Τουρκία: Συναγερμός στις αγορές, «πάγωσαν» funds 7,5 δισ. δολαρίων – Έρευνες, συλλήψεις στελεχών και παρέμβαση Ερντογάν

Ένα νέο μέτωπο ανησυχίας άνοιξε στις τουρκικές χρηματοπιστωτικές αγορές, καθώς επενδυτικά κεφάλαια συνολικής αξίας περίπου 7,5 δισ. δολαρίων δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν σε αιτήματα επενδυτών για εξαγορά μεριδίων, προκαλώντας έντονη αναστάτωση στην αγορά.

Η υπόθεση έφερε στο επίκεντρο μεγάλες εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων, προκάλεσε την παρέμβαση της τουρκικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και οδήγησε σε έρευνες για πιθανές παραβιάσεις της χρηματιστηριακής νομοθεσίας.

Η Άγκυρα επιχείρησε να περιορίσει τον κίνδυνο μετάδοσης της αναταραχής, ωστόσο το περιστατικό δημιουργεί νέα ερωτήματα για την ανθεκτικότητα της τουρκικής αγοράς, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση προσπαθεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη διεθνών επενδυτών.

Το σοκ από τα funds της Tera και της Pusula

Η μεγαλύτερη αναστάτωση προκλήθηκε όταν η Tera Portföy ανακοίνωσε ότι δύο από τα επενδυτικά της κεφάλαια δεν μπορούσαν να καλύψουν αιτήματα εξαγοράς από επενδυτές.

Τα συγκεκριμένα funds διαχειρίζονταν περιουσιακά στοιχεία περίπου 366 δισ. τουρκικών λιρών, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 7,5 δισ. δολάρια.

Πρόκειται για το Tera Portföy Money Market Fund και το Tera Portföy Equity Intensive Fund, δύο προϊόντα που είχαν σημαντική έκθεση στην τουρκική αγορά.

Η εξέλιξη αυτή ήρθε λίγες ημέρες μετά την αντίστοιχη κρίση στην Pusula Portföy, η οποία επίσης αντιμετώπισε δυσκολίες στην κάλυψη αιτημάτων επαναγοράς μεριδίων.

Η αδυναμία ορισμένων funds να μετατρέψουν άμεσα τις επενδύσεις τους σε διαθέσιμα κεφάλαια δημιούργησε πιέσεις στη χρηματιστηριακή αγορά της Κωνσταντινούπολης, με τον δείκτη BIST 100 να δέχεται ισχυρές πιέσεις και τις αρχές να ενεργοποιούν μηχανισμούς προστασίας της αγοράς.

Η παρέμβαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Μπροστά στην αναστάτωση, η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK) προχώρησε σε έκτακτες κινήσεις.

Η ρυθμιστική αρχή αποφάσισε την αναστολή συναλλαγών μέσω της πλατφόρμας TEFAS για funds που συνδέονται με επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων, ενώ ανακοίνωσε ότι ορισμένα κεφάλαια θα οδηγηθούν σε διαδικασία εκκαθάρισης.

Στο πλαίσιο των μέτρων τέθηκαν υπό έλεγχο κεφάλαια που διαχειρίζονται εταιρείες όπως η Tera Portföy, η Pusula Portföy, η Hedef Portföy, η Atlas Portföy, η A1 Capital Portföy, η Pardus Portföy και η Bulls Portföy.

Η απόφαση αφορά περίπου 130 επενδυτικά κεφάλαια και αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις των τουρκικών εποπτικών αρχών στην αγορά κεφαλαίων τα τελευταία χρόνια.

Οι επενδύσεις σε συγκεκριμένες μετοχές και τα ερωτήματα για τη διαχείριση κινδύνου

Το βασικό ερώτημα που εξετάζουν πλέον οι αρχές είναι τι οδήγησε τα συγκεκριμένα funds σε αυτή την κατάσταση.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η μεγάλη έκθεση ορισμένων χαρτοφυλακίων σε συγκεκριμένες μετοχές, κυρίως εταιρειών με περιορισμένη διασπορά τίτλων στην αγορά.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι όταν μεγάλα κεφάλαια συγκεντρώνουν σημαντικές θέσεις σε περιορισμένο αριθμό εταιρειών, μια απότομη πτώση των τιμών μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ρευστότητας.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν οι επενδυτές ζητούν μαζικά την επιστροφή των χρημάτων τους, καθώς τα funds υποχρεώνονται να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία σε δυσμενές περιβάλλον.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: οι αιτήσεις εξαγοράς προκαλούν πωλήσεις, οι πωλήσεις πιέζουν τις τιμές και η πτώση των τιμών αυξάνει περαιτέρω την ανάγκη για ρευστότητα.

Έρευνες, συλλήψεις και η υπόθεση Tera – Destek

Η οικονομική αναταραχή συνοδεύτηκε από δικαστικές και διοικητικές κινήσεις.

Οι τουρκικές αρχές ξεκίνησαν έρευνες για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς, ενώ η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προχώρησε σε καταγγελίες κατά προσώπων που φέρονται να συνδέονται με παράνομες πρακτικές στις χρηματιστηριακές συναλλαγές.

Στο πλαίσιο των ερευνών πραγματοποιήθηκαν επιχειρήσεις σε εταιρείες που συνδέονται με την Tera και τη Destek.

Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, συνελήφθη στέλεχος της Tera Holding, ενώ οι αρχές πραγματοποίησαν ελέγχους σε εταιρείες του ομίλου Destek, μεταξύ των οποίων η Destek Finans, η Destek Kripto Varlık και η Destek Yatırım.

Παράλληλα, επιβλήθηκαν περιορισμοί σε στελέχη που συνδέονται με τις υπό έρευνα εταιρείες, ενώ εξετάζεται αν υπήρξαν παραβιάσεις που επηρέασαν την ομαλή λειτουργία της αγοράς.

Η προσπάθεια της Άγκυρας να περιορίσει την αναστάτωση

Η τουρκική κυβέρνηση και οι εποπτικές αρχές επιχείρησαν να στείλουν μήνυμα ότι το πρόβλημα αφορά συγκεκριμένα επενδυτικά κεφάλαια και δεν αποτελεί γενικευμένη κρίση του τραπεζικού συστήματος.

Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας προχώρησε σε κινήσεις ενίσχυσης της ρευστότητας μέσω πράξεων repo και διευκόλυνε την πρόσβαση των τραπεζών σε χρηματοδότηση.

Παράλληλα, η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της χώρας υποστήριξε ότι οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά και ότι υπάρχουν μηχανισμοί για την αντιμετώπιση πιθανών πιέσεων.

Το ζητούμενο για την Άγκυρα είναι να αποτραπεί η μετατροπή ενός προβλήματος σε συγκεκριμένα funds σε κρίση εμπιστοσύνης για ολόκληρη την τουρκική αγορά.

Το πραγματικό διακύβευμα: Η εμπιστοσύνη των επενδυτών

Η υπόθεση Tera και Destek έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για την Τουρκία.

Η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής της, να περιορίσει τον πληθωρισμό και να προσελκύσει ξένα κεφάλαια.

Για τους επενδυτές, όμως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο το μέγεθος των συγκεκριμένων απωλειών.

Είναι το κατά πόσο οι μηχανισμοί ελέγχου και διαχείρισης κινδύνου λειτουργούν αποτελεσματικά και αν η αγορά μπορεί να αντιμετωπίσει μια κρίση χωρίς να πληγεί η αξιοπιστία της.

Η τουρκική οικονομία έχει αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια αλλεπάλληλες δοκιμασίες, από την υποτίμηση της λίρας μέχρι τον υψηλό πληθωρισμό και την ανάγκη αλλαγής νομισματικής πολιτικής.

Η κρίση στα funds δεν αποτελεί μέχρι στιγμής ένδειξη συστημικής τραπεζικής κατάρρευσης, ωστόσο αποτελεί ένα σημαντικό τεστ για την ωριμότητα της τουρκικής κεφαλαιαγοράς.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν πρόκειται για μια περιορισμένη αναταραχή ή για ένα βαθύτερο πρόβλημα που αγγίζει την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας.