Το 2026 εξελίσσεται σε χρονιά-ρεκόρ για τις συνταξιοδοτήσεις, καθώς στο πρώτο εξάμηνο κατατέθηκαν 110.298 αιτήσεις και, αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός, το σύνολο μπορεί να ξεπεράσει τις 260.000. Η μαζική έξοδος αποδίδεται κυρίως στην ανησυχία για πιθανές αλλαγές στα όρια ηλικίας από το 2027, στην επιθυμία πολλών ασφαλισμένων να κατοχυρώσουν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις και στη δυνατότητα να συνεχίσουν να εργάζονται μετά τη σύνταξη, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η ωρίμανση των δικαιωμάτων της γενιάς των baby boomers.
Πιο αναλυτικά
Σε χρονιά – ορόσημο εξελίσσεται το 2026 για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας μας, καθώς οι αιτήσεις συνταξιοδότησης έχουν πάρει την ανιούσα από τους πρώτους κιόλας μήνες, με τα στοιχεία να δείχνουν ότι πάμε για ιστορικό ρεκόρ. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους κατατέθηκαν 110.298 νέες αιτήσεις, αριθμός που αποτελεί την υψηλότερη επίδοση για αντίστοιχη περίοδο από το 2017, όταν και ιδρύθηκε ο ΕΦΚΑ. Αν ο ίδιος ρυθμός συνεχιστεί και στο δεύτερο εξάμηνο, οι αιτήσεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τις 260.000 έως το τέλος του 2026. Πρόκειται για αριθμό πολύ υψηλότερο ακόμη και από το 2025, όταν είχαν υποβληθεί 225.803 αιτήσεις, επίδοση που τότε είναι η μεγαλύτερη έως και σήμερα στα χρονικά του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχει να δούμε και το προφίλ όσων σπεύδουν να βγουν στη σύνταξη. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου επτά στις δέκα νέες αιτήσεις προέρχονται από γυναίκες. Την ίδια στιγμή, σχεδόν η μία στις δύο αιτήσεις συνοδεύεται από αίτημα για αναγνώριση πλασματικού χρόνου, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι επιχειρούν να συμπληρώσουν 40 χρόνια ασφάλισης ώστε να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62. Πάντως άξιο μνείας είναι το γεγονός πως η κινητικότητα δεν περιορίζεται μονάχα σε όσους βρίσκονται κοντά στο γενικό όριο ηλικίας, αφού χιλιάδες εργαζόμενοι εξετάζουν την έξοδο ακόμη και σε ηλικίες από 58,5 έως 61,6 ετών, από τη στιγμή που είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα πριν από το 2018. Σε αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις πάντως, η αποχώρηση δεν οδηγεί σε μειωμένη σύνταξη, καθώς οι δικαιούχοι μπορούν να λάβουν ολόκληρο το ποσό χωρίς την περικοπή 30% στην εθνική σύνταξη κι αυτό αποτέλεσε προφανώς δέλεαρ γι’ αυτούς.
Ένας από τους βασικούς λόγους που οδηγούν πολλούς ασφαλισμένους στην απόφαση να ανοίξουν την πόρτα της εξόδου είναι η ανησυχία για πιθανές αλλαγές στα όρια ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027. Στο επίκεντρο βρίσκεται η λεγόμενη «ρήτρα προσδοκίμου», η οποία συνδέει το προσδόκιμο ζωής με τα όρια συνταξιοδότησης. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεσπίστηκε με τον νόμο 3863/2010, επανήλθε το 2015 με το τρίτο μνημόνιο και στη συνέχεια ενσωματώθηκε στο πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου το 2016.
Με απλά λόγια, όσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, θα μπορεί να ανοίγει ξανά η συζήτηση για αύξηση των ηλικιακών ορίων. Αυτή ακριβώς η προοπτική έχει προκαλέσει ανασφάλεια σε χιλιάδες ασφαλισμένους, οι οποίοι προτιμούν να καταθέσουν τώρα αίτηση, όσο μπορούν ακόμη να θεωρήσουν πως οι σημερινές προϋποθέσεις παραμένουν σταθερές. Από την πλευρά της κυβέρνησης πάντως διαβεβαιώνουν ότι δεν πρόκειται να υπάρξει σύντομα καμία νέα αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Μάλιστα επικαλούνται στοιχεία που δείχνουν πως η πραγματική μέση ηλικία αποχώρησης από την εργασία έχει αυξηθεί αισθητά: από τα 61,4 έτη το 2010, στα 62,6 έτη το 2016 και περίπου στα 65,6 έτη το 2026. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στην περίοδο 2016 – 2025 καταγράφεται αύξηση περίπου τριών ετών.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις πάντως κυβερνητικών αξιωματούχω, όπως της υφυπουργού Εργασίας Άννας Ευθυμίου, το κύμα αιτήσεων δεν φαίνεται να ανακόπτεται. Στην αγορά εργασίας και στα ασφαλιστικά γραφεία επικρατεί έντονη κινητικότητα, αφού πολλοί δεν θέλουν να ρισκάρουν ενδεχόμενες αλλαγές τα επόμενα χρόνια. Την ανησυχία τους ενισχύει και η τελευταία μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, στην οποία καταγράφεται για την Ελλάδα το ενδεχόμενο η θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης να φτάσει στα 67,5 έτη (από τα 62 που ισχύουν σήμερα για όσους έχουν 40 έτη ασφάλισης).
Υπάρχει, όμως, και ένας ακόμη παράγοντας που πιέζει το σύστημα: η μαζική ωρίμανση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από τη γενιά των λεγόμενων baby boomers. Πρόκειται για όσους γεννήθηκαν αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κυρίως τη δεκαετία του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960, μπήκαν μαζικά στην αγορά εργασίας και τώρα αποχωρούν επίσης μαζικά. Παράλληλα, η αλλαγή στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων έχει κάνει την έξοδο πιο ελκυστική για αρκετούς εργαζομένους. Πλέον, όσοι συνταξιοδοτούνται μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται χωρίς να χάνουν τη σύνταξή τους. Ήδη περισσότεροι από 250.000 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει ότι εργάζονται, εξασφαλίζοντας επιπλέον εισόδημα πέρα από τη σύνταξη.
