Ο Ευάγγελος Βενιζέλος εκτίμησε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες της μεταμνημονιακής περιόδου, ώστε να πετύχει την αναπτυξιακή «εκτίναξη» που δικαιολογούσαν οι θυσίες των πολιτών. Άσκησε κριτική στην οικονομική πολιτική των τελευταίων ετών και προειδοποίησε για τις συνέπειες του πληθωρισμού, της ακρίβειας και της στεγαστικής κρίσης.
Στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Χριστοδουλάκη, «Μετά τα μνημόνια, οι χαμένες ευκαιρίες 2018–2025», μίλησε ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η εκδήλωση έγινε στην Αθήνα, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ.
Αναγνωρίζοντας την υποχώρηση της ανεργίας και τη βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης, ο Βενιζέλος σημείωσε ότι υπήρξαν θετικές μεταβολές στην ελληνική οικονομία. Υποστήριξε, ωστόσο, πως δεν προχώρησε η ουσιαστική αναπτυξιακή επανεκκίνηση που θα βοηθούσε τη χώρα να ανακτήσει το έδαφος που έχασε στη δεκαετή κρίση.
«Δεν αρκεί να συγκρίνουμε τη σημερινή Ελλάδα με εκείνη του 2009»
Η Ελλάδα, ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, έχει πλέον δημοσιονομικές και θεσμικές δικλίδες προστασίας, γεγονός που της έχει επιτρέψει να επανέλθει σε ένα καθεστώς σχετικής κανονικότητας.
Παρά ταύτα, τόνισε πως η επαναφορά στην προ κρίσης κατάσταση δεν μπορεί να θεωρηθεί ο τελικός προορισμός της χώρας.
«Το να συγκρίνεις την κατάσταση της χώρας σήμερα με την κατάσταση το 2009 σημαίνει πολύ λίγα, γιατί πρέπει να συγκρίνουμε την κατάσταση μεταξύ όλων των μελών της Ε.Ε.»
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος της Ελλάδας δεν είναι μόνο να επανέλθει στα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση, αλλά να φτάσει στο αναπτυξιακό σημείο που θα μπορούσε να είχε κατακτήσει αν δεν είχε προηγηθεί η δεκαετής οικονομική δοκιμασία.
Ανάμεσα στους παράγοντες που περιόρισαν την ανάπτυξη, ο Βενιζέλος συμπεριέλαβε και το δημογραφικό, το οποίο χαρακτήρισε βασικό διαρθρωτικό εμπόδιο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας.
«Γιατί δεν έγινε η εκτίναξη που αναμέναμε;»
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναρωτήθηκε γιατί η χώρα δεν πέτυχε ταχύτερη ανάπτυξη, παρότι είχε στη διάθεσή της ευνοϊκές συνθήκες και σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΣΠΑ και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, περιγράφοντας μια συγκυρία με σπάνια πρόσβαση σε χρηματοδοτικούς πόρους.
Αναφερόμενος ειδικά στην πανδημία, σημείωσε ότι υπήρξαν σημαντικά περιθώρια παρέμβασης, τόσο λόγω της δημοσιονομικής ευελιξίας όσο και χάρη στους οικονομικούς πόρους που ήταν διαθέσιμοι.
«Μοιράστηκε τόσο χρήμα, όσο απορροφήθηκε από την οικονομία την περίοδο της κρίσης», υποστήριξε.
Εξέφρασε, παράλληλα, επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο διατέθηκαν οι ενισχύσεις. Όπως είπε, σημαντικά ποσά κατευθύνθηκαν σε σύντομο διάστημα με κριτήρια που, κατά την κρίση του, δεν έχουν επιβεβαιωθεί επαρκώς.
«Ο πληθωρισμός είναι ο αυτόματος πιλότος της οικονομίας»
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος άσκησε έντονη κριτική στον ρόλο του πληθωρισμού, υποστηρίζοντας ότι πλέον επηρεάζει καθοριστικά τη διαμόρφωση των οικονομικών αποτελεσμάτων.
«Έχουμε αφήσει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα έναν αυτόματο πιλότο να καθοδηγεί την οικονομία και αυτός είναι ο πληθωρισμός»
Όπως επισήμανε, ο πληθωρισμός μειώνει την αγοραστική δύναμη των εισοδημάτων, μεγαλώνει τις κοινωνικές ανισότητες και παράλληλα βοηθά να εμφανίζονται θετικά δημοσιονομικά αποτελέσματα.
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναγνώρισε την πρόοδο στη δημοσιονομική εξυγίανση της Ελλάδας και εκτίμησε ότι η χώρα βρίσκεται σε πιο ασφαλή δημοσιονομική θέση από την Ιταλία και τη Γαλλία.
Υπογράμμισε, όμως, ότι οι καλύτεροι δημοσιονομικοί δείκτες δεν αρκούν, όσο τα νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται από την ακρίβεια και το ανεπαρκές διαθέσιμο εισόδημα.
«Το στεγαστικό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα των ελληνικών νοικοκυριών»
Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του είχε η στεγαστική κρίση, την οποία ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανέδειξε ως το σημαντικότερο πρόβλημα των ελληνικών νοικοκυριών σήμερα.
Όπως είπε, στην Ελλάδα η δαπάνη στέγασης φτάνει σχεδόν στο διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Συνδέοντας το κόστος αυτό με τις ευρύτερες πιέσεις στα εισοδήματα, υποστήριξε πως η οικονομική σταθεροποίηση δεν έχει οδηγήσει, στον αναγκαίο βαθμό, σε πραγματική αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου.
Μίλησε ακόμη για επτά χρόνια συνεχών θεσμικών αντιπαραθέσεων, κάνοντας αναφορά στη λειτουργία των κρατικών οργάνων και της Δικαιοσύνης, αλλά και στους δεσμούς της χώρας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
«Οι θυσίες των Ελλήνων άξιζαν μια νέα αφετηρία»
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε στη διαχείριση του δημόσιου χρέους και έκρινε ορθές τις πρόωρες αποπληρωμές και τις εξαγορές δανείων.
Τόνισε, πάντως, πως η σημερινή δημοσιονομική θέση της Ελλάδας βασίζεται στις διευθετήσεις που έγιναν το 2012 και το 2018.
«Όλες οι διευθετήσεις που έγιναν το 2012 έγιναν και το 2018, και αυτό είναι που δημιουργεί τη δημοσιονομική προϋπόθεση για να υπάρχει η χώρα», σημείωσε.
Όπως είπε, το βασικό ζήτημα είναι τι προστέθηκε σε αυτή τη βάση από το 2019 και έπειτα.
«Αναγνωρίζω και υπογραμμίζω όλα τα θετικά επιτεύγματα, αλλά δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε τα μεγάλα προβλήματα», ανέφερε.
«Τα χρόνια αυτά δεν έχουν δώσει στην Ελλάδα την εκτίναξη, τη νέα αφετηρία την οποία άξιζε η προσπάθεια των Ελλήνων και ο πόνος που κατεβλήθη τα χρόνια της κρίσης», κατέληξε.
Η παρέμβασή του ξεχώρισε τη δημοσιονομική σταθερότητα από την πραγματική οικονομική σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας ως κεντρικό ερώτημα αν η ανάπτυξη μετά τα μνημόνια έχει βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών.
