;

Η ελληνική ρύθμιση αφορά την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή πρόταση, η οποία βρίσκεται ακόμη σε στάδιο επεξεργασίας και έγκρισης, επεκτείνεται και σε υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους ΤΝ και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς. Ανάλογα με την υπηρεσία προβλέπονται διαφορετικές υποχρεώσεις, μαζί με ευρύτερους κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού. Δεν προβλέπεται ενιαίο ηλικιακό όριο αποκλεισμού για όλες τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Τι ορίζει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά ηλικίας 13 έως κάτω των 15 ετών;

Ο πάροχος έχει τη δυνατότητα να διαθέσει ειδικό λογαριασμό με περιορισμούς, τον οποίο ανοίγει γονέας ή κηδεμόνας. Η ενεργοποίηση των γονικών εργαλείων είναι υποχρεωτική, ενώ ο γονέας μπορεί να ορίζει ημερήσια χρήση έως μία ώρα και να εγκρίνει εκ των προτέρων νέες επαφές ή να θέτει ανώτατο αριθμό τους. Την ηλικία και τη γονική ιδιότητα ελέγχει ο πάροχος. Ο λογαριασμός δεν είναι πλήρως αυτόνομος, ενώ η σχετική νομοθεσία δεν έχει ακόμη ψηφιστεί.

Τι ορίζει η ευρωπαϊκή πρόταση για τα παιδιά κάτω των 13 ετών;

Η πρόταση αποκλείει τη δημιουργία λογαριασμού κοινωνικού δικτύου στο όνομα παιδιού. Επιτρέπει μόνο στενά οριοθετημένη πρόσβαση μέσω λογαριασμού γονέα σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο, εφόσον τηρούνται αυστηροί όροι και ασκείται γονικός έλεγχος. Δεν δίνει γενική άδεια να χρησιμοποιείται ο συνηθισμένος λογαριασμός ενός ενήλικα.

Ποιος έχει την ευθύνη και τι κυρώσεις ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Η ευθύνη βαρύνει κατά κύριο λόγο τον πάροχο. Οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες οφείλουν να καταθέτουν σχέδιο συμμόρφωσης και να χρηματοδοτούν ανεξάρτητο έλεγχο. Η εφαρμογή βασίζεται στην DSA και, όπου αφορά τα σχετικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, στον AI Act. Οι κυρώσεις, ανάλογα με το καθεστώς που εφαρμόζεται, ενδέχεται να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Δεν επιβάλλεται αυτομάτως πρόστιμο σε κάθε περιστατικό.

Έχει θεσπιστεί ήδη το EU KIDS Act και ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027;

Όχι. Πρόκειται για πρόταση Κανονισμού της ΕΕ, η οποία χρειάζεται την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Το περιεχόμενο των τελικών διατάξεων, οι ημερομηνίες έναρξης εφαρμογής και η σύνδεσή τους με τις εθνικές ρυθμίσεις θα καθοριστούν στη νομοθετική διαδικασία. Η 1η Ιανουαρίου 2027 είναι η ημερομηνία κατά την οποία προβλέπεται να αρχίσει να ισχύει η ελληνική ρύθμιση.

Με ποια κριτήρια θα αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου;

Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στην καταμέτρηση των λογαριασμών που αποκλείονται. Σημασία έχει να αντιληφθούν γονείς, παιδιά και εταιρείες τεχνολογίας ότι η προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο αποτελεί πλέον εθνική προτεραιότητα και απαιτεί ειδικά μέτρα. Παράλληλα, πρέπει να εξετάζονται η ουσιαστική συμμόρφωση με το όριο, η προβληματική χρήση, ο ύπνος και η ευημερία των παιδιών, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί και τα λάθη επαλήθευσης, καθώς και η ενδεχόμενη μετάβαση σε υπηρεσίες με λιγότερη ασφάλεια.

Η κυβέρνηση θα αξιολογεί συστηματικά την εφαρμογή της ρύθμισης στην Ελλάδα, με επιστημονική υποστήριξη και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών. Οι αξιολογήσεις και τα νέα δεδομένα θα αποτελούν τη βάση για τυχόν διορθωτικές κινήσεις και προσαρμογές.