Στιβ Τζόμπς: Πώς γεννήθηκε η Pixar πριν από 40 χρόνια

Το 1986 δεν ήταν η καλύτερη περίοδος στη ζωή του Στιβ Τζόμπς. Είχε αποχωρήσει από την Apple, την εταιρεία που είχε συνιδρύσει, μετά τη σύγκρουσή του με τη διοίκησή της και είχε ήδη ξεκινήσει το επόμενο μεγάλο τεχνολογικό του στοίχημα, τη NeXT.

Στην Apple θα επέστρεφε αρκετά χρόνια αργότερα, το 1997, για να ξεκινήσει ένα από τα εντυπωσιακότερα επιχειρηματικά comeback στην ιστορία της τεχνολογίας. Πριν όμως συμβεί αυτό, εμφανίστηκε μια πολύ διαφορετική ευκαιρία.

Στη Lucasfilm του Τζορτζ Λούκας – δημιουργού των Star Wars και Indiana Jones– υπήρχε μια μικρή ομάδα ειδικών που πειραματιζόταν με έναν νέο τότε τρόπο δημιουργίας εικόνων στον υπολογιστή. Στόχος τους ήταν να αναπτύξουν τεχνολογία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ταινίες, για ψηφιακά εφέ και κινούμενα γραφικά. Ανάμεσά τους ήταν ο Έντ Κάτμουλ, ο Άλβι Ρέι Σμιθ και αργότερα ο Τζον Λάσετερ, ο οποίος θα γινόταν μία από τις σημαντικότερες δημιουργικές μορφές της Pixar.

Ο Τζόμπς κατάλαβε ότι αυτή η μικρή ομάδα είχε στα χέρια της μια τεχνολογία που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνταν οι ταινίες.

Η Pixar δεν γεννήθηκε για να κάνει ταινίες

Εκείνη την χρονιά, το 1986, ο Τζόμπς αγόρασε από τη Lucasfilm το τμήμα υπολογιστικών γραφικών της, μαζί με την τεχνολογία και την ομάδα που το στελέχωνε. Το τμήμα αποσχίστηκε και στις 3 Φεβρουαρίου 1986 έγινε ανεξάρτητη εταιρεία με το όνομα Pixar. Η συμφωνία εξαγοράς από τη Lucasfilm εκτιμάται ότι ανήλθε σε περίπου 5 εκατ. δολάρια, ενώ ο Τζόμπς χρειάστηκε να βάλει αρκετά επιπλέον κεφάλαια στη νέα εταιρεία.

Η αρχική ιδέα της Pixar δεν ήταν να φτιάχνει ταινίες, αλλά να πουλά ένα πολύ προηγμένο για την εποχή μηχάνημα, το Pixar Image Computer. Ήταν ουσιαστικά ένας εξειδικευμένος υπολογιστής που μπορούσε να επεξεργάζεται ψηφιακές εικόνες με τρόπο πολύ πιο εξελιγμένο από τα συνηθισμένα συστήματα της εποχής.

Η τιμή του έφτανε τα 135.000 δολάρια, χωρίς να περιλαμβάνεται ο επιπλέον υπολογιστικός εξοπλισμός που χρειαζόταν για να λειτουργήσει. Και δεν προοριζόταν μόνο για τον κινηματογράφο: η Pixar πίστευε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε τομείς όπως η ιατρική απεικόνιση.

Με άλλα λόγια, η Pixar των πρώτων χρόνων έμοιαζε περισσότερο με μια νεοφυή εταιρεία προηγμένης τεχνολογίας παρά με κινηματογραφικό στούντιο.

Όμως το σχέδιο δεν απέδιδε. Το μηχάνημα ήταν πολύ ακριβό και απευθυνόταν σε λίγους υποψήφιους πελάτες, με αποτέλεσμα οι πωλήσεις να παραμένουν χαμηλές. Σταδιακά, η Pixar άρχισε να καταλαβαίνει ότι η πραγματική της ευκαιρία δεν βρισκόταν τόσο στην πώληση υπολογιστών, αλλά σε όσα μπορούσε να δημιουργήσει με αυτή την τεχνολογία.

Τα μικρά φιλμ που ήταν στην πραγματικότητα «βιτρίνα» της τεχνολογίας

Στην αρχή, η Pixar έφτιαχνε μικρές ταινίες κινουμένων σχεδίων κυρίως για να παρουσιάζει τις δυνατότητες της τεχνολογίας της. Μία από αυτές ήταν το «Luxo Jr.» του Τζον Λάσετερ, που παρουσιάστηκε το 1986. Πρωταγωνιστούσε ένα μικρό επιτραπέζιο φωτιστικό, το οποίο αργότερα έγινε το χαρακτηριστικό σύμβολο της Pixar.

Δύο χρόνια αργότερα το «Tin Toy» έγινε το πρώτο computer-animated φιλμ που κέρδισε Όσκαρ καλύτερης ταινίας μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων.

Παράλληλα, η Pixar ανέπτυσσε το RenderMan, το software που θα εξελισσόταν σε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία rendering της κινηματογραφικής βιομηχανίας, και αναλάμβανε διαφημίσεις για να αποκτήσει έσοδα και εμπειρία.

Παρά τις τεχνολογικές επιτυχίες και την αναγνώριση που άρχιζε να κερδίζει, η Pixar εξακολουθούσε να μην είναι οικονομικά βιώσιμη. Ο Λόρενς Λέβι, που αργότερα ανέλαβε οικονομικός διευθυντής της εταιρείας, έχει δηλώσει ότι μέχρι το 1995 ο Τζόμπς είχε βάλει στην Pixar σχεδόν 50 εκατ. δολάρια, ενώ συνέχιζε να καλύπτει από την τσέπη του τις μηνιαίες ανάγκες της.

Με άλλα λόγια, σχεδόν μία δεκαετία μετά την ίδρυσή της, η Pixar δεν είχε ακόμη αποδειχθεί κερδοφόρα επένδυση. Παρέμενε ένα ακριβό στοίχημα που απαιτούσε συνεχώς νέα κεφάλαια για να κρατηθεί ζωντανό.

Η συμφωνία που άλλαξε τα πάντα

Η καμπή ήρθε το 1991. Pixar και Disney υπέγραψαν συμφωνία για την ανάπτυξη και παραγωγή έως τριών ταινιών κινουμένων σχεδίων, τις οποίες θα διένειμε η Disney. Το πρώτο project θα γινόταν το θρυλικό πλέον «Toy Story».

Στις 22 Νοεμβρίου 1995 το «Toy Story» βγήκε στις αίθουσες και έγινε η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου με computer animation. Έφτασε τα περίπου 362 εκατ. δολάρια στο παγκόσμιο box office.

Αυτό που συνέβη μερικές ημέρες αργότερα ήταν εξίσου σημαντικό για τον Τζόμπς. Η Pixar μπήκε στο χρηματιστήριο. Η μετοχή είχε αρχική τιμή διάθεσης 22 δολάρια και στην πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης άνοιξε στα 47 δολάρια. Στο κλείσιμο, η αποτίμηση της εταιρείας ανερχόταν σε 1,5 δισ. δολάρια. Ο Τζόμπς, που παρέμενε ο κυρίαρχος μέτοχος, έγινε δισεκατομμυριούχος.

Κάπως έτσι, η Pixar και όχι η Apple ήταν εκείνη που έκανε πρώτα τον Στιβ Τζόμπς δισεκατομμυριούχο!

Από προβληματική startup στη συμφωνία των 7,4 δισ. δολαρίων

Μετά το «Toy Story» ακολούθησαν τα «A Bug’s Life», «Toy Story 2», «Monsters, Inc.», «Finding Nemo» και «The Incredibles». Το 1997 η σχέση με τη Disney αναβαθμίστηκε σε συμφωνία για πέντε ταινίες, με τις δύο εταιρείες να μοιράζονται πλέον πολύ πιο ισότιμα κόστη και κέρδη.

Και τελικά οι δύο πλευρές έφτασαν από τη συνεργασία, στην ένωση. Τον Ιανουάριο του 2006 η Disney ανακοίνωσε την εξαγορά της Pixar σε συμφωνία αξίας 7,4 δισ. δολαρίων. Εκείνη την περίοδο ο Τζόμπς κατείχε περίπου το μισό της Pixar και η αξία της συμμετοχής του στη συναλλαγή υπολογίστηκε σε περίπου 3,9 δισ. δολάρια. Με την ολοκλήρωση της συμφωνίας μπήκε και στο διοικητικό συμβούλιο της Disney.

Το πραγματικό στοίχημα του Τζόμπς

Το «Toy Story» άλλαξε τα πάντα. Μετέτρεψε την Pixar από ένα αβέβαιο τεχνολογικό στοίχημα σε πρωταγωνιστή της κινηματογραφικής βιομηχανίας και δικαίωσε, έστω με έναν τρόπο πολύ διαφορετικό από εκείνον που είχε αρχικά φανταστεί, την επιμονή του Στιβ Τζόμπς.

Όταν ο Τζόμπς μπήκε στην Pixar το 1986 ουσιαστικά επένδυε στην τεχνολογία και σε μια ομάδα ανθρώπων πίσω από αυτήν. Αυτό που προέκυψε, όμως, ήταν κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα από τα πιο επιδραστικά στούντιο κινουμένων σχεδίων στον κόσμο.